II OZ 762/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zofia Flasińska po rozpoznaniu w dniu 12 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Stowarzyszenia "[...]" z siedzibą w R. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału IV Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 6 marca 2018 r., sygn. akt IV SA/Po 183/17 o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia z dnia 5 lutego 2018 r. w sprawie ze skargi Stowarzyszenia "[...]" z siedzibą w R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] października 2016 r., nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia postanawia: oddalić zażalenie Stowarzyszenie "[...]" z siedzibą w R. (dalej jako skarżący lub Stowarzyszenie) pismem z dnia 5 lutego 2018 r. wniosło zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 16 stycznia 2018 r., sygn. akt IV SA/Po 183/17 w sprawie ze skargi Stowarzyszenia "[...]" z siedzibą w R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] października 2016 r., nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia. Sąd w postanowieniu tym odrzucił zażalenie Stowarzyszenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 4 kwietnia 2017 r., sygn. akt I V SA/Po 183/17 odrzucające skargę. Wobec powyższego WSA w Poznaniu chcąc rozpoznać zażalenie z dnia 5 lutego 2018 r. zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału IV z dnia 6 marca 2018 r. wezwał Stowarzyszenie do uiszczenia wpisu sądowego od tego zażalenia w wysokości 100 zł na podstawie art. 220 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. – dalej jako P.p.s.a) oraz stosownie do § 2 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2003 r. Nr 221, poz. 2193, dalej jako rozporządzenie). Skarżący wniósł zażalenie na powyższe zarządzenie Przewodniczącego Wydziału IV z dnia 6 marca 2018 r. i wniósł o uchylenie go w całości, sprostowanie i uzupełnienie zaskarżonego zarządzenia, rozpoznanie zażalenia z dnia 18 sierpnia 2017 r. na zarządzenie z dnia 26 lipca 2017 r. a także o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. W uzasadnieniu skarżący podnosi, że zarządzenie nie określa jakiej skargi przedmiotowy wpis od zażalenia jest należny, co jest niezbędne z uwagi na to, że ten sam inwestor prowadzi taka samą inwestycję na terenie Gminy D., jak również na terenie Gminy Ś., gdzie zostały wydane nieprawomocne decyzje o środowiskowych warunkach realizacji przedsięwzięcia, zaś Starosta Ś. wydał nieprawomocne decyzję o pozwoleniu na budowę turbin wiatrowych, które zostały zaskarżone i są przedmiotem postępowań sądowo-administracyjnych. Zarządzenie powinno być sprostowane i uzupełnione o określenie, że skarga dotyczy orzeczenia w postępowaniu administracyjnym w przedmiocie inwestycji budowy turbin wiatrowych. W ocenie Stowarzyszenia nie zostało rozpoznane zażalenie z dnia 18 sierpnia 2017 r. na zarządzenie z dnia 27 lipca 2017 r., które stanowi zagadnienie wstępne względem zarządzenia z 6 marca 2018 r. Podniesiono także, że konieczne jest zwolnienie z kosztów sądowych w części oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu bowiem Stowarzyszenie nie posiada wykształcenia prawniczego i nie może realizować swego prawa do obrony. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Wskazać należy, że NSA rozpoznając zażalenie na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego bada zgodność z prawem takiego zarządzenia. Ocenia czy były podstawy do żądania od skarżącego uiszczenia wpisu sądowego oraz czy wysokość takiego wpisu została określona w prawidłowej wysokości. O obowiązku ponoszenia kosztów postępowania przez strony stanowi art. 199 P.p.s.a., który stwierdza, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Nie ulega wątpliwości, że wpis sądowy zalicza się do kosztów sądowych (art. 212 w zw. z art. 211 P.p.s.a.). Jak stanowi art. 214 § 1 P.p.s.a. jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki. Opłatę sądową (w tym wpis) należy uiścić przy wniesieniu do sądu pisma podlegającego opłacie (art. 219 § 1 P.p.s.a). Zgodnie z art. 230 § 1 i 2 P.p.s.a. od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Pismami, o których mowa w § 1, są skarga, sprzeciw od decyzji, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania (§ 2). W przypadku braku wpisu Sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. Wówczas Sąd wzywa stronę do jej uiszczenia, pod rygorem odrzucenia skargi (art. 220 § 1 i 3 P.p.s.a.) Z powyższego wynika, że Stowarzyszenie wnosząc zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 16 stycznia 2018 r., sygn. akt IV SA/Po 183/17 w sprawie ze skargi Stowarzyszenia "[...]" na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] października 