II OZ 88/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Łuczaj po rozpoznaniu w dniu 8 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. K. na postanowienie w zakresie zwrotu kosztów postępowania sądowego zawarte w pkt II wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 sierpnia 2016 r., sygn. akt VII SA/Wa 1106/16 w sprawie ze skargi M. K. na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie obowiązku przedłożenia ekspertyzy technicznej postanawia: uchylić postanowienie zawarte w pkt II (drugim) wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 sierpnia 2016 r., sygn. akt VII SA/Wa 1106/16 i zasądzić od Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Warszawie na rzecz M. K. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 25 sierpnia 2016 r., sygn. akt VII SA/Wa 1106/16, po rozpoznaniu skargi M. K., uchylił postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji w przedmiocie obowiązku przedłożenia ekspertyzy technicznej. W pkt 2 tego wyroku Sąd zasądził od Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego nas rzecz M. K. kwotę 357 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu wspomnianego wyroku Sąd wyjaśnił, że o kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, w dniu [...] września 2016 r. złożył zażalenie na postanowienie w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania sądowego zawarte w pkt II wskazanego powyżej wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia. Zaskarżonemu postanowieniu skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego, a to: § 14 ust 2 pkt 3 i 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 490 ze zm.) oraz § 21 ust. 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych w związku § 22 i 23 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na zastosowaniu przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu zamiast mających faktycznie zastosowanie przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych. Mając na uwadze powyższe naruszenia skarżący wniósł o uchylenie powołanego wyżej wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w części, tj. w zakresie pkt II i rozpoznanie sprawy co do istoty poprzez zasądzenie od Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego kwoty 597 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym. Ponadto skarżący wniósł o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że na dzień [...] stycznia 2016 r. niniejsza sprawa była przedmiotem postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, który wydał wyrok w dniu 12 stycznia 2016 r., sygn. akt II OSK 1097/14. A zatem przepisy powołanego wyżej rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu miały zastosowanie wyłączenie do zakończenia postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. W postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie, ponownie rozpoznającym sprawę, koszty wynagrodzenia radcy prawnego powinny zostać określone na podstawie § 21 ust. 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych. Postanowieniem z dnia 6 grudnia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przywrócił termin do wniesienia zażalenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 194 § 1 pkt 9 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej: p.p.s.a., zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienie, którego przedmiotem jest zwrot kosztów postępowania, jeżeli strona nie wnosi skargi kasacyjnej. Zgodnie z art. 200 p.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Stosownie do art. 205 § 2 p.p.s.a. do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. Stwierdzić należy, że Sąd w zaskarżonym postanowieniu nieprawidłowo orzekł o kosztach wynagrodzenia radcy prawnego w wysokości 240 zł na podstawie § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r., poz. 490 ze zm.), zamiast w wysokości 480 zł określonej w § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1804). Zauważyć należy, że zgodnie z § 21 powołanego wyżej rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia stosuje się przepisy dotychczasowe do czasu zakończenia postępowania w danej instancji. Z § 22 wynika, że powołane wyżej rozporządzenie wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2016 r. W rozpatrywanej sprawie postępowanie sądowe zainicjowane skargą M. K. z dnia [...] września 2013 r. zakończyło się wydaniem przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyroku z dnia 4 lutego 2014 r., sygn. akt VII SA/Wa 2239/13. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 12 stycznia 2016 r., sygn. akt II OSK 1097/14, po rozpoznaniu skargi kasacyjnej M. K., uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 25 sierpnia 2016 r., sygn. akt VII SA/Wa 1106/16, uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji. Mając powyższe na względzie, stwierdzić należy, że przepisy powołanego wyżej rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. miały zastosowanie w niniejszej sprawie przed sądem pierwszej instancji jedynie do czasu wydania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyroku z dnia 4 lutego 2014 r., a więc przed 1 stycznia 2016 r. Natomiast przy ponownym rozpoznaniu sprawy wyrok Sądu pierwszej instancji został wydany w dniu 25 sierpnia 2016 r., co oznacza, że orzeczenie kończące postępowanie w pierwszej instancji zostało wydane po wejściu w życie ww. rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r., czyli po 1 stycznia 2016 r. Tym samym w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie, ponownie rozpoznającym sprawę, powinny znaleźć zastosowanie przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych. Zatem wysokość wynagrodzenia radcy prawnego należy ustalić zgodnie z unormowaniem § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c powołanego wyżej rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r., zgodnie z którym stawka minimalna w sprawie opłat za czynności radców prawnych w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w pierwszej instancji w innej sprawie wynosi 480 zł. W ten sposób wyliczona kwota 480 zł dotycząca kosztów wynagrodzenia radcy prawnego, łącznie z uiszczonym wpisem od skargi w kwocie 100 zł oraz opłatą skarbową w wysokości 17 zł stanowi kwotę 597 zł. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 1 i 2 oraz art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji. Odnosząc się do wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego należy wyjaśnić, że Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o kosztach postępowania zażaleniowego, ponieważ przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidują możliwości orzeczenia zwrotu kosztów w postępowaniu zażaleniowym. Przepisy art. 203 i art. 204 p.p.s.a. przyznają stronie prawo do zwrotu kosztów w postępowaniu kasacyjnym wszczętym skargą kasacyjną od orzeczenia sądu pierwszej instancji oddalającego lub uwzględniającego skargę. Tylko w tych przypadkach, na podstawie art. 209 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny jest obowiązany do zamieszczenia z urzędu w orzeczeniu rozstrzygnięcia o kosztach.