II OZ 646/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Adamiak po rozpoznaniu w dniu 22 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 26 kwietnia 2016 r., sygn. akt II SA/Rz 1596/14 o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi M. B. na decyzję Wojewody Podkarpackiego z dnia [...] września 2013 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zameldowania na pobyt stały postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z dnia 26 kwietnia 2016 r., sygn. akt II SA/Rz 1596/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odmówił M. B. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. B. na decyzję Wojewody Podkarpackiego z dnia [...] września 2013 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zameldowania na pobyt stały. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że w następstwie wezwania do uiszczenia wpisu od zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 10 czerwca 2015 r. o oddaleniu wniosku o wyłączenie sędziego WSA Krystyny Józefczyk od prowadzenia sprawy o sygn. akt II SA/Rz 1596/14, skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych. W dalszej części uzasadnienia Sąd I instancji opisał przebieg postępowania w przedmiocie prawa pomocy i szczegółowo odniósł się do kwestii sytuacji majątkowej skarżącego, wynikającej z przedstawionych przez niego oświadczeń. Mając na uwadze brak podstaw do przyznania skarżącemu wnioskowanego prawa pomocy, Sąd na podstawie art. 260 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718) - dalej p.p.s.a., odmówił uwzględnienia wniosku. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł M. B. W uzasadnieniu postanowienia skarżący wskazał m.in., iż zaskarżył postanowienie o oddaleniu jego wniosku o wyłączenie sędziego WSA Krystyny Józefczyk od rozpoznawania sprawy o sygn. akt II SA/Rz 1596/14. Postanowienie o odmowie przyznania prawa pomocy wydał zatem sędzia, którego wniosek dotyczy. Oczywiste jest, że w żadnym wypadku sędzia Krystyna Józefczyk nie jest osobą bezstronną, wydając postanowienie w tej sprawie. Podnosząc powyższe, skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez zwolnienie od kosztów sądowych lub uchylenie przedmiotowego postanowienia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Jak wynika ze znajdującego się w aktach protokołu rozprawy z dnia 7 maja 2015 r., skarżący w trakcie posiedzenia złożył wniosek o wyłączenie sędziego sprawozdawcy - Krystyny Józefczyk od rozpoznawania sprawy o sygn. akt II SA/Rz 1596/14. Postanowieniem z dnia 10 czerwca 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił przedmiotowy wniosek. Skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie, zaś w odpowiedzi na zarządzenie z dnia 30 lipca 2015 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionego zażalenia, skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy. Po prawomocnym zakończeniu zainicjowanego przez skarżącego postępowania w przedmiocie wyłączenia referendarza sądowego - Agaty Kosowskiej Dudzik, postanowieniem z dnia 22 lutego 2016 r. odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy. Na skutek wniesienia przez skarżącego sprzeciwu od powyższego postanowienia, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zaskarżonym postanowieniem odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Na uwagę zasługuje, iż postanowienie z dnia 26 kwietnia 2016 r. w przedmiocie prawa pomocy zostało wydane przez sędziego WSA Krystynę Józefczyk, którego dotyczył zgłoszony na rozprawie przez skarżącego wniosek o wyłączenie sędziego. Zgodnie zaś z art. 20 § 3 p.p.s.a., do czasu rozstrzygnięcia sprawy o wyłączenie, sędzia może spełniać tylko czynności niecierpiące zwłoki. W realiach niniejszej sprawy, skoro kwestia wyłączenia sędziego WSA Krystyny Józefczyk nie jest jeszcze prawomocnie rozstrzygnięta, to nadal aktualny jest zakaz dokonywania czynności w sprawie przez sędziego objętego wnioskiem, poza czynnościami niecierpiącymi zwłoki. Za czynności takie uznać należy te, których niedokonanie naraziłoby stronę na szkodę, uniemożliwiając lub utrudniając właściwe rozstrzygnięcie sprawy albo wykonanie orzeczenia. W niniejszej sprawie za czynność taką można byłoby uznać nadanie zażaleniu na postanowienie o odmowie wyłączenia sędziego dalszego biegu, co nie byłoby możliwe bez wezwania skarżącego do uiszczenia wpisu od zażalenia i uzupełnienia braków formalnych zażalenia. Niezrozumiałym pozostaje jednak udział sędziego objętego wnioskiem o wyłączenie w postępowaniu w przedmiocie przyznania prawa pomocy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, merytoryczne rozstrzygnięcie wniosku o przyznanie prawa pomocy nie może bowiem zostać potraktowane jako czynność niecierpiącą zwłoki w rozumieniu art. 20 § 3 p.p.s.a. (por. post. NSA z 25 czerwca 2015 r., sygn. akt I FZ 182/15, CBOSA). W przedmiotowej sprawie istotne jest również, że wniosek o wyłączenie sędziego dotyczył konkretnego sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, nie zaś wszystkich sędziów tego Sądu. Nie zachodziła zatem sytuacja, w której czynności związane z postępowaniem w przedmiocie przyznania prawa pomocy musiałby dokonać sędzia, o którego wyłączenie strona wnosiła. Wymaga przy tym podkreślenia, iż czynności podejmowane wbrew art. 20 § 3 p.p.s.a. nie powodują nieważności postępowania, mają jednak charakter uchybień procesowych, które mogą mieć wpływ na wynik sprawy, jeżeli wniosek o wyłączenie sędziego zostanie uwzględniony. Konkludując, Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, iż w okolicznościach niniejszej sprawy, do rozpoznania przedmiotowego wniosku o przyznanie prawa pomocy powinien zostać wyznaczony inny sędzia sprawozdawca niż sędzia WSA w Rzeszowie - Krystyna Józefczyk, zważywszy na to, iż w stosunku do tego sędziego postępowanie w przedmiocie wyłączenia nie zostało prawomocnie zakończone, zaś udział tego sędziego w przedmiotowym postępowaniu wpadkowym wyklucza przyjęta interpretacja użytego w art. 20 § 3 p.p.s.a. określenia "czynności niecierpiących zwłoki". W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.