II OZ 650/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jacek Chlebny po rozpoznaniu w dniu 27 lipca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. U. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 maja 2011 r., sygn. akt V SA/Wa 910/10 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi M. U. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] lutego 2010 r., Nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany decyzji ostatecznej w sprawie potwierdzenia uprawnień kombatanckich postanawia: oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 12 maja 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił M. U. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie z jej skargi na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] lutego 2010 r. w przedmiocie odmowy zmiany decyzji ostatecznej w sprawie potwierdzenia uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że nie zachodzą przesłanki przemawiające za przyznaniem skarżącej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, ponieważ nie znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej do przyznania jej tego prawa. Stan majątkowy skarżącej był już przedmiotem analizy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu z wniosku o zwolnienie od kosztów sadowych. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 24 stycznia 2006 r., sygn. akt II OZ 1476/05 wskazał, że skarżąca uzyskuje stały dochód z tytułu renty w wysokości 2 291 zł oraz dysponuje znacznymi oszczędnościami pieniężnym w gotówce w wysokości 2000 zł i na lokatach 28 850. Sytuacja materialna skarżącej w zakresie posiadania stałego źródła dochodu nie uległa zmianie. Skarżąca uzyskuje obecnie świadczenie rentowe, z którego pokrywane są koszty związane z opieką poza miejscem zamieszkania (w tym wyżywienie) oraz leczeniem. Twierdzenie skarżącej, że jej sytuacja materialna ulegała pogorszeniu wskutek uzyskiwania renty w wysokości nie 3054 zł a tylko 2354 zł nie zostało poparte wystarczającymi dokumentami. Pełnomocnik skarżącej odmówił nadesłania stosownej decyzji lub innego orzeczenia organu rentowego lub tytułu prawnego będącego podstawą do zmniejszenia świadczenia do kwoty 2354, 43 zł. Nie można uznać by znajdujący się w aktach odcinek świadczenia za miesiąc luty 2011 r. potwierdzał, iż jest to stan stały, a nie jednorazowe zmniejszenie świadczenia. Pełnomocnik skarżącej, mimo wezwania, nie nadesłał wyciągów z rachunku bankowego, twierdząc że nie ma w tym zakresie stosownego pełnomocnictwa. Strona inicjując kolejne postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne w tym samym przedmiocie winna liczyć się z obowiązkiem poniesienia kosztów takiego postępowania. W zażaleniu skarżąca, wnosząc o uchylenie postanowienia z dnia 12 maja 2011 r. podniosła, że ustalenia i oceny dokonane przez Sąd pierwszej instancji są dowolne. Wezwania Sądu do nadesłania wyjaśnień i różnych dokumentów były zbędne i niemożliwe do wykonania, z uwagi na zły stan zdrowia skarżącej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej P.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wykładnia ustawowego określenia "gdy osoba ta wykaże" sprowadza się do przyjęcia, że to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania mu prawa pomocy w zakresie całkowitym. Zatem to wnioskodawca zobowiązany jest do dokładnego i zgodnego z prawdą przedstawienia własnej sytuacji majątkowej oraz wykazania, iż spełnia przesłanki do przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wykazanie powyższych okoliczności, stosownie do art. 252 § 1 P.p.s.a., powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia. Jeżeli zaś oświadczenie strony okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, zgodnie z art. 255 P.p.s.a., strona obowiązana jest złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest przy tym pogląd, że niedopełnienie w całości lub w części obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia