II OZ 799/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Łuczaj po rozpoznaniu w dniu 22 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 27 kwietnia 2017 r., sygn. akt II SA/Wr 151/17 oddalające wniosek o wstrzymanie wykonania postanowienia w sprawie ze skargi K.M. na postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we Wrocławiu z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary z tytułu nielegalnego użytkowania budynku postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 27 kwietnia 2017 r., sygn. akt II SA/Wr 151/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu - w oparciu o art. 61 § 3 i § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) - oddalił wniosek K. M. o wstrzymanie wykonania postanowienia Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we Wrocławiu z dnia [...] grudnia 2016 r. oraz poprzedzającego go postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd podał, że pismem z dnia 23 stycznia 2017 r. K. M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we Wrocławiu z dnia [...] grudnia 2016 r., nr [...], utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. z dnia[...] sierpnia 2016 r., nr [...], wymierzające skarżącemu karę w kwocie 75 000 zł z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego budynku bazy transportowej wraz z zapleczem socjalnym w G. przy ul. S. na działce nr [...]. W skardze zawarto wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia, jak i postanowienia wydanego przez organ I instancji, z uwagi na to, że realizacja wskazanego w nich obowiązku doprowadzi do znacznej i niepowetowanej straty w majątku skarżącego, w tym do konieczności likwidacji części stanowisk pracy, zwolnienia części pracowników, jak również rezygnacji z części kursów. Skarżący wskazał również, że busy z których korzysta w ramach prowadzonej przez niego działalności transportowej, są w większości leasingowane, więc jako ich użytkownik nie będzie miał możliwości ich zbycia w celu zapłaty nałożonej na niego kary. W uzasadnieniu wskazano także, że w przypadku przystąpienia do egzekwowania nałożonej kary, skarżący zostanie pozbawiony możliwości zarobkowania, zaś majątek w postaci nieruchomości przy ul. S. w G. zostanie zbyty w toku postępowania egzekucyjnego, za cenę znacznie poniżej jej wartości rynkowej. Skarżący zaznaczył również, że sytuacja finansowa przedsiębiorstwa nie jest dobra, a wstrzymanie wykonania postanowień pozwoli zebrać część pieniędzy, pozostałą zaś część pozyska w postaci kredytu. Na potwierdzenie wskazanych przez siebie okoliczności skarżący załączył zawarte z bankiem umowy leasingu oraz listę płac za miesiąc styczeń 2017 r. Oddalając wniosek skarżącego Sąd stwierdził, że skarżący nie wykazał aby istotnie zaistniały okoliczności świadczące o możliwości wstrzymania wykonania ww. postanowień. Uzasadniając swój wniosek skarżący powołał się jedynie na fakt, że sytuacja przedsiębiorstwa "nie jest dobra", wskazując jednocześnie na konieczność dokonania w związku z tym (w przypadku wykonania zaskarżonego postanowienia) redukcji etatów, likwidacji kursów oraz konieczności sprzedaży środków trwałych w drodze egzekucji, załączając przy tym zawarte umowy leasingu oraz listę płac za miesiąc styczeń 2017 r. W ocenie Sądu, tak sformułowana argumentacja wraz z przedstawioną dokumentacją nie pozwala na udzielenie skarżącemu ochrony tymczasowej. W szczególności na obecnym etapie, wobec nie przedstawienia żadnej dokumentacji finansowej dotyczącej prowadzonego przedsiębiorstwa, nie sposób ocenić, czy skarżący nie dysponuje innymi składnikami majątkowymi, czy też środami pieniężnymi, które umożliwiłyby mu uiszczenie nałożonej kary, a przez to ewentualne kontynuowanie działalności. Sąd zauważył przy tym, że możliwość zajęcia środka trwałego będącego przedmiotem umowy leasingu nie musi w konkretnych okolicznościach sprawy przesądzać o zaistnieniu skutku jakim jest zaprzestanie prowadzonej działalności gospodarczej. Jakkolwiek ewentualne dokonanie zajęcia pojazdów, z uwagi na profil prowadzonej działalności, stanowi niewątpliwie dolegliwość dla skarżącego, to nie można jednak, na podstawie załączonej dokumentacji w postaci umów leasingu i listy płac, wykluczyć, że pomimo dokonanego zajęcia działalność taka może być nadal prowadzona bez ryzyka jej zaprzestania. Do oceny zasadności wniosku konieczne jest tymczasem dysponowanie aktualnymi i pełnymi danymi o stanie majątkowym strony. Zweryfikowanie przez Sąd tego, czy wykonanie aktu odbędzie się z uszczerbkiem dla majątku skarżącego, prowadząc do powstania znacznej szkody, bądź powodując trudne do odwrócenia skutki musi się odbywać z uwzględnieniem szczegółowych informacji o jego sytuacji majątkowej (posiadanym majątku ruchomym i nieruchomym), wysokości przychodów i wydatków, posiadanych środkach pieniężnych zgromadzonych na rachunkach bankowych. Takich danych strona nie przedłożyła. Sąd stwierdził jednocześnie, że brak jest w aktach sprawy danych odnoszących się do sytuacji majątkowej skarżącego, co tym samym uniemożliwiło Sądowi ustalenie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia wniosku z urzędu. Zażaleniem K. M. zaskarżył powyższe postanowienie w całości, zarzucając mu naruszenie art. 61 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, iż skarżącemu w przypadku nieuwzględnienia jego wniosku nie grozi znaczna strata i groźne trudne do odwrócenia skutki. Z uwagi na powyższe wniesiono o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez uwzględnienie wniosku, ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że nie tylko zamknięcie prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej, ale również znaczne ograniczenie jej zakresu mogą być ciężko odwracalnym skutkiem zapłaty przez skarżącego kary. W przypadku, gdy skarżący zaprzestanie wykonywać przewozy np. na trasie G.