2016 r., nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia, w którym to postanowieniu odrzucone zostało zażalenie Stowarzyszenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 4 kwietnia 2017 r., sygn. akt I V SA/Po 183/17 odrzucające skargę, miało obowiązek uiścić wpis w wysokości tam określonej tj. 100 zł. Skoro jak wynika z akt sprawy Stowarzyszenie zainicjowało zażaleniem odrębne od rozpoznania skargi postępowanie to obowiązane było uiścić wpis od tego zażalenia w określonej wysokości. W aktach sprawy brak potwierdzenia wpłaty takiej opłaty toteż zasadne było wystosowanie przez Przewodniczącego Wydziału zarządzenia z dnia 6 marca 2018 r. wzywającego do uiszczenia wpisu od zażalenia. Właśnie taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie i NSA nie dopatrzył się w tym względzie naruszenia prawa. Zdaniem NSA zarządzenie o uiszczeniu wpisu od zażalenia z dnia 6 marca 2018 r. skierowane do Stowarzyszenia jako skarżącego w niniejszej sprawie nie wymagało precyzowania jakiej skargi dotyczy ta sprawa. Przewodniczący Wydziału szczegółowo opisał, którego postanowienia dotyczy zażalenie, od którego należy uiścić brakujący wpis. Określanie dodatkowo przedmiotu skargi było niecelowe skoro zarządzeniu przyporządkowano określoną sygnaturę akt, która pozwala jednoznacznie stwierdzić jakiej sprawy dotyczy zarządzenie i żądany wpis. Z uwagi na liczne zażalenia wnoszone przez Stowarzyszenie w sprawie o sygn. akt IV SA/Po 183/17 konieczne było określenie którego zażalenia, od jakiego postanowienia dotyczy zawarte w zarządzeniu Przewodniczącego Wydziału wezwanie do uiszczenia wpisu od zażalenia. Przewodniczący prawidłowo określił jego zakres. NSA nie widzi tym samym podstaw do uzupełniania czy prostowania treści zaskarżonego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału. Zasady pobierania i wysokość wpisu określa wydane na mocy art. 233 P.p.s.a. rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2003 r. Nr 221, poz. 2193). W niniejszej sprawie, która dotyczy zażalenia na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału o wezwaniu do uiszczenia wpisu, do których na mocy art. 198 P.p.s.a. stosuje się odpowiednio przepisy o wnoszeniu zażaleń na postanowienia wojewódzkich sądów administracyjnych, jeżeli ustawa przewiduje wniesienia zażalenia (patrz art. 227 § 1 P.p.s.a.) należało pobrać wpis w wysokości określonej w § 2 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia tj. 100 zł. Jak wynika z zaskarżonego zarządzenia Przewodniczący właśnie taką wysokość i podstawę prawną wskazał w kwestionowanym zarządzeniu. Należy podkreślić, że P.p.s.a. przewiduje zwolnienie od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych w określonych sytuacjach procesowych, w określonych sprawach oraz dla wskazanych w przepisach podmiotów. Warunki zwolnienia od kosztów sądowych wskazano w art. 239 P.p.s.a. Określony w tym przepisie zakres przedmiotowego oraz zakres podmiotowego zwolnienia od obowiązku ponoszenia kosztów nie ma zastosowania do Stowarzyszenia z powodu braku przymiotów stron tam wskazanych ani do toczącej się sprawy z uwagi na jej przedmiot. Zgodnie z art. 239 § 1 pkt 4 nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona, której przyznane zostało prawo do pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym (prawo pomocy), w zakresie określonym w prawomocnym postanowieniu o przyznaniu tego prawa. Z akt sprawy wynika, że skarżący występował z wnioskiem o prawo pomocy lecz jego wniosek został rozpatrzony odmownie postanowieniem referendarza sądowego z dnia 13 czerwca 2017 r. a po rozpoznaniu sprzeciwu prawomocnym i ostatecznym postanowieniem z dnia 8 sierpnia 2017 r. WSA w Poznaniu utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Tym samym kwestia udzielenia prawa pomocy Stowarzyszeniu została rozpatrzona negatywnie. Nie miała zastosowania sytuacja z art. 239 § 1 pkt 4 P.p.s.a. Wbrew temu co podnosi Stowarzyszenie jego zażalenia z dnia 18 sierpnia 2017 r. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z dnia 26 lipca 2017 r. zostało rozpatrzone przez NSA postanowieniem z dnia 11 października 2017 r., sygn. akt. 1053/17. Postanowienie to jest ostateczne i prawomocne. W tym stanie sprawy twierdzenie, iż dokonanie opłaty wpisu od zażalenia jest niemożliwe z uwagi na braki zaskarżonego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 6 marca 2018 r. należy uznać za pozbawione podstaw. NSA nie dopatrzył się żadnych naruszeń prawa, które skutkować miałyby uchyleniem zarządzenia. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 oraz art. 198 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.