II OZ 681/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Miron po rozpoznaniu w dniu 1 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 11 marca 2016 r. sygn. akt II SA/Kr 82/16 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia [...] listopada 2015 r. znak: [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy postanawia oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 11 marca 2016 r. sygn. akt II SA/Kr 82/16 odrzucił skargę Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w K. (dalej: Wspólnota Mieszkaniowa) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia [...] listopada 2015 r. znak: [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy (pkt 1) oraz orzekł o zwrocie skarżącej wpisu sądowego od skargi w kwocie 500 zł (pkt 2). W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że w postępowaniu poprzedzającym wydanie zaskarżonej decyzji Wspólnota Mieszkaniowa [...] w K. była reprezentowana przez trzech członków zarządu: M. M., G. S. oraz E. S. Zaskarżona decyzja została doręczona Wspólnocie Mieszkaniowej na adresy zamieszkania wymienionych osób: M. M. w dniu 1 grudnia 2015 r., G. S. w dniu 26 listopada 2015 r. oraz E. S. w dniu 2 grudnia 2015 r. Na powyższą decyzję Wspólnota Mieszkaniowa wniosła skargę w dniu 2 stycznia 2016 r. Sąd przyjął, że skoro Wspólnocie Mieszkaniowej doręczono decyzję, kierując ją do trzech członków zarządu, to skutek w postaci doręczenia aktu stronie nastąpił z chwilą doręczenia decyzji pierwszemu z nich, tj. G. S. - w dniu 26 listopada 2015 r. Termin do wniesienia skargi upłynął bezskutecznie w dniu 29 grudnia 2015 r. Skarga została wniesiona z uchybieniem terminu, co skutkowało jej odrzuceniem na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012, poz. 270 ze zm.). W zażaleniu na powyższe postanowienie Wspólnota Mieszkaniowa zarzuciła Sądowi pierwszej instancji naruszenie art. 83 p.p.s.a. oraz art. 83 p.p.s.a. w zw. z art. 111 § 1 i 2 k.c. oraz art. 53 p.p.s.a. Zdaniem skarżącej terminy do wniesienia skargi biegły oddzielnie dla każdego z członków zarządu i kończyły się innego dnia, ale za każdym razem po upływie trzydziestu dni od dnia odbioru pisma. Dokonana przez Sąd interpretacja przepisu art. 53 p.p.s.a. jest niekorzystna dla strony, bowiem powoduje skrócenie tego terminu dla niektórych członków organu kolegialnego (zarządu). Podniesiono, że skoro organ odwoławczy wysłał trzy egzemplarze decyzji, to powinien liczyć się z tym, że osoby, do których jest adresowana, odbiorą je w różnych terminach. Ponadto ważne sporządzenie skargi, tj. zgodne ze sposobem reprezentacji organu kolegialnego, wymaga podpisów wszystkich trzech członków zarządu Wspólnoty Mieszkaniowej. Wskazując na powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do dalszego prowadzenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718) skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Skarga wniesiona po upływie terminu do jej wniesienia podlega odrzuceniu przez Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. W niniejszej sprawie okolicznością sporną było ustalenie daty skutecznego doręczenia Wspólnocie Mieszkaniowej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia [...] listopada 2015 r., od której to kwestii uzależniona jest ocena zachowania przez skarżącą terminu do wniesienia skargi. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd pierwszej instancji prawidłowo uznał, że skutek w postaci doręczenia Wspólnocie Mieszkaniowej zaskarżonej decyzji nastąpił z najwcześniejszą datą doręczenia decyzji jednemu z członków zarządu, tj. G. S. w dniu 26 listopada 2015 r. Dokonując takiej oceny należy mieć na uwadze, że stroną skarżącą w niniejszej sprawie jest wspólnota mieszkaniowa. W postępowaniu administracyjnym przymiot strony posiada wspólnota mieszkaniowa, a nie zarząd wspólnoty. Zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. z 2015 r., poz. 1892) zarząd kieruje sprawami wspólnoty mieszkaniowej i reprezentuje ją na zewnątrz oraz w stosunkach między wspólnotą a poszczególnymi właścicielami lokali. Zaliczenie wspólnoty mieszkaniowej do jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej skutkuje tym, że w postępowaniu administracyjnym pisma doręcza się takim jednostkom organizacyjnym w sposób określony w art. 45 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23; dalej: k.p.a.), mianowicie w lokalu ich siedziby do rąk osób uprawnionych do odbioru pism. Przepis art. 44 stosuje się odpowiednio. Na mocy art. 41 w zw. z art. 331 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2016, poz. 380 ze zm.) siedzibą jednostki organizacyjnej niebędącej osobą prawną jest miejscowość, w której ma siedzibę jej organ zarządzający, chyba że ustawa lub oparty na niej statut stanowi inaczej. Oczywiście zarząd wspólnoty mieszkaniowej nie ma ustawowego obowiązku posiadania siedziby (adresu), co - w przypadku braku lokalu siedziby - nie wyklucza stosowania przez organ doręczeń w trybie art. 45 k.p.a. Doręczenie, o którym mowa w tym przepisie, powinno być zatem dokonane do rąk osoby uprawnionej do odbioru pism. W przypadku wspólnoty mieszkaniowej przyjąć należy, że zarząd - jego członkowie w ramach kompetencji do reprezentacji są uprawnieni do odbioru przesyłek kierowanych do wspólnoty mieszkaniowej. Analiza akt administracyjnych i sądowych wskazuje, że skarżąca posiada zarząd w osobach M. M., G. S. i E. S. W trakcie postępowania przed organem pierwszej instancji administrator Wspólnoty Mieszkaniowej w piśmie z dnia 24 czerwca 2014 r. wskazał te właśnie osoby - wraz z ich adresami zamieszkania - jako uprawnione do reprezentacji Wspólnoty z tytułu pełnienia funkcji członków zarządu. W postępowaniu przed organami administracji obu instancji osoby te działały w imieniu Wspólnoty Mieszkaniowej, kierując pisma, tym osobom doręczane były także pisma organu, m.in. wydane decyzje. Skoro zatem intencją Wspólnoty Mieszkaniowej było otrzymywanie korespondencji kierowanej przez organy administracji w postępowaniu administracyjnym na adresy zamieszkania członków zarządu, nie wskazując przy tym innego adresu do doręczeń, uznać należy, że doręczenie zaskarżonej decyzji członkom zarządu na ich adresy zamieszkania było prawidłowe. Zaznaczyć jednakże trzeba, że w przypadku, gdy organ wspólnoty mieszkaniowej uprawniony do jej reprezentacji jest organem kolegialnym, a jednocześnie nie wskazano adresu lokalu siedziby tego organu (ani wspólnoty mieszkaniowej) tylko adresy zamieszkania członków zarządu, organ administracji publicznej nie jest zobowiązany do doręczania pism w postępowaniu administracyjnym wszystkim wskazanym członkom zarządu. Czym innym jest bowiem sposób reprezentacji wspólnoty mieszkaniowej - do czego wymagane jest, co do zasady, złożenie oświadczenia woli przynajmniej przez dwóch członków kilkuosobowego zarządu (art. 21 ust. 2 ustawy o własności lokali), a czym innym uprawnienie do odbioru pism kierowanych do wspólnoty mieszkaniowej, które to uprawnienie posiada każdy członek zarządu samodzielnie. Oznacza to, że dysponując danymi trzech członków zarządu wspólnoty mieszkaniowej wystarczające byłoby doręczenie pism w postępowaniu administracyjnym tylko jednej z nich - wybranej przez organ, jeśli wskazania takiego nie dokonała wspólnota. Przyjęcie takiej koncepcji doręczenia stanowi wystarczające zapewnienie stronie udziału w postępowaniu, nie narusza art. 45 k.p.a., a jednocześnie jest zgodne z zasadą szybkości postępowania wyrażoną w art. 12 § 1 k.p.a. Nadto pozwala to uniknąć wątpliwości co do daty skutecznego doręczenia pisma i sposobu liczenia