II OZ 955/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński po rozpoznaniu w dniu 26 września 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K. O. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 kwietnia 2017 r., sygn. akt VII SA/Wa 254/17 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi K. O. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2016 r., nr [...] w przedmiocie nakazu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości postanawia: oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 20 kwietnia 2017 r., sygn. akt VII SA/Wa 254/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę K. O. (dalej jako skarżąca) na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2016 r., nr [...] w przedmiocie nakazu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości. Sąd wskazał, że skarżąca wnosząc powyższą skargę wbrew uregulowaniom art. 220 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm. - dalej jako "P.p.s.a.") oraz art. 47 § 1 P.p.s.a., mimo wcześniejszego wezwania zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 1 lutego 2017 r. do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 500 zł oraz do usunięcia braków formalnych skargi przez nadesłanie 10 odpisów skargi poświadczonych za zgodność z oryginałem lub własnoręcznie podpisanych, w terminie 7 dni od doręczenia wezwania, pod rygorem jej odrzucenia, odebranym w dniu 28 lutego 2017 r. do dnia 7 marca 2017 r. nie uiściła należnego wpisu oraz nie nadesłała wymaganych odpisów skargi dla stron postępowania. W związku z tym Sąd stosownie do art. 220 § 3 P.p.s.a. oraz art. 49 § 1 i art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. odrzucił przedmiotową skargę. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca wniosła o "utrzymanie i nieodrzucanie skargi". Uzasadniając swoje żądanie wskazała na swoją trudną sytuację finansową i rodzinną. Jedynym jej źródłem utrzymania jest renta w wysokości [...] zł, z której utrzymuje się i spłaca kredyt, zaciągnięty po śmierci męża, na instalację ogrzewania gazem. Wskazała, że będąc w sądzie [...] maja 2017 r. nie wiedziała o tym, że może złożyć wniosek o prawo pomocy. Nie wiedziała czy będąc pełnomocnikiem córki o zwolnienie od kosztów może wystąpić ona czy córka. Brak pomocy osoby, która pomagała jej pisać pisma spowodował, że przedłużył się termin złożenia 10 odpisów skargi. Do zażalenia dołączono brakujące odpisy skargi. Wnosząc zażalenie w dniu [...] maja 2017 r. skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie wpisu oraz o ustanowienie radcy prawnego. Postanowieniem starszego referendarza sądowego z dnia 31 lipca 2017 r. przyznano K. O. prawo pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Okręgowa Izba Radców Prawnych w Warszawie w piśmie z dnia [...] sierpnia 2017 r. poinformowała o wyznaczeniu skarżącej pełnomocnika z urzędu w osobie radcy prawnego M. B. Pełnomocnik skarżącej w piśmie procesowym z dnia [...] września 2017 r. podtrzymał dotychczasowe stanowisko skarżącej zawarte w jej zażaleniu z dnia [...] maja 2017 r. Ponadto zarzucił Sądowi I instancji naruszenie przepisów, które mogło miec wpływ na wynik sprawy tj. art. 134 § 1 P.p.s.a. poprzez pominięcie przez Sąd I instancji okoliczności dotyczących trudnej sytuacji majątkowej i osobistej skarżącej, a w konsekwencji nie zebranie w tej materii całości materiału dowodowego oraz niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, czego skutkiem było odrzucenie skargi. Dalej wskazano na naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez ogólnikowe i nieznajdujące odzwierciedlenia w materiale dowodowym uzasadnianie postanowienia, skupienie uwagi na wezwaniu skarżącej do uiszczenia wpisu od skargi przy pominięciu okoliczności dotyczących jej trudnej sytuacji materialnej i osobistej. Na tej podstawie pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji. Zwrócił się także o przyznanie kosztów za pomoc prawną udzieloną z urzędu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 230 § 1 i 2 P.p.s.a. od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Pismami, o których mowa w § 1, są skarga, sprzeciw od decyzji, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania (§ 2). W myśl art. 220 § 1 P.p.s.a. sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku, z zastrzeżeniem § 2 i 3, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. W razie bezskutecznego upływu tego terminu przewodniczący wydaje zarządzenie o pozostawieniu pisma bez rozpoznania. W § 3 natomiast mówi się, iż skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że skarżąca wnosząc skargę na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2016 r., nr [...] w przedmiocie