II OZ 920/06

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 21 września 2006 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Stowarzyszenia Ekologicznego "[...]" na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 czerwca 2006 r., sygn. akt IV SA/Wa 2165/05 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Stowarzyszenia Ekologicznego "[...]" na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 31 sierpnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o warunkach zabudowy postanawia oddalić zażalenie Pismem z dnia 16 grudnia 2006 r. Stowarzyszenie Ekologiczne "[...]" złożyło wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w związku ze skargą na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 31 sierpnia 2005 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o warunkach zabudowy. Uzasadniając powyższy wniosek Stowarzyszenie wskazało, że jest stowarzyszeniem zwykłym finansowanym z pieniędzy członków, których dochody są bardzo przeciętne. Z urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż Stowarzyszenie nie posiada żadnego trwałego majątku ani kont bankowych. Postanowieniem z dnia 9 stycznia 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w osobie referendarza sądowego odmówił Stowarzyszeniu przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Od powyższego postanowienia skarżące Stowarzyszenie złożyło sprzeciw, w związku z czym, stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), utraciło ono moc. Dodatkowo, w piśmie z dnia 8 czerwca 2006 r. Stowarzyszenie wskazało, iż nie pobiera stałych składek od swoich członków, gdyż w regulaminie brak jest zapisu o takim sposobie finansowania działalności stowarzyszenia. Zdaniem Stowarzyszenia, od wykreślenia tego zapisu zależało zarejestrowanie go w ewidencji stowarzyszeń. Jednocześnie wyjaśniono, że tylko w związku z opłatami sądowymi, wydatki miesięczne Stowarzyszenia powinny wynosić ok. 500 zł , czyli składka miesięczna musiałaby wynosić 125 zł. Postanowieniem z dnia 23 czerwca 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił stronie skarżącej przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu tego postanowienia Sąd wskazał, że Stowarzyszenie decydując się na skorzystanie z drogi sądowoadministracyjnej powinno liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów sądowych i zabezpieczyć środki finansowe na ten cel. Ponadto, Sąd zaznaczył, że Stowarzyszenie, pomimo wezwania do wskazania wysokości uiszczanych przez członków składek nie wykonało powyższego, a tym samym nie wykazało, że zachodzą przesłanki uzasadniające choćby częściowe przyznanie prawa pomocy. Stowarzyszenie złożyło zażalenie na powyższe postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, podnosząc, że przy realizacji swoich celów statutowych nie powinno być ograniczane, podczas gdy nadmierne, zdaniem strony skarżącej, opłaty sądowe działalność tę ograniczają. W zażaleniu wskazano ponadto, że Stowarzyszenie nie dysponuje kwotą 500 zł na wniesienie opłaty sądowej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), generalną zasadą jest, że każdy podmiot wszczynający postępowanie przed sądami administracyjnymi musi liczyć się z koniecznością poniesienia tych kosztów. Stosownie jednak do art. 246 § 2 pkt 2. powołanej ustawy, osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej może być przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zatem dostępność do sądu wymaga z natury rzeczy posiadania środków finansowych. Słusznie więc zauważył Sąd I instancji, że Stowarzyszenie w ramach planowania wydatków, przewidując realizację swoich praw przed sądem, powinno uwzględnić konieczność posiadania środków finansowych na prowadzenie procesu sądowego. W myśl art. 42 ust. 2 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 855 ze zm.), stowarzyszenie zwykłe prowadzi swoją działalność statutową opierając się na środkach finansowych pochodzących ze składek członkowskich, które są wyłącznym źródłem dochodów stowarzyszenia zwykłego. W przedmiotowej sprawie natomiast, z wyjaśnień złożonych przez Stowarzyszenie wynika, iż nie ustaliło ono dla swej działalności składek i nie ma w związku z tym środków na swoją działalność. W tej sytuacji, skoro strona dobrowolnie pozbawiła się środków, z których mogłaby pokryć koszty postępowania (nie może mieć bowiem znaczenia dla rozpoznawanej sprawy przekonanie, że Stowarzyszenie nie zostałoby zarejestrowane w rejestrze stowarzyszeń, gdyby nie wykreśliło zapisu dotyczącego składek członkowskich ze swojego regulaminu) wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych nie jest usprawiedliwiony. Podnieść również należy że wydatkowanie środków na wpis od skargi nie musi oznaczać trwałego uszczerbku w środkach finansowych stowarzyszenia, bowiem w przypadku uwzględnienia skargi, stosownie do treści art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skarżącemu należy się od organu zwrot poniesionych kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. W takiej sytuacji należy uznać, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawidłowo postanowieniem z dnia 23 czerwca 2006 r. odmówił Stowarzyszeniu przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 z związku z art. 197 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. . Nr 153, poz. 1270 ze zm.) postanowił zażalenie oddalić.