II OZ 699/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Leszek Kamiński po rozpoznaniu w dniu 17 lipca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia P. Ż. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 maja 2014 r. sygn. akt IV SA/Wa 1651/13 odmawiające przyznania prawa pomocy P. Ż. w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi P. Ż. na postanowienie Wojewody Mazowieckiego z dnia 14 maja 2013 r. znak WSO-I.621.1.59.2013 w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 12 maja 2014 r., sygn. akt IV SA/Wa 1651/13, odmówił przyznania prawa pomocy P. Ż. w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie radcy prawnego w sprawie z jego skargi na postanowienie Wojewody Mazowieckiego z dnia 14 maja 2013 r., znak WSO-I.621.1.59.2013, w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że wnioskiem z dnia 9 stycznia 2014 r. P. Ż. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. W złożonym na urzędowym formularzu oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący podał, że nie pracuje i otrzymuje świadczenie rentowe w wysokości 610,33 zł miesięcznie. Do wniosku dołączył odpis orzeczenia Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Grodzisku Mazowieckim z dnia 19 lipca 2012 r. zaliczającego go do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, kopię orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z dnia 11 stycznia 2013 r., wedle którego, jest on osobą całkowicie niezdolną do pracy do 31 stycznia 2016 r., a także kopię decyzji ZUS z dnia 1 marca 2013 r., zgodnie z którą wysokość świadczenia rentowego P. Ż. wynosi 610,33 zł netto miesięcznie. Jako posiadany majątek skarżący wykazał udziały w dwóch nieruchomościach znajdujących się w Raszynie. Wskazał przy tym, że z jednej z nich nie może korzystać ze względu na bezprawne działania pozostałych współwłaścicieli, w drugiej zaś mieszka, nie ponosząc jednak kosztów jej utrzymania i eksploatacji, które uiszczają pozostali współwłaściciele. W piśmie z dnia 20 stycznia 2014 r. wezwano skarżącego do złożenia dokumentów źródłowych oraz dodatkowych oświadczeń, niezbędnych do rozpoznania złożonego przez niego wniosku o przyznanie prawa pomocy. W szczególności zobowiązano go do wyjaśniania wątpliwości w zakresie oświadczenia o niezatrudnianiu i niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z radcą prawnym, które nasunęło znajdujące się w aktach administracyjnych pełnomocnictwo udzielone przez skarżącego radcy prawnemu w dniu 23 lipca 2012 r. i fakt doręczenia temu pełnomocnikowi zaskarżonego postanowienia Wojewody Mazowieckiego. Ponadto zobowiązano P.Ż. do: 1) nadesłania wyciągów z rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, 2) złożenia dodatkowego oświadczenia jednoznacznie wskazującego, czy gospodarstwo domowe prowadzi samodzielnie, czy z innymi osobami, a także 3) nadesłania zaświadczenia o sytuacji rodzinnej wydanego przez właściwą do spraw zdrowia lub opieki społecznej jednostkę organizacyjną gminy. W odpowiedzi skarżący złożył do akt sprawy wyciągi z dwóch należących do niego rachunków bankowych za okres od 1 listopada 2013 r. do 7 lutego 2014 r. We wskazanym okresie saldo początkowe na jednym z rachunków wyniosło 8.139,20 zł, a saldo końcowe 9.952,39 zł. Na rachunek wpływało świadczenie rentowe P. Ż.. Skarżący nie dokonywał wypłat. Na drugim rachunku saldo początkowe wyniosło 88,35 zł, a saldo końcowe 85,80 zł. Poza opłatami za prowadzenie rachunku, nie odnotowano na nim żadnych operacji. W nadesłanym wraz z ww. wyciągami piśmie z dnia 7 lutego 2014 r. wnioskujący wyjaśnił, że radca prawny, której udzielił pełnomocnictwa, nie jest jego pełnomocnikiem od 1 stycznia 2014 r., ponieważ go na to nie stać. Wskazał ponadto, że środki zdeponowane na rachunku bankowym jest winien ciotce, która sfinansowała jego leczenie w kwocie 8.000 zł i poleciła zwrócić dług, gdy okaże się, że skarżący zgromadził oszczędności w kocie przekraczającej dług o 5.000 zł. Zaoszczędzone środki pochodzą z renty, a skarżący ich nie wydatkuje, ponieważ umówił się z matką, że ta będzie go utrzymywać, dopóki nie odda ciotce długu. Od matki otrzymuje 400 zł miesięcznie. P. Ż. oświadczył ponadto, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe i nie korzysta z pomocy finansowej gminy. Postanowieniem z dnia 17 lutego 2014 r., sygn. akt IV SA/Wa 1651/13, referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Od powyższego postanowienia skarżący wniósł sprzeciw, zwracając się o przyznanie prawa pomocy wyłącznie w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu. W uzasadnieniu sprzeciwu wskazał, że nie dysponuje środkami na pomoc prawną w prowadzeniu sprawy. Pismem z dnia 28 marca 2014 r. wezwano wnioskodawcę do nadesłania, w terminie 7 dni, wyciągu z posiadanych rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy. W odpowiedzi na wezwanie, przy piśmie z dnia 29 kwietnia 2014 r. skarżący nadesłał wyciągi z dwóch posiadanych rachunków bankowych – za okres od 31 stycznia do 31 marca 2014 r. oraz za okres od 31 stycznia 