II OZ 680/24

Dnia 27 listopada 2024 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Robert Sawuła po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2024 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Stowarzyszenia [...] z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 lipca 2024 r., sygn. akt VII SA/Wa 1121/24 o odrzuceniu skargi Stowarzyszenia [...] z siedzibą w W. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 20 maja 2022 r., znak: DOA.7110.395.2021 .KBA w przedmiocie umorzenia postępowania nieważnościowego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z 31 lipca 2024 r., sygn. akt VII SA/Wa 1121/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny (dalej: WSA) w Warszawie odrzucił skargę Stowarzyszenia [...] z/s w W. (Stowarzyszenie) na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (GINB) z 20 maja 2022 r., znak: DOA.7110.395.2021.KBA, w przedmiocie umorzenia postępowania nieważnościowego. W uzasadnieniu swego postanowienia sąd pierwszej instancji wskazał, że 10 kwietnia 2024 r. do WSA w Warszawie wpłynęła (nadana 4 kwietnia 2024 r. za pośrednictwem operatora pocztowego) skarga Stowarzyszenia na opisaną na wstępie decyzję GINB. W odpowiedzi na skargę z dnia 26 kwietnia 2024 r. organ wniósł o jej oddalenie. Jak wynikać ma z akt administracyjnych sprawy zaskarżona decyzja GINB została wyekspediowana do pełnomocnika stowarzyszenia - r.pr. P.G. - na adres: Kancelaria Radcy Prawnego ul. [...]. Z koperty, w której nadana została przesyłka, wynika że była pod tym adresem dwukrotnie awizowana - w dniu 27 maja i 6 czerwca 2022 r., a organ tym samym uznał decyzję za doręczoną z dniem 13 czerwca 2022 r. W dniu 14 lutego 2024 r. do organu wpłynęło ponaglenie pełnomocnika Stowarzyszenia, w którym domagał się wydania decyzji w przedmiotowej sprawie, z uwagi na upływ ponad 2 lat od dnia wniesienia przez niego odwołania. Pismem organ centralny poinformował pełnomocnika Stowarzyszenia, że decyzja w sprawie złożonego przez niego odwołania już zapadła - w dniu 20 maja 2022 r. Jednocześnie GINB doręczył mu kopię tej decyzji. Pismo to zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącego w dniu 8 marca 2024 r. Z uzasadnienia postanowienia sądu pierwszej instancji wynika, że nie tylko decyzja GINB z 20 maja 2022 r. ale też pozostałe pisma organu w toku postępowania administracyjnego były doręczane na nieprawidłowy adres, a następnie zwracane do organu jako "niepodjęte w terminie, pomimo, że pełnomocnik skarżącego, zarówno w złożonym wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji, jak i odwołaniu od decyzji Wojewody Mazowieckiego z 8 października 2021 r. nr 781/OPON/2021, podawał adres: Kancelaria Radcy Prawnego [...], pod którym faktycznie wykonuje swoją działalność. Sąd pierwszej instancji odrzucając skargę stwierdził, że wobec doręczenia zaskarżonej decyzji (w trybie zastępczym) w dniu 13 czerwca 2022 r., 30-dniowy termin do wniesienia skargi do sądu administracyjnego upłynął w dniu 13 lipca 2022 r. Bez znaczenia – zdaniem sądu a quo – pozostawać ma fakt, że decyzja została wyekspediowana na nieprawidłowy adres, gdyż z dniem 13 czerwca 2022 r. weszła ona do obrotu prawnego i wywołuje określone nią skutki prawne. O wydaniu decyzji pełnomocnik skarżącego dowiedział się zaś w dniu 8 marca 2024 r. wraz z doręczeniem mu kopii decyzji organu z 20 maja 2022 r. Tym samym, zdaniem sądu pierwszej instancji, winien on był złożyć, za pośrednictwem organu, do WSA w Warszawie wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi na przedmiotową decyzję. Strona skarżąca nie wnosiła jednak o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Skoro takiego wniosku nie składano, skarga – jako spóźniona – podlegała odrzuceniu. Zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi złożyło Stowarzyszenie, reprezentowane przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżając to orzeczenie w całości i zarzucając naruszenie: - art. 53 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2024, poz. 935, Ppsa) poprzez przyjęcie, że termin do wniesienia skargi upływa po 30 dniach od niepodjęcia w terminie przesyłki awizowanej dwukrotnie, pomimo wysłania jej na nieprawidłowy adres oraz uznania że stronie postępowania w takiej sytuacji nie przysługuje 30-dniowy termin do wniesienia skargi od faktycznego doręczenia decyzji. - art. 50 Ppsa poprzez pozbawienie skarżącego Stowarzyszenia prawa do wniesienia skargi na decyzję administracyjną do sądu administracyjnego, a tym samym naruszenie art. 45 § 1 Konstytucji RP, - art. 40 § 1 K.p.a. (przyjdzie uznać, że chodzi o Kodek postępowania administracyjnego – uwaga Sądu) poprzez uznanie, że doręczenie poprzez nieodebranie przesyłki w terminie decyzji administracyjną wysłanej na inny adres niż posiada strona lub jej pełnomocnik wywołuje skutki doręczenia, - art. 86 § 1 Ppsa poprzez uznanie, że strona uchybiła terminowi do wniesienia skargi poprzez