oraz dokumentacji dotyczącej jej sytuacji materialnej uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. W rozpoznawanej sprawie pełnomocnik skarżącej (syn) był dwukrotnie wzywany do złożenia dodatkowych wyjaśnień i dokumentów, które pozwoliłyby na dokładną analizę sytuacji materialnej składającej wniosek, niemniej z obowiązku tego nie wywiązał się w sposób należyty. Pełnomocnik skarżącej nie przedstawił dokumentów potwierdzających zadłużenie mieszkania matki, nie przedłożył również decyzji, czy innego tytułu prawnego, będącego podstawą do zmniejszenia świadczenia rentowego skarżącej do kwoty 2354,43 zł, na które się w swoich wyjaśnieniach powołał. Nie zostały nadesłane także wyciągi z kont bankowych, do których przedłożenia pełnomocnik skarżącej został wezwany. Na niezastosowanie się do wymienionych wezwań Sąd I instancji prawidłowo zwrócił uwagę w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, albowiem przedstawione działanie (zaniechanie) pełnomocnika skarżącej uniemożliwiło w istocie ocenę rzeczywistych możliwości finansowych składającej wniosek, zwłaszcza w sytuacji, gdy z postanowienia NSA z dnia 24 stycznia 2006 r., sygn. akt II OZ 1476/05, podjętego w sprawie ze skargi M. U. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] maja 2005 r. w przedmiocie uprawnień kombatanckich, wynikało, że skarżąca dysponowała dotychczas znacznymi oszczędnościami pieniężnymi (w gotowce oraz na lokatach). Za mało wiarygodne uznać też trzeba twierdzenia pełnomocnika skarżącej wskazującego, że nie ma wystarczającego upoważnienia do uzyskania żądanych przez Sąd dokumentów. Ze znajdującego się w aktach sprawy pisma pełnomocnika skarżącej z dnia 28 maja 2006 r. (k. 35 akt administracyjnych) wynika bowiem, że skarżąca co najmniej od 2004 r. nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować i wykonywać najprostszych czynności i pełnię opieki nad skarżącą sprawuje syn, będący jej pełnomocnikiem. Ponadto w aktach sprawy znajduje się odpis pełnomocnictwa, sporządzonego w formie aktu notarialnego, którym skarżąca upoważniła syna do reprezentowania jej przed sądami, wszelkimi władzami administracji publicznej, osobami prawnymi i osobami fizycznymi oraz do podejmowania w jej imieniu wszystkich czynności faktycznych i prawnych związanych w szczególności z najmem mieszkania, ogółem sprawy związanych z ubezpieczeniem mieszkania oraz ze świadczeniami z ubezpieczenia społecznego, a także do pobierania wynagrodzeń, odszkodowań, należności mogących przypadać z jakiegokolwiek tytułu. Tym samym nie sposób uznać za wiarygodne twierdzenia, że syn skarżącej, sprawujący na nią stałą opiekę, a zarazem zamieszkujący w mieszkaniu matki, nie posiada żadnych dokumentów potwierdzających koszty ponoszone na utrzymanie skarżącej oraz ewentualnych decyzji czy innych aktów prawnych, które wpływają na określenie jej sytuacji materialnej. Za niekonsekwentne uznać ponadto należy wyjaśnienia pełnomocnika skarżącej, który z jednej strony stwierdził, że oszczędności skarżącej zgromadzone na rachunkach bankowych zostały spożytkowane na "potrzeby bieżącego utrzymania i zapłaty zobowiązań honorowych przyjaciół w stosunku do matki na wypadek jego śmierci", z drugiej zaś strony przyjmuje, że nie ma dostępu do kont bankowych skarżącej i z tej przyczyny nie może przedstawić z nich wyciągów. Te dokumenty, które skarżący w postępowaniu zdecydował się przedstawić (kserokopia jednego odcinaka przekazu pocztowego świadczenia za luty 2011 r. i rachunku z Prywatnego Domu Opieki za opiekę nad skarżącą za miesiąc styczeń 2011 r.) nie są wystarczające do ustalenia, że skarżąca znajduje się w sytuacji niepozwalającej jej ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w związku z czym wobec niemożności dokonanie wszechstronnej i właściwej oceny sytuacji finansowej wnioskodawczyni, Sąd w sposób prawidłowy odmownie rozpatrzył jej żądanie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.