II OZ 832/06

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Halina Kuśmirek, , , po rozpoznaniu w dniu 7 września 2006 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia S. K. na pkt 2 postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 15 maja 2006 r., sygn. akt II SA/Go 36/06 oddalające wniosek o przyznanie prawa pomocy w pozostałym zakresie w sprawie ze skargi S. K. na decyzję Lubuskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gorzowie Wlkp. z dnia 8 listopada 2005 r., nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego postanawia: oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 15 maja 2006 r., sygn. akt II SA/Go 36/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w pkt 1 przyznał skarżącemu S. K. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego powyżej 150 zł, a w pkt 2 oddalił wniosek w pozostałym zakresie. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że poczynione ustalenia wskazują, że w sprawie nie zachodzą okoliczności, które przemawiałyby za zwolnieniem skarżącego od kosztów sądowych we wnioskowanym zakresie, bowiem skarżący wraz z żoną posiadają stałą miesięczną rentę emerytalną, ponadto gospodarstwo rolne o powierzchni 2,5 ha, które przynosi dochód i pozwala na zaopatrywanie się w produkty żywnościowe. Sąd wskazał, że skarżący posiada domek letniskowy, w który inwestuje, na co wskazuje przedmiot sprawy administracyjnej. Zdaniem Sądu domek ten może być przedmiotem dochodu w okresie letnim, w postaci czynszu dzierżawnego za wynajem, gdyż miejscowość Sława posiada walory turystyczne i rekreacyjne. Sąd biorąc pod uwagę chorobę żony skarżącego i pozostawanie na jego utrzymaniu 14 – letniego syna uznał, że przy wykazanych dochodach i majątku nie jest w stanie ponieść kosztu wpisu sądowego w wysokości 500 zł w całości. Stąd na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.; zwanej dalej P.p.s.a.) przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych ponad kwotę 150 zł. Na pkt 2 powyższego postanowienia S. K. wniósł zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego podnosząc, że utrzymuje się z dochodu w wysokości 1639 zł. Ma dwoje dzieci: córkę studentkę i czternastoletniego syna. Skarżący nie zgodził się z opinią, że wydzierżawienie ziemi o pow. 2,5 ha przyniesie dodatkowe dochody, bowiem z tego tytułu można uzyskać kwotę 750 zł rocznie. Podniósł także, iż nie może wydzierżawiać domku letniskowego, gdyż jezioro w Sławnie nie cieszy się dużą popularnością ze względu na zanieczyszczenia. W konkluzji zażalenia skarżący domaga się uchylenia pkt 2 zaskarżonego postanowienia i zwolnienia go od ponoszenia kosztów sądowych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Prawo pomocy polega na tym, że strona zostaje zwolniona przez sąd od kosztów sądowych oraz uzyskuje uprawnienie do udzielenia pełnomocnictwa wyznaczonemu przez sąd adwokatowi, radcy prawnemu, doradcy podatkowemu lub rzecznikowi patentowemu bez ponoszenia jego wynagrodzenia i wydatków (art. 244 § 1 i 2 P.p.s.a.). W art. 245 P.p.s.a. przewidziano możliwość przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Prawo to przyznaje się, jeżeli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym polega natomiast na zwolnieniu tylko od opłat sądowych w całości lub części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Wchodzi zaś w rachubę, jeżeli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Z takiego stanu rzeczy wynika, że na wnioskodawcy spoczywał obowiązek wykazania na podstawie okoliczności dotyczących jego sytuacji materialnej i rodzinnej, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów. Mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy należy podzielić pogląd wyrażony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w zaskarżonym postanowieniu, iż skarżący nie wykazał w sposób przekonywający, iż znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej go do przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Skoro bowiem uzyskuje dochody w ustalonej przez Sąd wysokości, to brak podstaw do uznania, że nie jest w stanie uiścić kosztów sądowych w kwocie 150 zł. Stanowisko to jest uzasadnione tym bardziej, że skarżący w toku postępowania nie udokumentował, że jego dochody są uszczuplone o jakiekolwiek inne wydatki o stałym charakterze, zajmujące taką część dochodów, że poniesienie kolejnych, związanych z koniecznością wpłaty wpisu sądowego, wywołałoby uszczerbek w utrzymaniu koniecznym dla skarżącego i jego rodziny. Posiadanie majątku, szczególnie nieruchomości (domu jednorodzinnego, mieszkania) w zasadzie wyłącza możliwość przyznania zwolnienia od kosztów sądowych (por. post. NSA z 20 października 2004 r., FZ 454/04, niepubl.), zwłaszcza w sytuacji, gdy majątek ten nie jest obciążony prawami osób trzecich i w żaden inny sposób nie została ograniczona możliwość jego zbycia. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 184 P.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny postanowił jak sentencji.