II OZ 639/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Małgorzata Miron po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 15 lipca 2024 r. sygn. akt II SA/Gl 721/24 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi D. S. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 8 marca 2024 r., SOVIa.626.61.2023 w przedmiocie unieważnienia paszportu postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. Wnioskiem z 30 listopada 2023 r., sprostowanym pismami z: 3 stycznia 2024 r. oraz 2 lutego 2024 r., na podstawie art. 70 ust. 2 pkt 11 ppkt b ustawy z dnia 27 stycznia 2023 r. o dokumentach paszportowych (t.j. Dz.U. 2024, poz. 1063), Prokurator Rejonowy w Z. zwrócił się do Wojewody Śląskiego o unieważnianie dokumentu paszportowego wydanego D. J. S. W uzasadnieniu wnioskodawca wskazał, że nadzoruje dochodzenie przeciwko D. J. S. o czyn z art. 286 § 1 k.k. i inne. Z informacji uzyskanych przez Prokuraturę wynika, iż podejrzana posiada paszport o nr [...] ważny do dnia 22 grudnia 2026 r. Wojewoda Śląski ustalił, że D. J. S. była zameldowana w Z. do dnia 12 marca 2021 r. W styczniu 2017 r. Konsul RP w L. wydał jej paszport o nr [...]. W odpowiedzi na zapytanie, Konsul RP w L. wskazał adres w Wielkiej Brytanii, pod którym zamieszkuje D. J. S. Wojewoda Śląski zawiadomił o wszczęciu postępowania administracyjnego D. J. S. Zawiadomienie to zostało wysłane pocztą tradycyjną na adres wskazany przez Konsula RP w L. Z informacji z systemu monitorowania przesyłek wynika, że przesyłka została odebrana 27 stycznia 2024 r., jednakże brak jest zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki oraz danych osobowych osoby, która ją odebrała. Decyzją z 8 marca 2024 r., SOVIa.626.61.2023 Wojewoda Śląski unieważnił paszport o nr [...] wydany D. J. S. Decyzja została wysłana do D. J. S. pocztą tradycyjną na adres wskazany przez Konsula RP w Londynie. D. J. S., działając przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżyła powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Postanowieniem z 15 lipca 2024 r., II SA/Gl 721/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę D. J. S. od decyzji Wojewody Śląskiego w przedmiocie unieważnienia paszportu. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że zaskarżona decyzja została doręczona skarżącej w dniu 25 marca 2024 r., co wynika ze znajdującego się w aktach sprawy dokumentu wydrukowanego ze strony internetowej Poczty Polskiej S.A. Decyzja zawierała prawidłowe pouczenie o prawie, terminie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia – skargi do sądu administracyjnego. Tym samym termin do wniesienia skargi do sądu administracyjnego upływał bezskutecznie w dniu 24 kwietnia 2024 r. Tymczasem skarga została złożona w dniu 26 kwietnia 2024 r. (data nadania w urzędzie pocztowym), a zatem uznać należało, że skarga została wniesiona z uchybieniem terminu. Skarżąca wniosła zażalenie na powyższe postanowienie, zarzucając naruszenie przepisów postępowania – art. 58 § 1 pkt 2 i art. 43 k.p.a. – w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy przez niewłaściwe ich zastosowanie, albowiem strona nie uchybiła terminowi do wniesienia skargi, oraz na podstawie art. 197 § 2 w zw. z art. 185 § 1 p.p.s.a. wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. Do zażalenia skarżąca załączyła wydruk ze strony internetowej śledzenia przesyłki Royal Mail Group Ltd. wraz ze zdjęciem przesyłki, podpisem osoby odbierającej przesyłkę oraz jej danymi (podpis nieczytelny, w opisie "[...]"). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie zasługiwało na uwzględnienie, co skutkowało uchyleniem zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach pominął istotną okoliczność, że skarżąca od kilku lat przebywa w Wielkiej Brytanii. Tymczasem z dniem 31 grudnia 2020 r. Wielka Brytania opuściła struktury Unii Europejskiej, konsekwencją czego jest także zmiana trybu doręczeń pism i decyzji wydanych w toku postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 40 § 4 k.p.a. strona, która nie ma miejsca zamieszkania lub zwykłego pobytu albo siedziby w Rzeczypospolitej Polskiej, innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej albo państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stronie umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym, jeżeli nie ustanowiła pełnomocnika do prowadzenia sprawy zamieszkałego w Rzeczypospolitej Polskiej i nie działa za pośrednictwem konsula Rzeczypospolitej Polskiej, jest obowiązana wskazać w Rzeczypospolitej Polskiej pełnomocnika do doręczeń, chyba że doręczenie następuje usługą rejestrowanego doręczenia elektronicznego. Nie ulega wątpliwości, że doręczenia pism do osoby zamieszkałej poza obszarem Unii Europejskiej, które nie ustanowiły pełnomocnika do prowadzenia sprawy, są w pierwszej kolejności wykonywane za pośrednictwem konsula. Zgodnie natomiast z art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. Prawo konsularne (Dz.U. z 2023, poz. 1329) na wniosek organu administracji publicznej w Rzeczypospolitej Polskiej, sądu lub prokuratora konsul doręcza pisma i inne dokumenty. Przy czym doręczenie następuje zgodnie z przepisami prawa krajowego. W okolicznościach niniejszej sprawy doszło do nieprawidłowego wyboru sposobu doręczenia skarżącej decyzji o unieważnieniu paszportu. Skarżąca nie została pouczona o konieczności wyznaczenia pełnomocnika do doręczeń na terytorium RP, w przypadku braku możliwości dokonywania doręczeń przez konsula RP w Wielkiej Brytanii. W dalszej konsekwencji brak jest możliwości zastosowania wobec skarżącej skutku pozostawienia korespondencji w aktach (art. 40 § 5 k.p.a.). Z uwagi na brak odrębnej regulacji prawnej na poziomie umów międzynarodowych w sprawie doręczeń pism i dokumentów pozasądowych w postępowaniu administracyjnym w sprawach dotyczących dokumentów paszportowych, zastosowanie w sprawie mają przepisy prawa krajowego, a zatem art. 40 § 4 i 5 k.p.a. Wbrew twierdzeniom pełnomocnika skarżącej w sprawie nie ma zastosowania Konwencja o doręczaniu za granicą dokumentów sądowych i pozasądowych w sprawach cywilnych i handlowych, sporządzona w Hadze dnia 15 listopada 1965 r. (Dz.U. z 2000 r. Nr 87, poz. 968), która obejmuje zakresem przedmiotowym sprawy cywilne i handlowe, do których nie zalicza się spraw z zakresu sprawowania władzy publicznej (acta iure imperia). Podkreślić jednak należy, że Wielka Brytania nie sprzeciwiła się wysyłaniu dokumentów sądowych i pozasądowych bezpośrednio drogą pocztową (art. 10 pkt a) ww. Konwencji). Pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy albo na adres do korespondencji wskazany w bazie adresów elektronicznych (art. 42 § 1 k.p.a.). W przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania (art. 43 k.p.a.). Fakt doręczenia pisma samemu adresatowi, a nie innej osobie, powinien wynikać jednakże z adnotacji dokonanej przez doręczyciela na potwierdzeniu odbioru. W prawie polskim nie istnieje żadna regulacja prawna dotycząca trybu doręczeń przesyłek pocztowych w postępowaniu administracyjnym. Przyjąć zatem należy, że dla oceny doręczenia przesyłki skierowanej do skarżącej na jej adres do korespondencji w Wielkiej Brytanii konieczne było odwołanie się do regulacji zawartych w Regulaminie poczty listowej Światowego Związku Pocztowego sporządzonego w Bernie 28 stycznia 2005 r. (Dz.U. z 2007 r. Nr 108, poz. 744), którymi Rzeczpospolita Polska, w myśl Oświadczenia Rządowego z 20 marca 2007 r., jest związana (zob. oświadczenie Dz.U. z 2007 r. Nr 108, poz. 746) oraz Regulaminie usług poczty brytyjskiej. Poczta brytyjska nie realizuje doręczenia listem poleconym za potwierdzeniem odbioru, dlatego na jej oficjalnej stronie internetowej: https://www.royalmail.com/track-your-item#/ po numerze nadawczym można śledzić losy przesyłki oraz otrzymać cyfrowy podpis odbiorcy, jego dane i datę doręczenia (przesyłka "równoważna" listowi poleconemu za potwierdzeniem odbioru). W okolicznościach niniejszej sprawy brak jest możliwości ustalenia komu doręczono decyzję o unieważnieniu paszportu D. J. S. Z treści art. 43 k.p.a. wynika, że doręczenie zastępcze może być dokonane, jeśli domownik, sąsiad czy dozorca podejmą się przekazania przesyłki adresatowi. Ewentualne doręczenie tej przesyłki pod wskazanym adresem ale np. do rąk małoletniego domownika, nie wywołuje skutków przewidzianych prawem (początek biegu terminu do wniesienia środka zaskarżenia, związanie organu wydanym rozstrzygnięciem). Wobec tego, że skarżąca zaprzecza faktowi odebrania przesyłki osobiście, co zostało potwierdzone informacjami zawartymi na stronie internetowej śledzenia przesyłki, i brak jest możliwości ustalenia, komu przesyłka została doręczona, należało uznać, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z istotnym naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności art. 40 § 4 k.p.a. oraz art. 43 k.p.a. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.