II OZ 727/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 11 września 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A.F. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 25 maja 2012 r., sygn. akt II SA/Kr 1222/09 oddalające wniosek o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi A.F. na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] kwietnia 2009 r., znak [...] w przedmiocie umorzenia postępowania postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 25 maja 2012 r., sygn. akt II SA/Kr 1222/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił wniosek skarżącego A.F. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wskazano, że rozpoznawany przez Wojewódzki Sąd wniosek o przyznanie prawa pomocy jest kolejnym wnioskiem w sprawie. Poprzednio prawomocnym już postanowieniem tego Sądu z dnia 11 marca 2011 r. oddalono wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. W ocenie Sądu skarżący nie wykazał, że jego sytuacja majątkowa pogorszyła się, albowiem dochód rodziny jest wyższy od poprzednio wskazanego o 100 zł, a nadto, iż z ustaleń poczynionych przez sąd w sprawie o sygn. akt II SA/Kr 400/09 wynika, że skarżący dysponuje majątkiem znacznych rozmiarów. Z informacji przekazanych w ww. sprawie przez Starostwo Powiatowe w L. wynika, że skarżący jest właścicielem czterech samochodów. Ponadto z pisma Urzędu Miasta L. z dnia 5 stycznia 2010 r. wynika, że A. i M.F. posiadają dom mieszkalny przy ul. W. z działką o powierzchni 817 m² oraz dom przy ul. K. w L., budynek o pow. 100 m² wydzierżawiony pod działalność gospodarczą z działką o pow. 858 m², działkę przy ul. S. w L. "o pow. 321/1000 cz.", działkę przy ul. J. w L. o pow. 173 m². Ponadto z informacji uzyskanych z ogólnodostępnego internetowego systemu ksiąg wieczystych tj. księgi wieczystej nr [...] oraz nr [...] wynika, że skarżący pozostaje także współwłaścicielem nieruchomości przy ul. S. o powierzchni 901,7 m² i przy ul. S. o powierzchni 181,5 m². Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł skarżący, podnosząc, że nie posiada ustalonego przez Sąd majątku, tj. nie posiada samochodów i nie wydzierżawia budynku gospodarczego, który to budynek zajmują synowie posiadający swoje rodziny. Nadto wskazał, że nie posiada nieruchomości przy ul. S., gdyż ulicy takiej w miejscowości L. nie ma. Dane te są już nieaktualne, a Sąd winien rozpoznawać wniosek mając na uwadze zaktualizowane dane o sytuacji majątkowej skarżącego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Przepis art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej p.p.s.a., stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Z powyższego przepisu wynika obowiązek wykazania przez stronę, że jej sytuacja majątkowa nie pozwala na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zatem strona ta powinna podejmować takie czynności, które przekonałyby sąd o zasadności jej wniosku (porównaj: postanowienie NSA z dnia 23.04.2009 r., sygn. akt I FZ 71/09, LEX nr 564253). Nadto dodać należy, że instytucja prawa pomocy stanowi pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien najpierw poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny, a dopiero wówczas – gdy tak zgromadzone środki okażą się niewystarczające – może skutecznie złożyć wniosek o przyznanie prawa pomocy. Przepis art. 252 § 1 i 2 p.p.s.a. nakazuje złożyć przedmiotowy wniosek na urzędowym formularzu, w treści którego strona winna wskazać wszelkie dane o stanie majątkowym i dochodach, a w przypadku osoby fizycznej - także dane o stanie rodzinnym i oświadczenie o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku z adwokatem, radcą prawnym i innymi podmiotami wskazanymi w treści tego przepisu. W niniejszej sprawie podzielić należy stanowisko Sądu I instancji, że wskazany przez skarżącego stan majątkowy nie wyczerpuje wszystkich posiadanych przez niego składników. Wprawdzie, jak wynika z zaświadczenia Starostwa Powiatowego skarżący nie figuruje w ewidencji pojazdów prowadzonej przez starostę, co oznaczałoby, że wskazane przez Sąd I instancji pojazdy nie są już własnością skarżącego, nie zmienia to jednak faktu, że skarżący jest właścicielem większej liczby nieruchomości, niż podał to we wniosku o przyznanie prawa pomocy, który wpłynął do sądu w dniu 15 lutego 2012 r. (prezentata). We wniosku wskazano, że skarżący posiada jedynie nieruchomość zabudowaną domem mieszkalnym o pow. 60 m², tymczasem, jak wynika z ustaleń Sądu, skarżący posiada dwa domy mieszkalne – jeden przy ul. K., a drugi przy ul. W. w L., budynek gospodarczy przystosowany do prowadzenia działalności gospodarczej, który wg oświadczenia użytkują synowie skarżącego oraz cztery działki w L. Zatem nawet gdyby przyjąć, że własność nieruchomość przy ul. S. Sąd przypisał skarżącemu błędnie, to nie zmienia to faktu, że nie wymieniając wszystkich posiadanych składników majątku skarżący uniemożliwił rzetelną ocenę swojej sytuacji majątkowej. Dodatkowo zwrócić należy uwagę, że w piśmie z dnia 27 marca 2012 r. skarżący wskazuje, że cyt. "nieposiadamy rachunków bankowych", podczas gdy z odcinka listy płac M.F. złożonego przez skarżącego wynika, iż pracodawca dokonuje wypłaty wynagrodzenia małżonki skarżącego właśnie na rachunek bankowy. Powyższe świadczy o tym, że skarżący przedstawia tylko te fakty i okoliczności dotyczące swojej sytuacji majątkowej, które jego zdaniem przemawiają za przyznaniem mu prawa pomocy. Zaś wybiórcze wskazywanie składników majątkowych powoduje, że sytuacja majątkowa skarżącego nie może zostać rzetelnie zbadana, co skutkuje przyjęciem, iż skarżący nie wykazał, by nie mógł ponieść pełnych kosztów zainicjowanego przez siebie postępowania. Z tego względu, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.