II OZ 735/05

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Gorczycka - Muszyńska po rozpoznaniu w dniu 5 sierpnia 2005 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia T. P. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 10 czerwca 2005 r. sygn. akt II SA/Lu 730/04 o częściowym zwolnieniu skarżącego od kosztów sądowych i oddaleniu wniosku o przyznanie prawa pomocy w pozostałym zakresie w sprawie ze skargi T. P. na decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie z dnia 30 sierpnia 2004 r. Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki budynku letniskowego postanawia oddalić zażalenie Uzasadnienie. Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zwolnił T. P. od wpisu sądowego w części wynoszącej 200 złotych. W pozostałym zakresie wniosek o przyznanie prawa pomocy został przez Sąd oddalony. W uzasadnieniu Sąd podniósł, że jego zdaniem z akt sprawy nie wynika aby skarżący nie był w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, co stanowiłoby przesłankę dla udzielenia mu prawa pomocy w zakresie całkowitym, o co wnioskował. Rodzina skarżącego ma stałe dochody w postaci świadczenia rentowego i wynagrodzenia za pracę. Ponadto z wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż skarżący posiada udziały w trzech nieruchomościach, także jego żona posiada udział 1/8 w domu jednorodzinnym. Okoliczności te pozwalały, zdaniem Sądu, na stwierdzenie, że skarżący nie jest pozbawiony możliwości pokrycia kosztów postępowania. Sąd wziął pod uwagę, iż skarżący uznany został za częściowo niezdolnego do pracy i uznał za zasadne przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez częściowe zwolnienie od wpisu sądowego. W ocenie Sądu skarżący posiada środki wystarczające na pokrycie wpisu sądowego w kwocie 300zł oraz pozostałych kosztów postępowania. W zażaleniu na to postanowienie T. P. wniósł o jego zmianę poprzez zwolnienie go w całości od wpisu albo maksymalne jego obniżenie. W uzasadnieniu skarżący podniósł, iż Sąd przy wydawaniu postanowienia oparł się na błędnych ustaleniach, bowiem skarżący ma nie jedno a dwoje dzieci. Uzyskuje on co prawda stały dochód, jednakże średni dochód na członka rodziny wynosi zaledwie 450 zł miesięcznie. Po opłaceniu rachunków do dyspozycji rodziny skarżącego pozostaje kwota około 600 – 700 zł, przy czym utrzymanie najmłodszego dziecka pochłania około 300 zł miesięcznie. Skarżący jest osobą niezdolną do pracy ze względu na stan zdrowia i ponosi koszty związane z zakupem niezbędnych leków. Rodzina skarżącego uzyskuje pomoc od rodziców, a udziały w nieruchomościach nie pozwalają na ich sprzedaż, ani na czerpanie z nich jakichkolwiek zysków. Naczelny Sąd Administracyjny badając zaskarżone postanowienie uznał, iż zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, jako nie posiadające uzasadnionych podstaw. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie prawa do pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania niezbędnego dla niej i jej rodziny. Naczelny Sąd Administracyjny badając zaskarżone postanowienie w granicach podniesionych zarzutów i po zapoznaniu się z materiałem sprawy uznał, iż zarzuty te nie są zasadne. Ocena zaskarżonego postanowienia sprowadza się w zasadzie do tego, czy zgodne z prawem była odmowa przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów. Jak wynika z ustaleń Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Lublinie skarżący jest osobą utrzymującą się ze świadczenia rentowego, a jego małżonka otrzymuje stałe wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego przytoczone w sprawie okoliczności nie wskazują w sposób oczywisty na niemożność poniesienia przez skarżącego częściowych kosztów postępowania. Zauważyć należy iż instytucja zwolnienia od kosztów ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są jakichkolwiek środków do życia, lub środki te są tak bardzo ograniczone, iż wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Skarżący, jako osoba otrzymująca stały, miesięczny dochód nie może zostać uznany za osobę, wobec której istnieje możliwość zastosowania pełnego zwolnienia od kosztów sądowych. Jeżeli więc Wojewódzki Sąd Administracyjny uwzględnił sytuację materialną skarżącego i przyznał mu prawo pomocy w zakresie częściowym, w postaci zwolnienia od wpisu sądowego w części wynoszącej 200 zł to dalej idące ograniczenie obowiązku uiszczenia wpisu nie ma uzasadnionych podstaw. W tych warunkach wydanemu postanowieniu nie można postawić zarzutu naruszenia wymienionych w zażaleniu przepisów prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie stosując bowiem instytucję przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym uczynił to w zgodzie z obowiązującymi przepisami. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.