II OZ 954/05

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Gorczycka-Muszyńska po rozpoznaniu w dniu 4 października 2005 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia S. i S. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 lipca 2005 r., sygn. akt VII SA/Wa 620/05 o odmowie przyznania skarżącym prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi S. i S. S. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 15 marca 2005 r., zn. [...] w przedmiocie stwierdzenia wydania z naruszeniem prawa decyzji dotyczącej pozwolenia na budowę p o s t a n a w i a uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Postanowieniem z dnia 19 lipca 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę S. i S. S. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 15 marca 2005 r. o utrzymaniu w mocy decyzji Starosty Wołomińskiego z dnia 14 maja 2004 r., nr [...], którą stwierdzono wydanie z naruszeniem prawa decyzji nr [...] Burmistrza Miasta Ząbki z dnia 24 października 1995 r. i odstąpiono od jej uchylenia z powodu okoliczności określonych w art. 146 § 1 Kpa. Postanowieniem z dnia 25 lipca 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił przyznania skarżącym prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w powyższej sprawie z ich skargi. W uzasadnieniu postanowienia Sąd podkreślił, że zasadą postępowania sądowego jest ponoszenie przez strony kosztów tego postępowania, a prawo pomocy jest przyznawane w drodze wyjątku, na umotywowany wniosek strony. Odmawiając przyznania skarżącym prawa pomocy w zakresie całkowitym Sąd stwierdził, iż posiadany majątek w postaci domu mieszkalnego o pow. 114 m² i działki o pow. 505 m² oraz stały dochód skarżących w wysokości 879 zł. z tytułu emerytur świadczy o możliwości samodzielnego poniesienia przez skarżących kosztów wszczętego postępowania. Na powyższe postanowienie skarżący wnieśli pismem z dnia 3 sierpnia 2005 r. zażalenie, w którym podnieśli, że uzyskiwane emerytury pozwalają im jedynie na skromne życie. Skarżący stwierdzili, że po Sygn. akt II OZ 954/05 odjęciu kosztów związanych z utrzymaniem domu pozostaje kwota 400 zł., którą przeznaczają jedynie na wyżywienie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest zasadne. Jak wynika z wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonego w dniu 31 maja 2005 r., oboje skarżący pozostający we wspólnym gospodarstwie domowym są osobami starszymi i uzyskują emerytury w łącznej wysokości 879,30 zł.; poza domem o pow. 114 m² zajmującego działkę o pow. 505 m² skarżący nie wykazali żadnego majątku ruchomego bądź nieruchomego. W oparciu o ten wniosek, którego uzupełnienia nie domagał się Sąd na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), nie sposób zgodzić się z twierdzeniem Sądu I instancji dotyczącym sytuacji majątkowej skarżących. Sąd słusznie stwierdził, że prawo pomocy jest instytucją wyjątkową, obejmującą jedynie osoby, które ze względu na niskie dochody i szczególną sytuację życiową, mimo poczynionych oszczędności w wydatkach, pozostając bez pomocy rodziny i przy największej staranności nie mogą ponieść kosztów postępowania, jednakże argumentacja Sądu odnosząca się do sytuacji majątkowej skarżących nie przemawia za wykluczeniem skarżących z grupy osób, którym może być przyznane prawo pomocy. Chociaż, co do zasady posiadanie majątku wyklucza możliwość przyznania prawa pomocy, to reguła ta nie odnosi się do sytuacji, w których osoby wnioskujące o przyznanie prawa pomocy nie posiadają możliwości uzyskania z Sygn. akt II OZ 954/05 posiadanego majątku jakiegokolwiek dochodu. Nie sposób przyjąć, aby nieruchomość skarżących miała zostać przedmiotem obrotu w celu pokrycia kosztów tego postępowania. Ponadto skarżący, jak wynika z ich wniosku, są osobami starszymi, które nie są już aktywne zawodowo (utrzymują się z emerytur w łącznej wysokości 879 zł.) W związku z powyższym w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie można uznać, aby skarżący mogli zwiększyć swój dochód lub znacznie ograniczyć wydatki bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym. Należy nadmienić, że na skarżących ciąży obowiązek uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 200 zł, a obecny etap postępowania wymaga sporządzenia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika i konieczność jej opłacenia przy wniesieniu do Sądu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego okoliczności związane z ograniczonymi możliwościami finansowymi skarżących, którzy nie są wstanie powiększyć swojego dochodu nie zostały wzięte pod uwagę przez Sąd I instancji, który powinien rozważyć możliwość częściowego zwolnienia skarżących od kosztów postępowania. Biorąc powyższe pod uwagę Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji postanowienia w oparciu o art. 185§ 1 w zw. z art. 197 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.