II OZ 653/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Anna Łuczaj po rozpoznaniu w dniu 11 sierpnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Stowarzyszenia M. – P. z siedzibą w P. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału IV Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. z dnia [...] marca 2011 r. sygn. akt IV SA/Po 305/11 o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi w sprawie ze skargi Stowarzyszenia M.– P. z siedzibą w P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] grudnia 2010 r., znak [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy postanawia: oddalić zażalenie Zarządzeniem z dnia [...] marca 2011 r. Przewodniczący Wydziału IV Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wezwał skarżące S. M. – P. do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 500 złotych, stosownie do § 2 ust 3 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 221, poz. 2193). Od powyższego zarządzenia zażalenie wniosło S. M. – P. W uzasadnieniu podało, że jest organizacją, która działa na rzecz zrównoważonego rozwoju i ochrony lokalnych społeczności, działa non – profit, nie prowadzi działalności zarobkowej, nie zatrudnia pracowników, a jedynym źródłem dochodów są składki członkowskie w wysokości 10 złotych miesięcznie od członka stowarzyszenia oraz incydentalne darowizny. Skarżące Stowarzyszenie wniosło o uchylenie zaskarżonego zarządzenia w całości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 214 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie. Zgodnie z art. 220 § 1 p.p.s.a. Sąd nie podejmuje żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie została uiszczona należna opłata. W takim przypadku przewodniczący obowiązany jest wezwać wnoszącego pismo, aby uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. Skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd (art. 220 § 3 p.p.s.a.). W myśl art. 230 § 1 p.p.s.a. od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Pismami wszczynającymi postępowanie przed sądem administracyjnym są skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania (art. 230 § 2 p.p.s.a.). Jednocześnie w art. 233 p.p.s.a. zawarto delegację ustawową dla Rady Ministrów do określenia, w drodze rozporządzenia, wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu. W wykonaniu tej delegacji Rada Ministrów wydała rozporządzenie z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193). Zgodnie z § 2 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wpis stały w sprawach skarg nieobjętych wpisem stosunkowym z zakresu zagospodarowania przestrzennego wynosi 500 zł. Skarga S. M. P. dotyczy decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie kompleksu mieszkaniowo – apartamentowego z uzupełniającą zabudową usługowo – biurową. A zatem, skarżące Stowarzyszenie zasadnie zostało wezwane do uiszczenia należnego wpisu, którego wysokość została ustalona zgodnie z obowiązującymi przepisami. Nie wzywa się do uiszczenia opłat sądowych, w tym wpisu, jeśli sprawa podlega przedmiotowemu zwolnieniu od kosztów sądowych lub też stronie przysługuje zwolnienie podmiotowe. Przedmiotowe i podmiotowe zwolnienia od kosztów sądowych zostały wymienione w art. 239 p.p.s.a. Przepis ten zawiera katalog podmiotów, które nie mają obowiązku uiszczania kosztów sądowych oraz spraw, w których strona skarżąca działanie lub bezczynność organu nie ma obowiązku uiszczania tych kosztów. Wśród tych podmiotów nie wymieniono organizacji pożytku publicznego. Również sprawy dotyczące warunków zabudowy i zagospodarowania terenu nie zostały wymienione jako zwolnione przedmiotowo od kosztów sądowych. Wskazać należy, iż niezależnie od zwolnień zawartych w art. 239 p.p.s.a. również przepisy ustaw szczególnych mogą w odniesieniu do określonych podmiotów czy kategorii spraw przewidywać zwolnienia od obowiązku uiszczania kosztów sądowych. Jednakże te inne przepisy muszą wprost zawierać zwolnienie od obowiązku uiszczania kosztów sądowych w ogóle lub w części w postaci opłat sądowych, to znaczy, że przepisy te mają mieć charakter przepisów szczególnych w stosunku do Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 kwietnia 2004 roku, sygn. akt FZ 4/04, opubl. ONSA WSA 2004/1/29). Należy podkreślić, że brak wymienienia organizacji pożytku publicznego wśród podmiotów wyszczególnionych w art. 239 p.p.s.a. skutkuje uznaniem, że ustawodawca postanowił nie zwalniać tych organizacji z obowiązku uiszczania kosztów sądowych. Gdyby ustawodawca chciał zwolnić organizacje pożytku publicznego od ponoszenia kosztów sądowych wprowadziłby określoną regulację prawną. Tymczasem brak jest takiego generalnego zwolnienia od kosztów sądowych zarówno w ustawach jak i w powołanym wyżej rozporządzeniu. Katalog zwolnień podmiotowych i przedmiotowych, zawarty w art. 239 p.p.s.a., nie może być interpretowany rozszerzająco, niezgodnie z brzmieniem przepisu. Odnosząc się do argumentów zawartych w zażaleniu, że S. M.- P. działa non – profit na rzecz zrównoważonego rozwoju i ochrony lokalnych społeczności i nie prowadzi działalności zarobkowej, ani nie zatrudnia pracowników, nie zwalnia z obowiązku uiszczenia wpisu od skargi. W myśl art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz.U. Nr 96, poz. 873) zwolnienie od opłat sądowych przysługuje organizacjom pożytku publicznego na zasadach określonych w przepisach odrębnych - w odniesieniu do prowadzonej przez nią działalności pożytku publicznego. Przepis ten nie przewiduje wprost zwolnienia z opłat sądowych, a jedynie zawiera odesłanie do przepisów szczególnych. Zarówno ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), jak i inne przepisy prawa nie przewidują generalnego zwolnienia organizacji pożytku publicznego od opłat sądowych. Przepis art. 239 p.p.s.a., który określa katalog podmiotów zwolnionych z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania sądowego z mocy ustawy, nie wymienia organizacji pożytku publicznego. Wprawdzie przepis art. 240 p.p.s.a. przewiduje możliwość zwolnienia organizacji społecznych, w drodze rozporządzenia Rady Ministrów, z obowiązku uiszczenia wpisu w sprawach związanych z działalnością naukową, oświatową, kulturalną, dobroczynną oraz z zakresu pomocy i opieki społecznej, jednak dotychczas rozporządzenie takie nie zostało wydane. W tej sytuacji zwolnienie S. M. – P. od kosztów sądowych może nastąpić wyłącznie na zasadach ogólnych, tj. po złożeniu formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, w przypadku, gdy spełni warunki określone w art. 246 § 2 p.p.s.a. Z wyżej wymienionych względów, Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 § 1 w związku z art. 197 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.