II OZ 789/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Mazur po rozpoznaniu w dniu 25 września 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia P. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 lipca 2012 r. sygn. akt VII SA/Wa 458/11 o oddaleniu wniosku o zmianę postanowienia tego Sądu z dnia 16 sierpnia 2011 r. w sprawie ze skargi P. G. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2010 r., znak [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił wniosek P. G. o zmianę postanowienia tego Sądu z dnia 16 sierpnia 2011 r. w przedmiocie przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, iż postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 sierpnia 2011 r. przyznano skarżącej prawo pomocy przez zwolnienie od uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 200 zł i ustanowiono radcę prawnego z urzędu. W dniu 2 lipca 2012 r. do Sądu wpłynął kolejny formularz wniosku P. G. o przyznanie prawa pomocy, w którym skarżąca zwróciła się o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Sąd I instancji uznał, iż sytuacja wnioskodawczyni nie uległa pogorszeniu, w zasadzie się nie zmieniła. Sąd I instancji wskazał, że kwota, która miesięcznie pozostaje po opłaceniu wskazanych przez skarżącą rachunków i opłat jest wręcz nieznacznie większa. W ocenie Sądu I instancji z powyższego nie wynika zatem by chociaż w niewielkiej części nie mogła ona partycypować w kosztach sądowych niniejszego postępowania, którymi na obecnym jego etapie są: opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku w wysokości 100 zł oraz wpis od skargi kasacyjnej, który w niniejszej sprawie wynosi 100 zł, zwłaszcza że z najwyższej z opłat w sprawie skarżąca została zwolniona postanowieniem Sądu z dnia 16 sierpnia 2011 r. Wnioskodawczyni nie jest natomiast w stanie samodzielnie opłacić profesjonalnego pełnomocnika, dlatego też w tym zakresie postanowienie sądu z dnia 16 sierpnia 2011 r. pozostaje w mocy. W zażaleniu na to postanowienie skarżąca podniosła, że zostało ono wydane na całkowicie błędnych ustaleniach faktycznych, które rzutowały na treść zaskarżonego postanowienia. Podniosła, iż Sąd I instancji błędnie podał zaniżoną kwotę wydatków na leczenie ok. 500 zł, gdzie z treści złożonego wniosku wynika, że jest to kwota 600 zł, a z przedłożonych dokumentów wynika, że jest wyższa niż 600 złotych. Skarżąca wniosła o ponowne rozpoznanie sprawy i zwolnienie jej z kosztów sądowych w całości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wskazać należy, iż postanowienia w przedmiocie prawa pomocy należą do tzw. postanowień niekończących postępowania w sprawie, które, zgodnie z art. 165 p.p.s.a., mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Bez zmiany okoliczności sprawy Sąd nie może jednak uchylić i zmienić takiego postanowienia. Przez zmianę okoliczności sprawy należy rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązującym prawie. Muszą to być jednak takie zmiany, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. W przypadku postanowienia wydanego w zakresie prawa pomocy zmiana okoliczności sprawy musi być oceniana w kontekście przesłanek, które legły u podstaw postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy, a którego zmiany domaga się strona. W ocenie Naczelnego Sadu Administracyjnego w okolicznościach niniejszej sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawidłowo zastosował art. 165 p.p.s.a. i wniosek P. G. z dnia 2 lipca 2012 r. o przyznanie prawa pomocy potraktował jako wniosek o zmianę postanowienia z dnia 16 sierpnia 2011 r. Ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy stanowił w istocie powtórzenie argumentacji jaką zawierał jej wcześniejszy wniosek. Wnioskodawczyni nie wskazała istotnych nowych okoliczności, dotyczących jej sytuacji majątkowej, które przemawiałyby za przyznaniem jej prawa pomocy w żądanym zakresie. Ponadto podkreślenia wymaga, iż instytucja zwolnienia od kosztów ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są jakichkolwiek środków do życia, lub środki te są tak bardzo ograniczone, iż wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. W okolicznościach niniejszej sprawy Sąd I instancji słusznie zauważył, iż podnoszone przez skarżącą argumenty nie stanowią istotnej zmiany okoliczności podnoszonych na wcześniejszym etapie postępowania. Jak wynika z treści ponownego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca osiąga comiesięczny stały dochód w wysokości 1 995 zł. Jej miesięczne wydatki na utrzymanie domu wynoszą około 500 zł, zaś średni miesięczny koszt opału 250 zł. Ponosi również koszty leczenia w wysokości około 600 zł. W związku z powyższym pozostaje jej kwota ok. 645 zł miesięcznie. Jednak zauważyć należy, iż z załączonych do wniosku faktur na zakup leków wynika, iż zakupione leki w większości stanowią leki wydawane bez recepty, zatem kwota wydatkowana na zakup leków nie stanowi miarodajnej podstawy rzeczywistych kosztów ponoszonych przez skarżącą na leczenie. W takiej sytuacji uznać należy, iż nie ma podstaw do zmiany postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 sierpnia 2011 r. Należy, zauważyć, iż podobne okoliczności jak w przedmiotowym wniosku skarżąca podnosiła w zażaleniu na postanowienie z dnia 16 sierpnia 2011 r., jednakże Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 19 października 2011 r. oddalił zażalenie, uważając iż wniosek o całkowite zwolnienie od kosztów sądowych nie zasługuje na uwzględnienie. Mając na uwadze powyższe i uznając zaskarżone postanowienie oddalające wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy za odpowiadające prawu, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.