II OZ 674/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Roman Ciąglewicz /spr./ po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. R. i T. R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 12 lutego 2025 r., sygn. akt II SA/Bk 203/25 wstrzymujące wykonanie zaskarżonej decyzji w sprawie ze skarg A. R. i T. R.o oraz E. K. na decyzję Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku z dnia 27 listopada 2024 r. nr WOP.7721.123.2024.MM w przedmiocie wykonania określonych robót budowlanych postanawia: oddalić zażalenie. Uzasadnienie. Zaskarżoną decyzją z dnia 27 listopada 2024 r. nr WOP.7721.123.2024.MM Podlaski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Białymstoku uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku z dnia 13 września 2024 r. nr WOP.5160.64.2023.AJ i nakazał E. K. (dalej: skarżący) w terminie do 31 marca 2025 r.: 1) wypełnienie dwóch otworów okiennych w ścianie zewnętrznej budynku mieszkalnego na działce nr [...] przy ul. S. [...] w S. gm. S., wzdłuż granicy z działką nr [...], materiałem ściennym nierozprzestrzeniającym ognia np. pustaki szklane typu luksfery, cegła szklana lub inne przeszklenie o klasie odporności ogniowej wypełnienia E 30 – aby powstała ściana o odporności ogniowej REI 60, 2) obcięcie okapu wystającego poza lico ściany od strony działki nr [...], 3) wykonanie na okapie połaci dachowej, skierowanej spadkiem w stronę działki nr [...]systemu orynnowania z odprowadzeniem wody na teren własnej działki. W skardze na wyżej wskazaną decyzję PWINB skarżący wniósł o wstrzymanie jej wykonania. Postanowieniem z dnia 12 lutego 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji. Sąd wskazał, że skarżący wprost nie umotywował wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej przed wykonaniem zaskarżonej decyzji do czasu wyrokowania (skarga nie zawiera odrębnego uzasadnienia tego wniosku), jednak oceniając tę okoliczność nie może ujść uwadze, że działa on bez profesjonalnego pełnomocnika. Natomiast z treści skargi wynika, że skarżący zwraca uwagę na "złożoność sytuacji prawnej oraz technicznej", "utrudnione wykonanie obowiązku z uwagi na trwające postępowanie sądowe" (o zasiedzenie), "rosnące koszty materiałów budowlanych oraz ich ograniczoną dostępność", "stwarzanie zagrożenia bezpieczeństwa dla osób realizujących nakazane roboty w okresie zimowym" (s. 3 skargi). Nie ma zatem podstaw do przyjęcia tezy o braku umotywowania wniosku. Oceniając wyżej wskazane argumenty sąd stwierdził uprawdopodobnienie przesłanek wstrzymania wykonania decyzji, który to wniosek wzmacnia dodatkowo odwołanie się do zasad doświadczenia życiowego rozpatrywanych w kontekście charakteru nakazanych robót budowlanych. Polegają one bowiem na obowiązku wykonania wypełnienia dwóch otworów okiennych w ścianie zewnętrznej budynku mieszkalnego materiałem ściennym nierozprzestrzeniającym ognia, obcięciu okapu wystającego poza lico ściany od strony działki nr [...] i wykonaniu na okapie połaci dachowej, skierowanej spadkiem w stronę działki nr [...], systemu orynnowania z odprowadzeniem wody na teren własnej działki. Zdaniem sądu realizacja tych robót rodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. O ile wymiana wypełnienia otworów okiennych to prace odwracalne i niewiążące się z bardzo wysokimi kosztami, o tyle nie można tego powiedzieć o obcięciu okapu i ponownym orynnowaniu skróconej części, co wiąże się de facto z pracami wysokościowymi, wykonywanymi w terminie zimowym i o skutkach trudno odwracalnych oraz kosztownych. Tym samym zwłaszcza charakter tych ostatnio wskazanych prac jest taki, że powrót do stanu pierwotnego, jakkolwiek możliwy, będzie jednak długotrwały, uciążliwy, kosztowny – a więc wymagający znacznych nakładów finansowych, czasu i pracy. Sąd wskazał, że w sprawach budowlanych trwałe skutki wykonania decyzji administracyjnych są w istocie nieuniknione, bowiem wiążą się często z ingerencją w konstrukcję budynków lub ich istotnych elementów takich np. jak dach. Tak też byłoby w przypadku wykonania zaskarżonej decyzji przez skarżącego. Zażalenie na powyższe postanowienie wnieśli A. R. i T. R. Zarzucili naruszenie przepisu art. 61 § 3 P.p.s.a. poprzez wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, w sytuacji gdzie skarżący E. K. nie umotywował w żaden sposób przedmiotowego wniosku oraz w sytuacji gdzie brak jest przesłanek do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 61 § 1 P.p.s.a. wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Stosownie zaś do art. 61 § 3 P.