II OZ 95/11

Dnia 18 lutego 2011 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jerzy Bujko po rozpoznaniu w dniu 18 lutego 2011 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia S. O. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 11 stycznia 2011 roku sygn. akt IV SA/Po 968/10 o odmowie przyznania S. O. prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie pełnomocnika w sprawie ze skargi S. O. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia (...) kwietnia 2010 roku Nr (...) w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 11 stycznia 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił S. O. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez przyznanie pełnomocnika w sprawie ze skargi na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia (...) kwietnia 2010 r. w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że z wniosku skarżącego wynika, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną, a źródłem ich utrzymania są emerytury w łącznej wysokości 3.770 zł netto. Z dodatkowych informacji wynika, iż wnioskodawca wraz z żoną zamieszkuje w mieszkaniu o pow. 47 m2, wspólnie z żoną leczą się intensywnie w specjalistycznych poradniach lekarskich i miesięcznie na leki wydają ok. 600 – 700 zł. Z zestawienia miesięcznych wydatków wynika, że wynoszą one około 2.200 zł. Odmawiając przyznania prawa pomocy Sąd I instancji dokonał szczegółowej analizy wydatków skarżącego, a także wskazał, że skarżący nie wykonał w pełni wezwania referendarza sądowego. Skarżący został wezwany bowiem o przesłanie wyciągów z kont bankowych za okres ostatnich 6 miesięcy, natomiast przedłożył wyciągi tylko za ostatni okres rozliczeniowy. Utrudnia to rozpoznanie sytuacji majątkowej w dłuższej perspektywie czasu. Porównując kwoty deklarowanych dochodów i wydatków, przy uwzględnieniu konieczności ponoszenia kosztów bieżącego utrzymania, Sąd I instancji doszedł do przekonania, że sytuacja finansowa pozwala skarżącemu na zgromadzenie środków związanych z ustanowieniem pełnomocnika z wyboru. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący podnosząc argumenty wskazywane już we wcześniejszych pismach i podkreślając, że środki finansowe nie pozwalają mu na wykup wszystkich niezbędnych leków. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a - przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Użyte w art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. określenie "gdy osoba wykaże" oznacza, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, iż jej dochody i sytuacja życiowa nie pozwalają na poniesienie jakichkolwiek czy choćby pełnych kosztów postępowania. Strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Z kolei stosownie do treści art. 255 p.p.s.a. jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Zasadnicze znaczenie dla niniejszego rozstrzygnięcia mają dwie okoliczności. Po pierwsze skarżący wraz z żoną otrzymują stałe, miesięczne dochody. Nie ulega wątpliwości, że na stronie postępowania ciąży obowiązek partycypowania w finansowaniu prowadzonego z jej inicjatywy procesu sądowego, a wyjątkiem jest przerzucenie całego obowiązku w tym zakresie na Skarb Państwa. Skarżący otrzymując stały dochód powinien więc zabezpieczyć odpowiednie środki na pokrycie kosztów związanych z wniesieniem skargi, w tym środki związane z występowaniem w postępowaniu z udziałem pełnomocnika, o ile strona uznaje, że konieczność udziału fachowego pełnomocnika jest konieczna. Po drugie, skarżący pomimo wezwania nie przedstawił wszystkich wymaganych przez Sąd dokumentów ani też nie wyjaśnił ewentualnego braku możliwości ich przedłożenia. Zasadnie Sąd I instancji stwierdził, że utrudnia to rozpoznanie sytuacji majątkowej skarżącego w dłuższej perspektywie czasu. Ponadto należy podkreślić, że na ocenę wniosku w przedmiocie prawa pomocy nie mogą wpływać zaciągnięte przez stronę pożyczki, bowiem nie można przedkładać zobowiązań cywilnoprawnych przed zobowiązania wobec Skarbu Państwa. Jak słusznie przy tym wskazał Sąd I instancji, ostatnią ratę pożyczki strona uiściła w grudniu 2010 r. Natomiast zaciągając kolejne zobowiązanie (harmonogram spłat kredytu załączony do zażalenia) strona była już świadoma, że zobowiązana jest ponieść koszty postępowania sądowego związane z udziałem w nim fachowego pełnomocnika. Uznać zatem należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zasadnie uznał, że skarżący nie wykazał w dostateczny sposób, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, a tym samym brak było podstaw do przyznania mu prawa pomocy. Z tych względów, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu.