II OZ 887/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Siegień po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. G. oraz J. G. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 25 października 2024 r., sygn. akt II SA/Gd 960/24 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi A. G. oraz J. G. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 25 lipca 2024 r., nr WOP.7721.62.2023.MK w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 25 października 2024 r., sygn. akt II SA/Gd 960/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę A. G. i J. G. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia 25 lipca 2024 r. w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego. W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału II z 13 września 2024 r. wezwano stronę skarżącą do usunięcia braków formalnych skargi w terminie 7 dni, pod rygorem jej odrzucenia - poprzez podanie numeru PESEL. Odrębnym zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału II z 13 września 2024 r. wezwano stronę skarżącą do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 500 zł w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwania doręczono J.G. w dniu 19 września 2024 r., zaś A. G. - 23 września 2024 r. W dniu 21 września 2024 r., a więc w wyznaczonym terminie, skarżący uiścili wpis sądowy od skargi. Skarżący nie uzupełnili natomiast w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi, poprzez podanie numerów PESEL. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że zgodnie z art. 57 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935) – zwanej dalej p.p.s.a, skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Stosownie do treści art. 46 § 2 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. pismo strony powinno zawierać, w przypadku gdy jest pierwszym pismem w sprawie, numer PESEL strony wnoszącej pismo, będącej osobą fizyczną (...). Zgodnie z art. 49 § 1 p.p.s.a., jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Natomiast zgodnie z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. Sąd pierwszej instancji zaakcentował, że jak wynika z akt sprawy, skarżący zostali prawidłowo wezwani przez Przewodniczącą Wydziału II do uzupełnienia braków fiskalnych i formalnych skargi, z pouczeniem o konsekwencjach procesowych w przypadku braku realizacji, a wezwania w tym przedmiocie zostały im prawidłowo doręczone. Jak wskazano powyżej, w zakreślonym terminie, który upłynął J. G. - 26 września 2024 r., a A. G. - 30 września 2024 r., skarżący uiścili wpis od skargi, natomiast - nie wskazali numerów PESEL, tym samym – nie uzupełniając braków formalnych, co wyklucza możliwość nadania skardze dalszego biegu. Zażalenie na to postanowienie wnieśli skarżący, zarzucając mu naruszenie art. 45 Konstytucji RP poprzez brak właściwego wyważenia między konstytucyjnym prawem do sądu, a formalizmem postępowania, co w konsekwencji doprowadziło Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku do odrzucenia skargi z powodu braku uzupełnienia numerów PESEL przez skarżących, przy jednoczesnym uzupełnieniu przez skarżących wpisu sądowego w wysokości 500 zł. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym (art. 57 § 1 p.p.s.a). Zgodnie natomiast z art. 46 § 2 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. pismo strony - w przypadku, gdy jest pierwszym pismem w sprawie - powinno zawierać numer PESEL strony wnoszącej pismo, będącej osobą fizyczną. W wypadku, gdy pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania chyba, że ustawa stanowi inaczej (art. 49 § 1 p.p.s.a.). W przypadku nieuzupełnienia braków formalnych skargi w wyznaczonym terminie, sąd odrzuca skargę (art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.). Podkreślenia wymaga, że powyższe przepisy mają charakter bezwzględnie obowiązujący, a zatem w przypadku nieuzupełnienia przez stronę skarżącą braków formalnych skargi w wyznaczonym terminie, sąd zobowiązany jest do odrzucenia skargi. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącej Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 13 września 2024 r. skarżący zostali wezwani do usunięcia w terminie 7 dni od doręczenia wezwania braku formalnego skargi przez podanie numeru PESEL. Wezwania doręczono J. G. w dniu 19 września 2024 r., zaś A. G. - 23 września 2024 r. W zakreślonym terminie skarżący nie uzupełnili braku formalnego skargi i z tej przyczyny prawidłowo Sąd pierwszej instancji skargę odrzucił, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Fakt, że skarżący uzupełnili brak fiskalny skargi nie może stanowić okoliczność sanującą nieuzupełnienie przez nich braku formalnego skargi w postaci numeru PESEL. Zgodnie z treścią uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie siedmiu sędziów z 3 lipca 2023 r., II GPS 3/22 w sytuacji, gdyby nr PESEL skarżącego znajdował się w aktach administracyjnych sprawy, to, niezachowanie, określonego w art. 46 § 2 pkt 1 lit. b p.p.s.a. wymogu podania w skardze, będącej pierwszym pismem w sprawie, numeru PESEL, jest brakiem formalnym, który powinien być uzupełniony w trybie art. 49 § 1 w związku z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., bez względu na to czy numer ten znajduje się w aktach administracyjnych, którymi dysponuje sąd. Jak wynika z treści podjętej przez Naczelny Sąd Administracyjny uchwały, numer PESEL musi znajdować się w aktach sądowych sprawy, a w przypadku jego braku na wezwanie Sądu winien być w zakreślonym terminie nadesłany. W odniesieniu do argumentacji zażalenia należy podkreślić, że w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego zwraca się uwagę, iż formalizm procesowy jest nieodzownym elementem sprawnego i rzetelnego postępowania, koniecznym ze względu na inne wartości powszechnie szanowane w państwie prawnym, jak w szczególności bezpieczeństwo prawne, zasada legalizmu czy zaufanie do prawa (por. wyrok z 10 maja 2000 r., sygn. K 21/99, OTK ZU nr 4/2000, poz. 109). Sformalizowanie postępowania, chociaż nakłada na strony obowiązek dokonywania czynności w postępowaniu sądowoadministracyjnym w określonej formie i terminach, to odgrywa także pozytywną rolę, gdyż pozwala oddzielić poszczególne czynności w postępowaniu, wskazać ich kolejność i sposób podejmowania. Uporządkowana procedura gwarantuje uczestnikom postępowania pewność prawa i jego przewidywalność. Przepisy formalne zapewniają bezpieczeństwo prawne i przejrzystość postępowania. Pełnią one funkcję ochronną dla wszystkich uczestników postępowania, zapewniają bezstronność osiąganą przez jednakowe wymagania formalne stawiane obu stronom procesu. Istotne jest, że obowiązek dopełnienia wymagań formalnych przez stronę, które nie są nadmierne i służą celom postępowania sądowego, nie może być postrzegany, jako ograniczenie prawa do sądu, tak jak w sprawie niniejszej, w której odrzucenie skargi podyktowane jest niezastosowaniem się przez stronę skarżącą do przepisów bezwzględnie obowiązujących regulujących wymogi formalne pierwszego pisma strony w sprawie. Z tych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.