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba, że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Wskazany wyżej przepis zobowiązuje stronę do podania przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Ciężar uprawdopodobnienia spoczywa na stronie, która wywodzi skutki prawne ze swych twierdzeń. Możliwość wstrzymania wykonania zaskarżonego orzeczenia na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a. nie oznacza, iż sąd jest zobligowany w każdym przypadku – niezależnie od okoliczności sprawy – uwzględnić wniosek strony skarżącej. Wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności tylko częściowo jest oparty na zasadzie skargowości. Zasada ta obowiązuje jedynie w zakresie wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Obowiązek kierowania się zasadą skargowości kończy się jednak na etapie wszczęcia postępowania w sprawie wstrzymania wykonania. W dalszej części postępowaniem w tym przedmiocie rządzi zasada oficjalności, z którą wiążą się określone obowiązki sądu. Na etapie rozpoznawania wniosku sąd winien wziąć pod rozwagę również te okoliczności, które nie zostały powołane przez stronę. Niemniej jednak przyjęcie takiego poglądu nie może prowadzić do całkowitego zwolnienia strony z podania jakichkolwiek okoliczności mających uzasadniać wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji i w konsekwencji do przerzucania w całości ciężaru wskazania tych przesłanek na sąd administracyjny. Na stronie składającej wniosek w trybie art. 61 § 3 P.p.s.a. ciąży obowiązek wykazania, że zachodzą warunki uzasadniające wstrzymanie określonego aktu. Uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności. Rzeczą sądu jest zbadanie, czy argumenty przedstawione przez stronę przemawiają (lub nie) za wydaniem postanowienia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu. Przy takim badaniu wniosku i argumentów strony sąd winien dodatkowo rozważyć z urzędu, czy nie zachodzą inne okoliczności uzasadniające wniosek. Rolą Sądu jest ocena całości materiału zgromadzonego w sprawie pod kątem wykazania przez wnioskodawcę zaistnienia przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a. Podkreślić również należy, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu powołana została do tymczasowej ochrony przed negatywnymi trudnymi do odwrócenia skutkami, jakie mógłby dla strony wywołać taki akt, zanim zostanie zbadany przez sąd administracyjny pod kątem legalności. Taka relacja między uzasadnieniem wniosku, a obowiązkami sądu rozpoznającego wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji pozwala na przyjęcie, że sąd jest uprawniony do uwzględnienia wynikających z akt sprawy okoliczności przemawiających za wstrzymaniem lub odmową wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Jest oczywiste, że rozstrzygnięcie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji nakładającej określony obowiązek jest uwarunkowane indywidualnymi okolicznościami sprawy. Dodać warto, że reguła ta znajduje pełne zastosowanie w sprawach z zakresu nadzoru budowlanego. W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji trafnie ocenił, że wykonanie decyzji może wywołać trudne do odwrócenia skutki. Zauważyć należy, że w art. 61 § 3 P.p.s.a. jest mowa o niebezpieczeństwie spowodowania "trudnych do odwrócenia skutków", a nie o niebezpieczeństwie spowodowania "skutków nieodwracalnych". Podkreślić trzeba, na co zwrócił uwagę Sąd pierwszej instancji, że wykonanie obowiązków w zakresie okapu w praktyce oznaczałoby ingerencję w dach, co należy uwzględnić oceniając zaistnienie zarówno przesłanki kosztów wykonania, jak i przesłanki trudnych do odwrócenia skutków. W zażaleniu nie podważono oceny Sądu pierwszej instancji, według której w okolicznościach niniejszej sprawy spełnione zostały przesłanki do uwzględnienia wniosku w trybie art. 61 § 3 P.p.s.a. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie ma istotnych powodów, dla których należałoby, w okolicznościach wyżej wskazanych, odmówić ochrony tymczasowej, co wiązałoby się z częściowym zniweczeniem rezultatu wykonanych w nieodległej przeszłości robót budowlanych, bez oczekiwania na rezultat merytorycznej kontroli sądowej. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.