2014 r. do 29 kwietnia 2014 r. Na pierwszym z rachunków saldo początkowe wyniosło 86,65 zł, a saldo końcowe 84,10 zł. Poza opłatami za prowadzenie rachunku, nie odnotowano na nim żadnych operacji finansowych. Na drugim rachunku saldo początkowe wyniosło 9.958,32 zł, a saldo końcowe 2.513,87 zł. Na rachunek wpływało świadczenie rentowe skarżącego. Wnioskodawca dokonał w kwietniu 2014 r. dwóch wypłat gotówkowych odpowiednio na kwoty 8.500 zł oraz 820 zł. W piśmie z dnia 29 kwietnia 2014 r. wnioskodawca dodał, że z rachunku bankowego zwrócił ciotce, która sfinansowała jego leczenie, dług w wysokości 8000 zł, a pozostałe na koncie pieniądze przeznaczone są na utrzymanie, leki, ubrania itp. Ponownie zwrócił się o przyznanie pomocy prawnej w prowadzeniu sprawy, powołując się na niepełnosprawność w stopniu umiarkowanym oraz względy finansowe. Jednocześnie zadeklarował, że poniesie opłaty sądowe. Sąd Wojewódzki, mając na względzie treść art. 246 § 1 pkt 2, art. 245 § 3, art. 255 i art. 260 p.p.s.a., wskazał, że w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy wnioskodawca zmodyfikował treść żądania, tj. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy wyłącznie w zakresie obejmującym ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Jednocześnie oświadczył, że poniesie koszty postępowania sądowego. Wniosek o prawo pomocy Sąd potraktował jako dotyczący przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Jak wynika z informacji nadesłanych przez skarżącego, w tym kserokopii wyciągów z posiadanych rachunków bankowych, skarżący utrzymuje się ze świadczenia rentowego w wysokości ok. 600 zł miesięcznie. Jednakże, korzystając z pomocy rodziny, wnioskodawca był w stanie poczynić oszczędności przekraczające 8000 zł. Przyjmując nawet, że ww. kwota wypłacona z rachunku bankowego w kwietniu 2014 r. została przeznaczona przez wnioskodawcę na spłatę zadłużenia, Sąd zauważył, że zgromadzone na jednym z rachunków środki finansowe na koniec kwietnia 2014 r. w wysokości ponad 2500 zł są wystarczające dla opłacenia profesjonalnej pomocy prawnej bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu. Sąd mając na uwadze okoliczność, iż zostało wydane postanowienie kończące postępowanie sądowe, tj. postanowienie z dnia 26 listopada 2013 r. o odrzuceniu skargi, zauważył, że pomoc prawna na obecnym etapie postępowania może dotyczyć wyłącznie sporządzenia skargi kasacyjnej od ww. postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Oceniając sytuację finansową wnioskodawcy Sąd stwierdził, że nie wykazał on bezspornie, iż nie jest w stanie ponieść kosztów związanych z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika w tym zakresie. Wskazując, że wyłączną przesłanką przyznania prawa pomocy jest sytuacja finansowa strony, nie zaś stan zdrowia, Sąd stwierdził, że stopień orzeczonej niepełnosprawności skarżącego pozostaje bez wpływu na treść wydanego rozstrzygnięcia. Z tych wszystkich względów wniosek skarżącego o ustanowienie pełnomocnika z urzędu nie mógł zostać uwzględniony. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący wnosząc o jego zmianę przez ustanowienia radcy prawnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Prawo pomocy może być udzielone w zakresie całkowitym lub częściowym (art. 245 p.p.s.a.). W zakresie całkowitym obejmuje ono zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Prawo to przyznaje się, jeżeli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym polega natomiast na zwolnieniu tylko od opłat sądowych w całości lub części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego, względnie rzecznika patentowego. Jeżeli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.), to przysługuje jej prawo pomocy w zakresie częściowym. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że skarżący nie wykazał, iż znajduje się w takiej sytuacji materialnej, która kwalifikowałaby go do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Ze złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że stan majątkowy nie pozwala zaliczyć skarżącego do osób, których środki do życia są ograniczone. Skarżący wykazał bowiem, że utrzymuje się ze świadczenia rentowego w wysokości ok. 600 zł miesięcznie. Mimo tego poczynił oszczędności przekraczające 8000 zł. Zakładając nawet, że ww. kwota wypłacona z rachunku bankowego w kwietniu 2014 r. została przeznaczona przez wnioskodawcę na spłatę zadłużenia, słusznie Sąd Wojewódzki zauważył, że zgromadzone na jednym z rachunków środki finansowe na koniec kwietnia 2014 r. w wysokości ponad 2500 zł są wystarczające dla opłacenia profesjonalnej pomocy prawnej bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu, która na obecnym etapie postępowania sprowadza się do sporządzenia skargi kasacyjnej od postanowienia tego Sadu z dnia 26 listopada 2013 r. o odrzuceniu skargi. W takiej sytuacji Sąd Wojewódzki zasadnie uznał, iż skarżący nie wykazał, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego siebie i rodziny. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.