II OZ 953/20

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Łuczaj po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D.C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 10 października 2019 r., sygn. akt II SA/Wr 437/19 w przedmiocie oddalenia wniosku o wyłączenie sędziego w sprawie ze skargi D.C. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r., nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 10 października 2019 r., sygn. akt II SA/Wr 437/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił wniosek D. C. o wyłączenie sędziego NSA Haliny Filipowicz-Kremis od orzekania w sprawie ze skargi D. C. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r., nr [...], w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego w lokalu. W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd wskazał, że D. C. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę z dnia 31 maja 2019 r. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r. Niniejsza sprawa została rozpoznana na rozprawie w dniu 24 września 2019 r., na której stawiła się skarżąca osobiście. Po zamknięciu rozprawy Sąd postanowił odroczyć termin ogłoszenia orzeczenia na dzień 4 października 2019 r. na godz. 11.00. W dniu 4 października 2019 r. do akt sądowych złożone zostało pismo skarżącej zawierające, między innymi, wniosek o wyłączenie sędziego NSA Haliny Filipowicz-Kremis od orzekania w sprawie o sygn. II SA/Wr 437/19. Na uzasadnienie wniosku skarżąca podała, że wnosi o wyłączenie sędziego NSA Haliny Filipowicz-Kremis, ponieważ wskazany sędzia brał udział w postępowaniu o wymeldowanie D. C. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...][...] w [...]w sprawie o sygn. II SA/Wr 890/18. Sędzia, której wniosek dotyczy zasiadała w składzie orzekającym w sprawie o sygn. II SA/Wr 890/18, w której zezwolono na nagrywanie rozprawy podczas, gdy w niniejszej sprawie wniosek taki został oddalony. Wniosek o wyłączenie sędziego spowodowany jest również tym, że sędzia NSA Halina Filipowicz-Kremis brała udział w rozpoznaniu sprawy o wymeldowanie z tego samego lokalu nr [...] przy ul. [...][...] w [...], w której zapadł wyrok o sygn. akt II SA/Wr 890/18, a postępowanie w niniejszej sprawie jest kontynuacją tej sprawy (o sygn. II SA/Wr 890/18) i zdaniem skarżącej może zaważyć na wydaniu wyroku w obecnej sprawie. Skarżąca uważa, że sędzia nie będzie obiektywna i niezależna, tym bardziej, że wydała w sprawie II SA/Wr 890/18 wyrok i będzie go podtrzymywała w niniejszej sprawie, ponieważ obie sprawy się łączą. Do akt sprawy wpłynęło pisemne wyjaśnienie sędziego NSA Haliny Filipowicz-Kremis z dnia 7 października 2019 r., w którym oświadczyła, że nie zachodzą wobec niego żadne okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności. Uzasadniając oddalenie przedmiotowego wniosku Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że wnioskodawczyni nie podała żadnych okoliczności faktycznych ani też nie wskazała przesłanek ustawowych uzasadniających wyłączenie sędziego NSA Haliny Filipowicz-Kremis od rozpoznawania niniejszej sprawy. Przyczyny wyłączenia sędziego skarżąca upatruje bowiem w tym, że sędzia NSA Halina Filipowicz-Kremis brała udział w wydaniu wyroku z dnia 30 kwietnia 2019 r. o sygn. akt II SA/Wr 890/18. Z urzędu Sądowi wiadomo jest, że wyrok ten (oddalający skargę D. C.) zapadł w przedmiocie uchylenia przez Wojewodę decyzji Prezydenta [...]o wymeldowaniu skarżącej z lokalu przy ul. [...] [...] w [...] i umorzenia postępowania w pierwszej instancji. Odpis tego wyroku wraz z pisemnym uzasadnieniem został skarżącej doręczony, a wobec nie złożenia środka zaskarżenia wyrok stał się prawomocny. Wniosek o wyłączenie sędziego wpłynął do akt sądowych w dniu 4 października 2019 r. na który to dzień odroczony został termin ogłoszenia wyroku. Zdarzenie to miało zatem miejsce już po zamknięciu rozprawy (co nastąpiło w dniu 24 września 2019 