nakazu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości powinna uiścić należny wpis sądowy. Przewodniczący Wydziału dostrzegając ten brak zarządzeniem z dnia 1 lutego 2017 r. wezwał skarżącą do jego uiszczenia w wysokości 500 zł w terminie 7 dni od doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi. Skarżąca jednak po odebraniu wezwania w dniu 28 lutego 2017 r. nie uiściła wpisu w terminie, którego ostatni dzień przypadał na dzień 7 marca 2017 r. Sprawdzenia rachunku sądu dokonano na dzień 3 kwietnia 2017 r. Zauważyć należy, że skarżąca zgodnie z pkt 5 pouczenia umieszczonego na doręczeniu odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu z dnia 8 lutego 2017 r. mogła wystąpić o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Zatem wniosek o prawo pomocy złożony w terminie do uiszczenia wpisu powodowałby zatrzymanie terminu do uiszczenia wpisu do czasu rozpatrzenia tegoż wniosku bowiem rozstrzygnięcie o prawie pomocy powodowałoby zasadność lub bezzasadność skierowanego do skarżącej wezwania do uiszczenia wpisu. Natomiast złożenie tegoż wniosku jednocześnie ze złożeniem zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi nie ma wpływu na zasadność zaskarżonego postanowienia z dnia 20 kwietnia 2017 r. Także podniesione w zażaleniu okoliczności wskazujące na trudną sytuację rodzinną i finansową skarżącej nie miały znaczenia dla oceny prawidłowości postanowienia sądu. Okoliczności te miałyby znaczenie dla oceny sytuacji skarżącej w ramach rozpatrywania jej wniosku o prawo pomocy. Skarżąca mając na uwadze swoją trudną sytuację finansową powinna była złożyć wniosek o prawo pomocy w terminie 7 dni wskazanym na uiszczenie wpisu. Brak takiego wniosku spowodował upływ terminu do uiszczenia wpisu i odrzucenie skargi. Pouczenie o możliwości wystąpienia z wnioskiem o prawo pomocy w związku z wezwaniem do uiszczenia wpisu było zrozumiałe i jednoznaczne skarżąca jednak nie skorzystała z tego prawa, co spowodowało niekorzystne dla niej rozstrzygnięcie. Zaznaczyć należy, że w zaistniałej sytuacji prawnej nawet złożenie wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego nie będzie skuteczne bowiem upłynął już termin do wniesienia tego wniosku (termin 7 dni od kiedy skarżąca dowiedziała się o uchybieniu terminowi tj. od doręczenia jej zaskarżonego postanowienia), a ponadto trudno byłoby uznać, że powodem braku uiszczenia wpisu były okoliczności wskazujące na brak jej winy w uchybieniu terminowi. Kolejną podstawą odrzucenia skargi był art. 49 § 1 w zw. z art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. i art. 47 § 1 P.p.s.a. Słusznie zauważył Sąd I instancji, że z art. 47 § 1 P.p.s.a. wynika obowiązek dołączenia do skargi odpowiedniej do ilości stron postępowania odpisów skargi wraz z załącznikami. Brak ten powoduje, że skarga nie może otrzymać dalszego biegu bowiem Sąd zobowiązany jest poinformować pozostałe strony o wniesionej skardze aby mogły się do niej ustosunkować. Tym samym w celu usunięcia tegoż braku formalnego skargi w myśl art. 49 § 1 P.p.s.a. przewodniczący wzywa stronę o uzupełnienie stwierdzonych braków w terminie 7 dni pod rygorem jej odrzucenia, który to rygor wynika z treści art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Skoro skarżąca w terminie do dnia 7 marca 2017 r. nie uzupełniła braku formalnego skargi i nie przesłała 10 odpisów skargi, to znaczy, że wniesioną skargę należało odrzucić, jak uczynił to Sąd I instancji. Nadesłanie tych odpisów przy wniesieniu zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi nie powoduje, że brak formalny skargi w tym zakresie został uzupełniony w przewidzianym do tego terminie. Okoliczność ta pozostaje więc bez wpływu na prawidłowość zaskarżonego postanowienia. Stwierdzić zatem należy, że Sąd I instancji postąpił prawidłowo odrzucając skargę, od której nie został uiszczony należny wpis pomimo wezwania do jego uiszczenia w wyznaczonym terminie tj. w myśl art. 220 § 3 P.p.s.a. Wbrew temu co podnosi pełnomocnik skarżącej Sąd I instancji wydając zaskarżone postanowienie nie naruszył art. 134 § 1 P.p.s.a. i art. 141 § 4 P.p.s.a. W okolicznościach sprawy trudna sytuacja materialna i osobista skarżącej nie miała znaczenia dla oceny terminowości uiszczenia wpisu od skargi po uprzednim jej wezwaniu do jego uiszczenia. Skarżąca nie wystąpiła o prawo pomocy po otrzymaniu wezwania do uiszczenia wpisu zatem Sąd nie mógł oceniać jej sytuacji majątkowej. Sąd I instancji właściwie uzasadnił skarżone postanowienie bowiem podniósł te argumenty, które miały znaczenie dla wydania rozstrzygnięcia pomijając te (sytuacja majątkowa i osobista), które w stanie sprawy nie miały już znaczenia. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a, orzekł jak w sentencji.