II OZ 584/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak po rozpoznaniu w dniu 14 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Stowarzyszenia A. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 5 kwietnia 2016 r. sygn. akt IV SA/Po 114/16 o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi Stowarzyszenia A. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Pile z [...] października 2015 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji postanawia: oddalić zażalenie. 2 1 Postanowieniem z 5 kwietnia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił Stowarzyszeniu A. (dalej jako "stowarzyszenie") przywrócenia terminu do wniesienia skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Pile z [...] października 2015 r. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że jak wynika z uzasadnienia wniosku o przywrócenie terminu, zaskarżone postanowienie zostało doręczone synowi pełnomocnika stowarzyszenia 14 grudnia 2015 r. Syn pełnomocnika przekazał pełnomocnikowi postanowienie wraz z korespondencją odebraną 15 grudnia 2015 r. i nie poinformował o fakcie odebrania jakichkolwiek przesyłek poleconych kierowanych do stowarzyszenia w dniu 14 grudnia 2015 r. W związku z tym pełnomocnik stowarzyszenia była przekonana, że wszystkie przesyłki zostały odebrane przez jej syna 15 grudnia 2015 r. Odmawiając przywrócenia terminu Sąd I instancji wskazał, że dokonane w tej sprawie doręczenie, oparte było na domniemaniu, że pismo dotarło do rąk adresata i wyznaczyło początek biegu terminu do podjęcia czynności prawnej. Adresat przesyłki może obalić tego rodzaju domniemanie wykazując, że doręczenie zastępcze było wadliwe, albo też pismo w ogóle nie dotarło do rąk adresata. W ocenie Sądu I instancji, fakt, że dorosły domownik, który dokonał odbioru korespondencji i nie przekazał jej do rąk adresata we właściwym czasie z informacją o faktycznej dacie odbioru korespondencji, nie wyłącza winy stowarzyszenia. Nieuwagi lub zaniedbania nie można kwalifikować, jako braku winy, będącego przesłanką przywrócenia uchybionego terminu Sąd I instancji podkreślił, że odebranie przesyłki przez dorosłego domownika jest uważane za skuteczne doręczenie przesyłki samemu adresatowi, a zatem ewentualne zaniedbania, nieuwaga lub przeoczenie takiej osoby (dorosłego domownika), czy też popełnienie przez nią oczywistej omyłki, spowodowane czynnikami subiektywnymi, nie mogą być kwalifikowane jako brak winy adresata. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosło stowarzyszenie. Stowarzyszenie zarzuciło naruszenie art. 87 § 2 p.p.s.a. przez uznanie, że stowarzyszenie ze swojej winy uchybiło terminowi do złożenia skargi. Stowarzyszenie wniosło o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu. Wniosło także o zasądzenie kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 86 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej jako "p.p.s.a."), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Intencją ustawodawcy przy tworzeniu przepisów regulujących instytucję przywrócenia terminu było umożliwienie stronie obrony swoich praw czy interesów w sytuacji, gdy upływ terminów procesowych wywołał dla niej negatywne skutki prawne, przy jednoczesnym założeniu, że strona dołożyła wszelkich możliwych starań, aby takich negatywnych konsekwencji uniknąć. Pierwszorzędne znaczenie dla rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym ma zatem ustalenie, że fakt uchybienia przez stronę terminowi nie nastąpił z jej winy. Dla takiej oceny konieczne jest nie tylko dokonanie analizy okoliczności podnoszonych przez stronę, lecz również całości okoliczności sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu. Okoliczności podnoszone przez stowarzyszenie nie uzasadniały przywrócenia terminu do wniesienia skargi. W niniejszej sprawie argumentacja stowarzyszenia mająca uprawdopodobnić brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi sprowadzała się do stwierdzenia, że syn pełnomocnika stowarzyszenia przekazał przesyłkę pełnomocnikowi dzień po jej odbiorze, nie informując o tym fakcie pełnomocnika stowarzyszenia. Stosownie do treści art. 43 k.p.a., w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania. Określony w art. 43 k.p.a. sposób tzw. zastępczego doręczenia pisma opiera się na domniemaniu, że osoba wskazana na potwierdzeniu odbioru pisma jako domownik adresata, i która pokwitowała odbiór pisma, przyjęła je w celu oddania go adresatowi oraz że pismo to zostało mu doręczone (wyrok NSA z dnia 14 marca 2007 r., II GSK 315/06, LEX nr 321253). To na odbiorcy przesyłki spoczywa odpowiedzialność za ewentualne zaniedbania dorosłych domowników, którzy podjęli się odbioru i przekazania przesyłki. Dlatego też ewentualne zaniedbania, nieuwaga lub przeoczenie dorosłego domownika, czy też popełnienie przez niego oczywistej omyłki, spowodowane czynnikami subiektywnymi, nie mogą być kwalifikowane jako brak winy adresata. Oznacza to, że Sąd I instancji prawidłowo stwierdził, że stowarzyszenie nie uprawdopodobniło braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Z tych względów i na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 ustawy p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia. ----------------------- 2 3