-R., jego miejsce może zająć inny podmiot, który przejmie klientów i zajmie najbardziej opłacalne godziny kursów, czym spowoduje, iż ponowne rozpoczęcie wykonywania przez skarżącego przewozów na ww. trasie będzie nieopłacalne, a strat tych nie wyrówna zwrot na jego rzecz kwoty 75.000 zł. Skarżący straci źródło dochodu, co niewątpliwie wpłynie na dalsze wykonywanie przez niego działalności gospodarczej. Autor zażalenia podkreślił przy tym, że nie wyzbędzie się własnego mieszkania, w którym zaspokaja swoje potrzeby mieszkaniowe, czy też nieruchomości przy ul. S. nabytej za środki z kredytu hipotecznego aby kontynuować działalność gospodarczą w dotychczasowym zakresie, ale dokona restrukturyzacji przedsiębiorstwa poprzez ograniczenie kosztów jego działalności, co wiąże się z redukcją zatrudnienia i rezygnacją z mniej dochodowej części świadczenia usług. Podkreślono przy tym, że trudno przy tym udowodnić, że do powyższego dojdzie - skarżący nie przedstawi przecież na obecnym etapie postępowania wypowiedzeń umów o pracę czy pisemnych rozwiązań umów leasingu. Wskazano też, że nie sposób wymagać w toku niniejszego postępowania dogłębnego wyjaśnienia przez skarżącego jego sytuacji ekonomicznej - oznaczałoby to dostarczenie całości dokumentacji księgowej za bliżej nieokreślony okres bez żadnych gwarancji na to, że dokumentacja ta będzie wystarczająca. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej p.p.s.a.), wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednakże po przekazaniu skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania (art. 61 § 3 p.p.s.a.). Niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody zachodzi, kiedy wykaże się że grożąca szkoda nie będzie mogła być zrekompensowana wskutek zwrotu wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki egzekucji, które - raz zaistniałe - powodują na tyle istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, że powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Obowiązek uprawdopodobnienia istnienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. spoczywa na wnioskodawcy. Przepis ten zobowiązuje stronę do wskazania przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, nie nakładając obowiązku ich udowodnienia, przy czym uprawdopodobnienie nie może z reguły opierać się na samych twierdzeniach strony. Sąd musi opierać się na jakimś materiale pozwalającym zająć stanowisko. Ciężar uprawdopodobnienia spoczywa na stronie, która wywodzi skutki prawne ze swych twierdzeń. Możliwość wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. nie oznacza, iż Sąd jest zobligowany w każdym przypadku – niezależnie od okoliczności sprawy – uwzględnić wniosek strony skarżącej. Wniesienie skargi nie pociąga za sobą automatycznego skutku suspensywności i wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu zależy od oceny Sądu, czy istnieją przesłanki uzasadniające takie rozstrzygnięcie. Argumentacja strony dotycząca którejkolwiek z przesłanek uzasadniających wniosek o udzielenie ochrony tymczasowej powinna być więc poparta dokumentami źródłowymi, a zwłaszcza dotyczącymi - w sytuacji, gdy wnioskiem o wstrzymanie objęte jest rozstrzygnięcie organu wymierzające karę pieniężną - sytuacji finansowej oraz majątkowej wnioskodawcy. Mając powyższe uwadze należy podzielić wyrażone w zaskarżonym postanowieniu stanowisko Sądu I instancji, zgodnie z którym skarżący nie wykazał, że w sprawie zaistniały okoliczności świadczące o konieczności wstrzymania wykonania przedmiotowych postanowień. Samo powołanie się na konsekwencje w sferze finansowej oraz na skutki, jakie może wywołać uiszczenie przedmiotowej kary dla prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej nie uprawnia do oceny, że wykonanie kwestionowanej decyzji skutkować może wyrządzeniem stronie znacznej szkody w rozumieniu art. 61 § 3 p.p.s.a. Dla spełnienia przesłanki warunkującej wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji konieczne jest wykazanie, że uszczuplenie majątkowe będzie "znaczne" dla strony skarżącej. W niniejszej sprawie skarżący tak we wniosku o wstrzymanie wykonania postanowień jak i w zażaleniu nie przedstawił jednak żadnych konkretnych okoliczności dotyczących sytuacji finansowej prowadzonego przedsiębiorstwa, wskazując jedynie, że sytuacja ta "nie jest dobra". Skarżący nie przedłożył też żadnych dokumentów mających świadczyć o tej sytuacji, np. wyciągów z kont bankowych. W tych okolicznościach nie sposób uznać, że skarżący uprawdopodobnił, że wykonanie zaskarżonego i poprzedzającego go postanowienia spowoduje znaczną szkodę, bądź trudne do odwrócenia skutki. Zauważyć ponadto należy, że skutek uiszczenia kary pieniężnej w postaci pomniejszenia majątku zobowiązanego o określoną kwotę może być odwrócony. To, że uiszczenie tej kwoty będzie dolegliwe dla strony nie może być przesłanką do odstąpienia od wykonania postanowienia wymierzającego karę. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.