II OZ 957/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Leszek Leszczyński po rozpoznaniu w dniu 18 października 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 29 sierpnia 2011 r., sygn. akt II SA/Kr 983/10 odmawiające zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J.D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia [...] lipca 2010 r., znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania postanawia oddalić zażalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 29 sierpnia 2011 r., sygn. akt II SA/Kr 983//10 odmówił zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. D.na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia [...] lipca 2010 r., znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że w odpowiedzi na wezwanie do wykonania zarządzenia Przewodniczącego Wydziału w przedmiocie uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 100 zł od skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia [...] lipca 2010 r., znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania J. D. złożył kolejny wniosek o zwolnienie go od kosztów sądowych. Skarżący oświadczył, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i nie posiada żadnych dochodów, oprócz "losowo zdobytych" [...] zł za drewno opałowe z krzaków. W skład majątku skarżącego wchodzi dom o powierzchni [...] m2, nieruchomość rolna o powierzchni [...] ha (trawa) oraz inne nieruchomości (wg oświadczenia strony to krzaki) o powierzchni [...] ha. Strona nie wykazuje natomiast posiadania oszczędności, jak również cennych ruchomości o wartości powyżej 3.000 euro. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy, J. D. podniósł, że nie stać go na pokrycie kosztów sądowych, gdyż prowadzone przez niego gospodarstwo rolne zostało zniszczone na skutek wybudowania oczyszczalni ścieków, a produkty rolne nie nadają się do spożycia z powodu ich skażenia. Odpowiadając na wezwanie do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżący oświadczył, że pogorszenie jego sytuacji majątkowej polegało na tym, że zabrakło mu pieniędzy na podatek i energię, w związku z czym "musiał schudnąć, aby zapłacić". Odnosząc się do zapytania, z jakiego źródła i w jakiej wysokości skarżący uzyskuje środki finansowe na pokrycie podstawowych potrzeb życiowych, J. D. podał, że czasem zgłosi się ktoś po konary, zwłaszcza po wichurze, i wówczas skarżący otrzyma za nie [...] zł. Zdarza się, że rodzą się jabłka z 10 jabłoni i wtedy uzyskuje dochód w wysokości około [...] zł. Skarżący podał, że ma grządkę na warzywa, ale produkty są skażone i zatrute wyziewami z oczyszczalni. Podkreślił, że nie uzyskuje też żadnych dochodów z posiadanej nieruchomości rolnej (ewentualnie "coś z krzaków"), nie pobiera dopłat unijnych ani nie korzysta z pomocy społecznej zaś wodę pobiera z własnego źródła. Skarżący wskazał, że lekarstwa może oglądać jedynie "na półce w aptece". Skarżący przedstawił dwa rachunki za energię elektryczną (termin płatności [...] listopada 2011 r. i [...] grudnia 2011 r.) opiewające na kwotę po [...] zł. Referendarz sądowy WSA w Krakowie postanowieniem z dnia 30 czerwca 2011 r. oddalił wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych. J. D. wniósł sprzeciw od orzeczenia referendarza, podnosząc, że w sposób wystarczający przedstawił swoje dochody. Sąd I instancji podał dalej w uzasadnieniu swojego postanowienia z dnia 30 czerwca 2011 r., że za niewiarygodne uznał twierdzenia skarżącego jakoby z posiadanej nieruchomości rolnej o łącznym areale [...] ha nie uzyskiwał żadnego dochodu oraz że poza rachunkiem za energię elektryczną skarżący nie podał żadnych danych dotyczących wysokości ponoszonych wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem. Sąd stwierdził, że skarżący przedstawił swoją sytuację materialną w sposób niekompletny oraz nie starał się w jakikolwiek sposób uprawdopodobnić przytaczanych przez siebie okoliczności. W zażaleniu na powyższe postanowienie J. D. stwierdził, że sąd nie ma racji, bo skarżący podał wystarczające dowody. Jedynie przez niedopatrzenie nie dodał, że musi zakupić szprychy do roweru ,, [...]", gdyż zardzewiały, ale nie ma za co. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od generalnej zasady wyrażonej w art. 214 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej p.p.s.a.), zgodnie z którą do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub wydatki. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 cytowanej ustawy Sąd może przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym, jeżeli podmiot ten wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykładnia ustawowego określenia "gdy osoba ta wykaże" sprowadza się do przyjęcia, że to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania w jakiej sytuacji się znajduje i że jest to sytuacja uprawniająca go do przyznania prawa pomocy. To na wnioskodawcy spoczywa obowiązek dokładnego i zgodnego z istniejącym stanem faktycznym przedstawienia własnej sytuacji majątkowej. Orzeczenie sądu w tej kwestii zależy zatem od tego, czy strona wykaże przesłanki, o których mowa w przepisie art. 246 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zasadnie wskazał Sąd I instancji, że złożone przez skarżącego w toku postępowania i dotyczące jego sytuacji materialnej oświadczenia są niekompletne i mało wiarygodne. Skarżący przedstawił swoją sytuację jako bardzo trudną, ale nie podjął się uprawdopodobnienia wskazywanych przez siebie okoliczności. Prócz rachunku za energię elektryczną J.D. nie podał żadnych informacji dotyczących wysokości ponoszonych wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem. Niewiarygodne zdają się też być twierdzenia skarżącego, że z posiadanej nieruchomości o łącznym areale [...],[...] ha nie uzyskiwał żadnego dochodu, poza czymś z krzaków a jednocześnie nie korzystał z jakiejkolwiek pomocy np. ze świadczeń z pomocy społecznej. W tym stanie rzeczy Sąd I instancji trafnie uznał, że skarżący nie wykazał, iż zachodzą w stosunku do niego przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, dlatego Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. ustawy orzekł jak w sentencji postanowienia.