II OZ 938/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 17 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia X.Y. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 sierpnia 2014 r., sygn. akt IV SA/Wa 1081/14 o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi X.Y. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na zamieszkiwanie na czas oznaczony postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 7 sierpnia 2014 r., sygn. akt IV SA/Wa 1081/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił skarżącemu X.Y. prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie z jego skargi na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] lutego 2014 r. w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na zamieszkiwanie na czas oznaczony. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że we wniosku o przyznanie prawa pomocy pełnomocnik skarżącego podał, iż cudzoziemiec nie posiada żadnych oszczędności, ani innego majątku i przebywa w strzeżonym ośrodku. Z akt sprawy wynika jednak, że skarżący posiada konto bankowe w [...] Banku. Z zaświadczenia z dnia 7 czerwca 2013 r. wynika, że saldo na dzień 6 czerwca 2013 r. wynosiło 8.372,80 zł. Następnie Sąd wskazał, że pełnomocnik skarżącego nie wykonał wezwania do nadesłania aktualnego salda z posiadanego przez cudzoziemca rachunku bankowego. W ocenie Sądu nieprzedłożenie stosownego zaświadczenia z banku, z potwierdzeniem wysokości aktywów nie pozwala na rzeczywistą ocenę możliwości płatniczych skarżącego. Zdaniem Sądu w dobie komunikacji elektronicznej, uzyskanie stosownego wyciągu z rachunku bankowego nie wymagało większego wysiłku, a mimo to nie został on nadesłany w wyznaczonym terminie. W takiej sytuacji gdy strona nie wywiązuje się w sposób należyty z ciążących na niej powinności wskazania informacji na temat stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz w dostarczaniu wszelkich dokumentów źródłowych pozwalających na weryfikację składanego oświadczenia, Sąd uznał, że przyznanie prawa pomocy nie jest dopuszczalne. Tym bardziej, że z treści art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a.", wynika jednoznacznie, że odpowiednich informacji czy też dokumentów strona musi dostarczyć sama. Jej bierność w tym zakresie musi być postrzegana jako nienależyte wykazanie przewidzianej w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przesłanki przyznania prawa pomocy. Na powyższe postanowienie zażalenie wniósł skarżący domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie zmianę zaskarżonego postanowienia i przyznania prawa pomocy cudzoziemcowi. Zakwestionowanemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 246 § 1 P.p.s.a. poprzez nieprzyznanie prawa pomocy cudzoziemcowi w sytuacji, gdy cudzoziemca nie stać na uiszczenie opłaty od skargi. W uzasadnieniu pełnomocnik skarżącego potwierdził, że skarżący przebywa w strzeżonym ośrodku dla cudzoziemców, nadto wskazał, że "kontakt z nim jest praktycznie żaden, więc w jaki sposób pełnomocnik procesowy może dostarczyć wyciągów bankowych, przecież nie posiada specjalnego pełnomocnictwa bankowego do dokonania takiej czynności bankowej". Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez stronę i ma zastosowanie w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Zgodnie z treścią art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykładnia ustawowego określenia "gdy osoba ta wykaże" sprowadza się do przyjęcia, że to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania mu prawa pomocy w zakresie całkowitym. Orzeczenie sądu w tej kwestii zależy zatem od tego, czy strona wykaże przesłanki, o których mowa w przepisie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. (zobacz: postanowienie NSA z dn. 25.04.2008 r., sygn. akt II OZ 322/08). Zatem ciężar dowodu, że spełnione zostały przesłanki do przyznania prawa pomocy ciąży na stronie. W niniejszej sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w imieniu skarżącego złożył jego pełnomocnik. W rubrykach formularza dotyczących majątku strony pełnomocnik podał, że wedle jego wiedzy skarżący nie posiada żadnych dochodów, oszczędności czy wartościowych przedmiotów. Jednakże Sąd ustalił, że skarżący posiada konto bankowe, którego saldo na dzień 6 czerwca 2013 r. wynosiło 8.372,80 zł. Okoliczność ta nie była przez pełnomocnika skarżącego kwestionowana. W związku z powyższym wezwano pełnomocnika skarżącego do udzielenia informacji o stanie środków na wskazanym rachunku bankowym. Powyższe wezwanie nie zostało wykonane, a pełnomocnik skarżącego wskazał, że żądanie Sądu nie może zostać wykonane, bo skarżący nie może fizycznie opuścić strzeżonego ośrodka dla cudzoziemców, w którym przebywa. Takie stanowisko Sąd pierwszej instancji uznał za nieuzasadnione, podnosząc, że w dobie komunikacji elektronicznej uzyskanie wyciągu z rachunku bankowego nie wymaga wielkiego wysiłku. W tej sytuacji Sąd pierwszej instancji uznał, że strona nie wywiązała się z nałożonego obowiązku, co w konsekwencji spowodowało uznanie przez ten Sąd, iż skarżący nie wykazał, by znajdował się w takiej sytuacji majątkowej, która pozwalałaby mu na przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego rację ma Sąd pierwszej instancji twierdząc, że skarżący nie wykazał, by nie był w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Jak wynika bowiem z ustaleń Sądu pierwszej instancji skarżący posiada rachunek bankowy na którym na dzień 6 czerwca 2013 r. odnotowane były środki finansowe w wysokości ponad 8.000 zł. Także i w skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego sporządzonej w dniu 9 kwietnia 2014 r. pełnomocnik skarżącego wyraźnie wskazuje, że jego mocodawca "rzeczywiście posiada środki do utrzymania" (cyt. str. 6 skargi). W tej sytuacji nieprzedłożenie przez stronę skarżącą aktualnego wyciągu z rachunku bankowego czyni niemożliwym ocenę jego sytuacji majątkowej pod kątem przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Nadto wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 415 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2013 r., poz. 1650) cudzoziemiec umieszczony w strzeżonym ośrodku lub przebywający w areszcie dla cudzoziemców ma prawo do: kontaktowania się ze swoim pełnomocnikiem. W tej sytuacji twierdzenia pełnomocnika skarżącego, że kontakt z cudzoziemcem jest "praktycznie żaden" (cyt. zażalenie – k. 59), bo cudzoziemiec jest przetrzymywany w strzeżonym ośrodku, a z tego powodu, że pełnomocnik nie posiada pełnomocnictwa szczególnego do dokonywania czynności bankowych nie może dostarczyć wyciągu z rachunku bankowego cudzoziemca, nie stanowią wystarczającej argumentacji do przyjęcia, że wezwanie Sądu było niemożliwe do wykonania, a oceniając wniosek o przyznanie prawa pomocy Sąd winien się oprzeć tylko na oświadczeniu pełnomocnika. Podkreślić przy tym należy, że pełnomocnik skarżącego nie wskazał żadnych innych powodów, dla których wezwanie Sądu nie było możliwe do wykonania. W tej sytuacji ocenę Sądu pierwszej instancji, że skarżący nie wykazał, by spełniał przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, należy uznać za odpowiadającą prawu. Dlatego, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.