r.) a skarżąca nie uprawdopodobniła – zgodnie z wymogiem art. 20 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) - że wskazane przez nią przyczyny wyłączenia nastąpiły po zamknięciu rozprawy albo, że po tym dniu dopiero uzyskała o nich wiedzę. Z akt sądowych obecnej sprawy wynika, że skład Sądu wyznaczony do jej rozpoznania w dniu 24 września 2019 r. był znany skarżącej przed dniem rozprawy, gdyż w dniu 23 września 2019 r. zapoznawała się z tymi aktami. Powyższe okoliczności wskazują, że już w dniu rozprawy - w której skarżąca uczestniczyła – miała ona wiedzę o wskazywanych przyczynach wyłączenia. Składając wniosek o wyłączenie sędziego w niniejszej sprawie skarżąca oparła się na założeniu, że skoro sędzia brała udział przy wydaniu niekorzystnego dla niej wyroku to uczyni to w każdej kolejnej sprawie. W ocenie Sądu, wbrew twierdzeniom zawartym we wniosku, podstawą wyłączenia nie może być fakt bycia w składzie rozpoznającym inne sprawy wszczęte skargą tej skarżącej, ani też merytoryczne ich rozpoznanie niezgodnie z oczekiwaniem strony. Zdaniem Sądu powzięta przez wnioskodawcę wątpliwość co do bezstronności sędziego Haliny Filipowicz-Kremis, wynika tylko z jego subiektywnego przeświadczenia i nie stanowi wystarczającej przesłanki do zastosowania art. 19 p.p.s.a. Ponadto niniejsze postępowanie nie jest kontynuacją postępowania, które toczyło się pod sygn. II SA/Wr 890/18 w przedmiocie uchylenia w całości decyzji o wymeldowaniu i umorzenia postępowania w pierwszej instancji. Należy zauważyć, że w postępowaniu w sprawie II SA/Wr 890/18 nie była rozpoznawana merytorycznie kwestia wymeldowania. W postępowaniu toczącym się pod sygn. II SA/Wr 437/19 istotą jest natomiast wymeldowanie z pobytu stałego skarżącej, do którego doszło w wyniku postępowania wszczętego z urzędu przez Prezydenta [...]. Ponadto zdaniem Sądu uwzględnienia wniosku o wyłączenie nie uzasadniania subiektywne przeświadczenie strony, co do tego, że sędzia prowadził postępowanie z uchybieniem prawa procesowego. Rozpoznając niniejszy wniosek Sąd nie badał prawidłowości podejmowanych przez inne składy czynności procesowych – w tym związanych z przebiegiem rozprawy – w innych postępowaniach. W przedstawionych okolicznościach związku sprawy o sygn. II SA/Wr 890/18 ze sprawą o sygn. II SA/Wr 437/19 nie można zatem zarzucić bezstronności sędzi Halinie Filipowicz-Kremis. Argumentacja wniosku o wyłączenie sędziego nie spełnia wymogów art. 20 § 2 p.p.s.a. Niezależnie od tego żaden sposób nie odnosi się do którejkolwiek z wymienionych w art. 18 lub art. 19 p.p.s.a. okoliczności, które mogłyby warunkować wyłączenie sędziego. Istotne również jest to, że sędzia Halina Filipowicz-Kremis oświadczyła, że nie zachodzą żadne z przesłanek opisanych w art. 18 i art. 19 p.p.s.a. i zdaniem Sądu oświadczeniu temu nie można odmówić wiarygodności w świetle argumentacji przedstawionej we wniosku. Mając na względzie przedstawione wyżej okoliczności faktyczne i prawne Sąd nie dopatrzył się podstaw do wyłączenia sędziego od orzekania w niniejszej sprawie. Zażaleniem D. C. zaskarżyła powyższe postanowienie wnosząc o jego uchylenie i wyłączenie sędziego NSA Haliny Filipowicz - Kremis od orzekania o od rozpoznawania sprawy o sygn. akt II SA/Wr 437/19 oraz o zasądzenie na rzecz skarżącej od organu kosztów postępowania zażaleniowego według norm przepisanych. W zażaleniu powtórzono treść wniosku o wyłączenie sędziego oraz podniesiono, że skarżąca o składzie sędziowskim rozpoznającym jej skargę dowiedziała się dopiero z protokołu z dnia 24 września 2019 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. Stosownie do art. 194 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.) na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego wydane w przedmiocie oddalenia wniosku o wyłączenie sędziego służy zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Istota przepisów o wyłączeniu