terminów do wniesienia środków odwoławczych, w tym również skargi do sądu administracyjnego, jakie zaistniały w niniejszej sprawie. W niniejszej sprawie doręczenie przez organy pism w postępowaniu administracyjnym (w tym zaskarżonej decyzji) wszystkim trzem członkom zarządu skarżącej Wspólnoty Mieszkaniowej nie może być jednak oceniane jako naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 45 k.p.a. Działanie takie, choć pozbawione uzasadnienia z punktu widzenia ekonomiki procesowej, niewątpliwie miało bowiem na celu zapewnienie Wspólnocie Mieszkaniowej jak najpełniejszego udziału w sprawie. W sytuacji, z jaką mamy do czynienia w tej sprawie, gdy każdy z członków zarządu odebrał zaskarżoną decyzję w innej dacie, skutek prawnie skutecznego doręczenia decyzji wobec Wspólnoty Mieszkaniowej nastąpił w chwilą pierwszego - najwcześniejszego doręczenia decyzji jednemu z członków zarządu. Późniejsze doręczenie tej samej decyzji pozostałym członkom zarządu miało charakter wyłącznie informacyjny i nie wpływało na bieg terminu do wniesienia skargi, który rozpoczął już swój bieg. Sąd pierwszej instancji prawidłowo zatem przyjął, że doręczenie Wspólnocie Mieszkaniowej zaskarżonej decyzji nastąpiło w dniu 26 listopada 2015 r., tj. z dniem, kiedy decyzję doręczono G. S. Od tego dnia rozpoczął bieg trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi do sądu administracyjnego, który upłynął z dniem 28 grudnia 2015 r. (nie zaś, jak błędnie przyjął Sąd, 29 grudnia 2015 r.). Skarga została wniesiona w dniu 2 stycznia 2016 r., a zatem po upływie terminu, co obligowało Sąd pierwszej instancji do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Wyjaśnić w tym miejscu należy, że nie do zaakceptowania jest przedstawiony w zażaleniu sposób liczenia terminu do wniesienia skargi w przypadku doręczenia decyzji organu odwoławczego trzem członkom zarządu wspólnoty mieszkaniowej a każdemu z nich w innej dacie. Autor zażalenia postuluje, by w opisanej sytuacji termin do złożenia skargi ulegał swoistemu zawieszeniu do czasu odbioru decyzji przez ostatniego członka zarządu i biegł dopiero od tego momentu. Wskazać zatem trzeba, że proponowany sposób liczenia terminu stanowiłby w istocie wydłużenie ustawowego terminu do wniesienia skargi, niemające oparcia w przepisach obowiązującego prawa, w szczególności w art. 53 § 1 p.p.s.a. Bez znaczenia przy tym pozostaje argumentacja, że ważne sporządzenie skargi wymagało podpisów wszystkich trzech członków zarządu. Jak wyjaśniono wyżej w postępowaniu administracyjnym członkowie zarządu nie występowali w imieniu własnym, bowiem stroną tego postępowania była Wspólnota Mieszkaniowa. Nie można zatem przyjąć, że termin określony w art. 53 § 1 p.p.s.a. biegł w stosunku do poszczególnych członków zarządu czy też że dla Wspólnoty Mieszkaniowej biegły trzy trzydziestodniowe terminy na wniesienie skargi liczone od różnych dat albo jeden termin ponadtrzydziestodniowy (wliczając "zawieszenie" tego terminu od dnia doręczenia decyzji pierwszemu członkowi zarządu do dnia jej doręczenia ostatniemu). Warto też wspomnieć, że konieczność współdziałania członków zarządu przy wniesieniu skargi powinna przejawiać się nie tylko w złożeniu wymaganej liczby podpisów pod skargą (lub pełnomocnictwem procesowym do reprezentowania w postępowaniu sądowym) zgodnie ze sposobem reprezentacji wspólnoty mieszkaniowej, ale i na wymianie informacji o datach doręczenia skarżonej decyzji poszczególnym członkom zarządu. Ewentualne nieprawidłowości w przepływie informacji pomiędzy członkami zarządu mogłyby być oceniane tylko w kontekście dochowania należytej staranności w sprawowaniu funkcji członka zarządu, nie wpływa to jednak na sposób liczenia terminu do wniesienia skargi. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.