nieodebranie przesyłki zawierającej decyzję administracyjna wysłaną na nieprawidłowy adres i w związku z powyższym jest zobowiązana do wniesienie wniosku o przywrócenie uchybionego terminu. Wobec powyższego strona żaląca się wnosi o: 1) uchylenie postanowienie WSA w Warszawie z 31 lipca 2024 r. VII SA/Wa 1121/24, 2) zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu zażalenia podnosi się, że wysłanie pisma na nieprawidłowy adres nie wywołuje skutków doręczenia. Zdaniem skarżącego w niniejszej sprawie brak było podstaw do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, gdyż Stowarzyszenie nie uchybiło żadnemu terminowi. Uznanie przez sąd pierwszej instancji, że strona skarżąca uchybiła terminowi do wniesienia skargi poprzez nieodebranie przesyłki zawierającej decyzję administracyjna wysłaną na nieprawidłowy adres i w związku z powyższym jest zobowiązana do wniesienie wniosku o przywrócenie uchybionego terminu, jest po prostu absurdalne, niezgodne zarówno z logiką i obowiązującym prawem. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest oczywiście uzasadnione. Zgodnie z art. 53 § 1 Ppsa, skargę do sądu administracyjnego wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie albo aktu, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4a. Skarga wniesiona po upływie terminu do jej wniesienia podlega odrzuceniu, o czym stanowi art. 58 § 1 pkt 2 Ppsa. Z przywołanych przepisów ustawy procesowej jednoznacznie wynika, w jakim terminie należy wnieść skargę do sądu administracyjnego. Każdorazowo badanie dochowania terminu do dokonania tej czynności procesowej wymaga poczynienia przede wszystkim ustaleń w zakresie daty doręczenia zaskarżonego aktu, która wywołuje rozpoczęcie biegu terminu do złożenia skargi. W rozpoznawanej sprawie sąd I instancji uznał, że decyzja GINB z 20 maja 2022 r. została za doręczoną z dniem 13 czerwca 2022 r., zatem termin na wniesienie skargi upłynął z dniem 13 lipca 2022 r, tymczasem skargę wniesiono w 4 kwietnia 2024 r. za pośrednictwem operatora pocztowego, a zatem z uchybieniem terminu. Ustaleniom tym przeczą jednak twierdzenia skarżącego Stowarzyszenia zawarte w zażaleniu, który trafnie wskazuje, że w dniu 8 marca 2024 r. pełnomocnik Stowarzyszenia otrzymał z GINB pismo z 15 lutego 2024 r informujące, że postępowanie odwoławcze zostało zakończone decyzją GINB z 20 maja 2022 r. Przy piśmie tym została dołączona kopia tej decyzji. W dniu 15 marca 2024 r. pełnomocnik Stowarzyszenia zapoznał się z aktami sprawy i ustalił, że decyzja GINB z dnia 20 maja 2022 r., została wysłana do niego jako pełnomocnika Stowarzyszenia na nieprawidłowy adres (poprzedni adres kancelarii) pomimo tego, że zarówno we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji nr 1244P/2015 Starosty Otwockiego z 30 grudnia 2015 r. oraz w odwołaniu od decyzji nr 781/OPON/2021 Wojewody Mazowieckiego z 8 października 2021 r. podany został prawidłowy adres pełnomocnika do korespondencji. W istocie stwierdzić należy, iż doręczenie zaskarżonej decyzji, na które powołuje się sąd pierwszej instancji kierowane było na nieaktualny adres pełnomocnika Stowarzyszenia, natomiast jak wynika z akt sprawy pełnomocnik ten posługuje się adresem: "Kancelaria Radcy Prawnego [...]", pod którym faktycznie wykonuje swoją działalność i pod tym adresem odbiera korespondencję. Tylko doręczenie zaskarżonej decyzji na ten adres pełnomocnika wskazany organowi (art. 40 § 2 K.p.a.) wywołałoby prawny skutek w postaci rozpoczęcia biegu terminu do wniesienia skargi. Ma rację strona żaląca się, że w tej sytuacji brak jest podstaw do przyjęcia, że doszło do uchybienia terminu do wniesienia skargi, a co skutkować miałoby koniecznością skorzystania przez skarżące Stowarzyszenie z wniosku o przywrócenie tegoż terminu. Skoro strona skarżąca takiego terminu na skutek ewidentnie wadliwego działania skarżonego organu centralnego podejmującego doręczenie swej decyzji – u którego żadnej refleksji nie wzbudziło kilkukrotne zwracanie przez operatora przesyłek adresowanych na inny adres doręczeń niż wskazany w odwołaniu i stosowany chociażby dla doręczenia decyzji organu I instancji – to nie było żadnych podstaw, aby wymagać uprzedniego składania wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Podjęcie uprzedniego, a nieskutecznego doręczania decyzji GINB z 20 maja 2022 r. pełnomocnikowi Stowarzyszenia powoduje, że odrzucenie skargi w niniejszej sprawie z powołaniem się na uchybienie terminu do jej wniesienia należy uznać za zupełnie chybione. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 1 i 2 Ppsa, orzekł jak w sentencji postanowienia, uznając podstawy zażalenia za oczywiście usprawiedliwione. Co się tyczy wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, to – niezależnie od okoliczności uwzględnienia wniesionego środka zaskarżenia – w postępowaniu zażaleniowym nie mają zastosowania przepisy o zwrocie kosztów postępowania (art. 209 Ppsa).