sędziego sprowadza się do wyeliminowania przyczyn, które mogą wzbudzać wątpliwości co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy. Poza wypadkami wyłączenia z mocy prawa (art. 18 p.p.s.a.) wyłączenie sędziego następuje także na wniosek, jeżeli zachodzą okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnione wątpliwości co do bezstronności sędziego (art. 19 p.p.s.a.). Na gruncie art. 19 p.p.s.a. podstawą wyłączenia sędziego są zarówno okoliczności wynikające ze stosunku osobistego pomiędzy sędzią a jedną ze stron lub jej przedstawicielem, tj. stosunku pokrewieństwa, przyjaźni, dłuższej znajomości, zależności służbowej lub gospodarczej itp., jak i wszelkie inne okoliczności o charakterze obiektywnym dające podstawę do sformułowania uzasadnionych zastrzeżeń co do bezstronności sędziego przy rozstrzyganiu danej sprawy. Stosownie zaś do treści art. 20 p.p.s.a., strona składająca wniosek o wyłączenie sędziego obowiązana jest wskazać i jednocześnie uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia. Na stronie spoczywa zatem obowiązek wskazania przyczyny wyłączenia oraz powołania okoliczności lub dowodów uprawdopodobniających istnienie tej przyczyny. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w niniejszej sprawie żadna z okoliczności stanowiących podstawę wyłączenia sędziego NSA Haliny Filipowicz-Kremis w rozumieniu art. 18 i art. 19 p.p.s.a. nie została wykazana przez skarżącą. Przede wszystkim podnieść należy, że sama okoliczność orzekania ww. sędziego w sprawie o sygn. akt II SA/Wr 890/18, w której w dniu 30 kwietnia 2019 r. (a zatem przed wniesieniem skargi przez skarżącą w przedmiotowej sprawie) zapadł prawomocny wyrok, nie mogła stanowić uzasadnionej przyczyny wyłączenia tego sędziego od orzekania w przedmiotowej sprawie. Utrwalonym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jest pogląd, że okoliczność, że sędzia reprezentuje pogląd prawny, w ocenie skarżącego, dla niego niekorzystny, oraz że wydaje odmienne od jego oczekiwań rozstrzygnięcia, nie stanowi podstawy wyłączenia sędziego. Taka sytuacja nie może być oceniana jako okoliczność mogąca wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziego w danej sprawie. Zarzuty dotyczące wydanego w sprawie orzeczenia bądź opierające się na naruszeniu przepisów procesowych w toku postępowania mogą uzasadniać wniesienie środka odwoławczego, a nie wniosku o wyłączenie sędziego (zob. postanowienie NSA: z dnia 1 grudnia 2016 r., sygn. akt II FSK 2912/14, z dnia 13 lutego 2014 r., sygn. akt II OZ 149/14; z dnia 16 stycznia 2013r., sygn. akt II OZ 1174/12; publ. CBOSA). Istnienie, w mniemaniu skarżącego, uzasadnionych wątpliwości co do bezstronności sędziego objętego wnioskiem o wyłączenie, w żaden sposób nie precyzuje przesłanek, w związku z którymi Sąd winien zastosować instytucję z art. 19 p.p.s.a. Przy czym należy podzielić wyrażone w zaskarżonym postanowieniu stanowisko, że w sprawie o sygn. akt II SA/Wr 890/18 Sąd nie oceniał merytorycznie kwestii wymeldowania skarżącej z lokalu przy ul. [...] [...] w [...] i nie wyrażał w zakresie samego wymeldowania skarżącej z ww. lokalu żadnego stanowiska. Z tych względów wniosek skarżącej tym bardziej nie mógł odnieść zamierzonego skutku. Ponadto, zgodnie z art. 22 § 2 p.p.s.a. sędzia NSA Halina Filipowicz-Kremis złożyła pisemne oświadczenie, że nie zachodzą żadne okoliczności mogące wywołać wątpliwości co do jej bezstronności w sprawie. Wobec niewskazania okoliczności, które mogłyby podważyć prawdziwość tego oświadczenia, w sytuacji, gdy nie budzi żadnych wątpliwości jego prawdziwość, wniosek o wyłączenie ww. sędziego nie zasługiwał na uwzględnienie. W tych okolicznościach stwierdzić należało, że kwestionowane postanowienie Sądu pierwszej instancji oddalające wniosek skarżącej, nie narusza przepisów obowiązującego prawa. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., oddalił zażalenie.