II OZ 635/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński po rozpoznaniu w dniu 27 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K. P. i D. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 stycznia 2025 r., sygn. akt VII SPP/Wa 678/24 o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi K. P. i R. P. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 24 lipca 2024 r., nr 849/2024 w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego postanawia: 1. oddalić zażalenie K. P., 2. odrzucić zażalenie D. K.. Postanowieniem z 16 stycznia 2025 r., sygn. akt VII SPP/Wa 678/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 247 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej jako "P.p.s.a."), odmówił przyznania K. P. (dalej jako skarżąca) prawa pomocy w sprawie ze skargi jej i R. P. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 24 lipca 2024 r., nr 849/2024 w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego. Jak wynika z uzasadnienia powyższego postanowienia powodem odmowy przyznania K. P. prawa pomocy, o które wystąpiła w skardze była okoliczność oczywistej bezzasadności jej skargi, o której mowa w art. 247 P.p.s.a. Stanowi on, że prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. Sąd wyjaśnił, że oczywista bezzasadność skargi występuje wtedy gdy bez konieczności dokonywania gruntownej analizy stanu faktycznego i prawnego sprawy jest niewątpliwe, że skarga nie może zostać uwzględniona. Oczywista bezzasadność skargi może wystąpić zarówno z przyczyn procesowych, jak i z przyczyn uregulowanych w przepisach materialnoprawnych. Potrzeba zastosowania tego przepisu będzie zachodziła w przypadku, gdy skarga kwalifikuje się do odrzucenia (M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. 6, Wolters Kluwer 2016 r., s. 1083). Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie albowiem skarżąca nie posiadała interesu prawnego w zaskarżeniu decyzji Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 24 lipca 2024 r. nr 849/2024 w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego – z odwołania R. P. - od decyzji PINB dla m.st. Warszawy z 18 stycznia 2024 r. nr IIWT/53/2024. Sąd zwrócił uwagę, że zaskarżona decyzja dotyczy wyłącznie dokonanej przez organ oceny w zakresie dopuszczalności wniesionego przez R. P. odwołania od decyzji PINB dla m.st. Warszawy z 18 stycznia 2024 r. nr IIWT/53/2024, a zatem nie ma bezpośredniego wpływu na sferę prawną tej skarżącej. Zatem skarżąca nie posiadała interesu prawnego pozwalającego jej złożyć skargę na ww. decyzję, co stanowiło podstawę odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. postanowieniem z 16 stycznia 2025 r. Skoro wniosek o przyznanie prawa pomocy dotyczył skargi, która podlegała odrzuceniu wobec jej niedopuszczalności, to wystąpiła oczywista bezzasadność skargi obligująca Sąd do oddalenia wniosku o prawo pomocy (bez konieczności prowadzenia postępowania w kierunku oceny sytuacji osobistej i majątkowej wnioskującej). Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca oraz D. K., zarzucając naruszenie prawa materialnego i błędną interpretację prawa jednak nie wskazując podstaw prawnych tak sformułowanych zarzutów. Wskazano, że naruszone zostały zasady współżycia społecznego i nastąpiła utrata zaufania do organów Państwa z próbą zaboru prywatnego mienia poprzez sztuczne stworzenie rzekomego naruszenia prawa administracyjnego, które powinno zostać przypisane A. K. i A.K.1, a nie stronie z naruszeniem art. 7, art. 10 i art. 28 K.p.a. W uzasadnieniu stwierdzono, że trwa postępowanie o dział spadku przed sądem powszechnym, co dowodzi, że MWINB nie ustalił jeszcze właścicieli. Sąd dokonał wadliwej analizy finansowej. Doszło do naciągania zapisu art. 246 § 1 P.p.s.a. i art. 252 § 1 P.p.s.a. poprzez wymóg pełnego przedstawienia kosztów i wydatków. Referendarz sądowy na ostatnich trzech kartach orzeczenia nie odniósł się do oceny finansowej a jedynie wykazał naruszenie terminu. Dopiero teraz na pierwszej stronie uzasadnienia wskazuje szybką i niedokładną analizę finansową. Następnie podniesiono, że WSA podobnie jak PINB oraz MWUNB nawet nie raczył dokonać ustalenia strony postępowania nie mówiąc już o zapisie art. 7 i art. 19 K.p.a. w kontekście innego postępowania spadkowego o dział spadku, które wyznaczono dopiero na 18 listopada 2024 r. Wrażono wątpliwość skąd Asesor wie kto jest właścicielem danej nieruchomości. Dalej wskazuje się, że nie stać ich na poniesienie wpisu sądowego w kwocie 74.000 zł ani też na legalizację w kwocie 3.650.000 zł. Nie ma osoby, która by była w stanie udźwignąć wartość takich wpisów. Nie zgadzają się, że doszło do uchybienia terminu do wniesienia zażalenia. Nie mieli żadnego dostępu do dokumentów posiadanych przez PINB. Ich zdaniem WSA błędnie określił wysokość wpisu sądowego na kwotę 36.800 zł bowiem legalizacja w 368 sprawach wyniesie 3.680.000 zł. W dalszej części uzasadnienia argumentacja skarżących koncentruje się na konieczności poniesienia znaczących kosztów legalizacji a mimo to Sąd nie przyznał im prawa pomocy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie K. P. nie zasługuje na uwzględnienie, zaś zażalenie D. K. podlega odrzuceniu. Strona postępowania przed sądem administracyjnym może ubiegać się z uwagi na swoją sytuacje majątkową i osobistą przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym występując do Sądu z odpowiednim wnioskiem złożonym przed wszczęciem postępowania lub w jego trakcie (art. 243 P.p.s.a. i art. 245 P.p.s.a.). Sąd rozpoznając wniosek bada sytuację majątkową i osobistą wnioskującego o prawo pomocy stosownie do jego oświadczenia na formularzu PPP oraz dodatkowej dokumentacji obrazującej jego aktualną sytuację majątkową i osobistą. Jednak ustawodawca przewidział również sytuacje, w której Sąd nie będzie zobligowany do przyznania prawa pomocy pomimo dokonania ww. oświadczeń i udokumentowania sytuacji jeśli z okoliczności sprawy wynika, że skarga wniesiona do Sądu jest oczywiście bezzasadna (art. 247 P.p.s.a.). O oczywistej bezzasadności skargi można mówić kiedy w sprawie wystąpiła taka sytuacja, która bez konieczności analizy stanu faktycznego i prawnego sprawy świadczy, że wniesiona skarga nie może zostać uwzględniona. Słusznie Sąd I instancji zauważył, że oczywista bezzasadność skargi zachodzi gdy skarga skarżącej została odrzucona z powodu jej niedopuszczalności związanej z brakiem legitymacji skargowej w odniesieniu do zaskarżonej decyzji. Odrzucenie skargi skarżącej na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a., jak wynika z akt sprawy głównej, stwierdzono postanowieniem Sądu z 16 stycznia 2025 r. (k. 33 akt). Uznano bowiem, że skarżąca nie posiada interesu prawnego w zaskarżeniu zaskarżonej decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego dotyczącego odwołania, którego autorem był R. P.. Wobec tego okoliczność wydania postanowienia o odrzuceniu skargi K. P. potwierdziła stan oczywistej bezzasadności tej skargi i stanowiła podstawę do odmowy przyznania prawa pomocy bez konieczności analizy jej sytuacji majątkowej i osobistej w myśl art. 247 P.p.s.a. Z uwagi na powyższe nie sposób twierdzić, że Sąd I instancji wydając zaskarżone z zakresu prawa pomocy naruszył bliżej nieokreślony przepis prawa materialnego czy dokonał błędnej interpretacji nieokreślonego przepisu prawa. W ocenie NSA, Sąd I instancji poruszając się w zakresie regulacji dotyczących prawa pomocy słusznie zastosował w okolicznościach sprawy art. 247 P.p.s.a. i dokonał jego prawidłowej wykładni. Innych przepisów Sąd nie stosował zatem nie mógł ich naruszyć. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji. Odnośnie zaś do zażalenia wniesionego przez D. K., NSA uznał, że podlegało ono odrzuceniu stosownie do art. 180 P.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. albowiem zaskarżone postanowienie odnosiło się wyłącznie do wniosku o prawo pomocy i skargi K. P. i to ona jedynie miała interes prawny w złożeniu zażalenia na to postanowienie Sądu, o czym NSA orzekł w pkt 2 postanowienia.