II OZ 957/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon po rozpoznaniu w dniu 11 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażaleń [...] S.A z siedzibą w P. i K. G. Prezesa Zarządu [...] S.A z siedzibą w P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 5 lipca 2018 r. sygn. akt II SA/Rz 663/18 o odmowie wstrzymania zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego w sprawie ze skargi [...] S.A z siedzibą w P. i K. G. Prezesa Zarządu [...] S.A z siedzibą w P. na zarządzenie pokontrolne Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie podjęcia działań w celu uregulowania stanu formalno-prawnego w zakresie wytwarzania odpadów i uzupełnienia prowadzonej ewidencji odpadów postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 5 lipca 2018 r., sygn. akt II SA/Rz 663/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, po rozpoznaniu wniosku [...] S.A z siedzibą w P. i K. G. Prezesa Zarządu [...] S.A z siedzibą w P. odmówił wstrzymania zarządzenia pokontrolnego Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] marca 2018 r. którym nałożono na [...] S.A. obowiązek podjęcia działań w celu uregulowania stanu formalno-prawnego w zakresie wytwarzania odpadów i uzupełnienia prowadzonej ewidencji odpadów W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że w skardze na opisane w postanowieniu zarządzenie pokontrolne skarżący wnieśli o wstrzymanie jego wykonania. W uzasadnieniu wniosku podnieśli, że: "przystąpienie do wykonywania zaskarżonego zarządzenia może prowadzić do zbędnego wszczynania postępowań administracyjnych, co będzie w sposób oczywisty niezgodne z interesem strony, ale też z interesem publicznym". Podkreślili, że badanie legalności wydanego zarządzenia oznacza konieczność sprawdzenia, czy istniały jakiekolwiek podstawy do jego wydania, a co za tym idzie rodzi potrzebę zbadania, czy naruszenia zostały stwierdzone w sposób prawidłowy i wykazane w sposób dostateczny. Sąd Wojewódzki podkreślił, że występująca z wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu strona obowiązana jest wykazać z dużym stopniem prawdopodobieństwa, że zaskarżone przez nią rozstrzygnięcie wywoła skutki z art. 61 § 3 p.p.s.a. Na ocenę wniosku nie ma wpływu zasadność skargi. Sąd podejmuje rozstrzygnięcie w przedmiocie wstrzymania wykonania przed przystąpieniem do merytorycznej oceny skargi, tak by uchronić stronę przed negatywnymi następstwami rozstrzygnięcia, zanim nastąpi jego właściwa ocena. Natomiast kwestionowanie merytorycznej zasadności decyzji organu administracji publicznej we wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji nie mieści się w treści przepisu art. 61 § 3 p.p.s.a. W ocenie Sądu Wojewódzkiego w niniejszej sprawie wniosek nie zawiera informacji wskazujących na istnienie ryzyka niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody, czy też spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Podniesiono w nim argumenty dotyczące wyłącznie zasadności zarządzenia pokontrolnego, nie mogą stanowić podstawy wstrzymania jego wykonania. Zażalenia na powyższe postanowienie wniosła [...] S.A z siedzibą w P. i K. G. Prezesa Zarządu [...] S.A z siedzibą w P. zarzucając naruszenie art. 61 §3 p.p.s.a. poprzez oddalenie wniosku o wstrzymanie wykonania zarządzenia pokontrolnego, w sytuacji gdy w przedmiotowej sprawie spełnione zostały przesłanki uzasadniające wstrzymania aktu. W uzasadnieniu zażalenia skarżący podnieśli, że wykonanie obowiązków nałożonych zarządzeniem narazi Spółkę na znaczna szkodę związaną z koniecznością poniesienia kosztów wykonania zarządzenia. Wykonanie zaskarżonego zarządzenia będzie wymagało uzyskania wielu pozwoleń, w tym pozwolenia na przetwarzanie odpadów, poniesienia kosztów związanych utylizacją odpadów w kwocie sięgającej ok. 150 tys. złotych rocznie, co przyczyni się do spadku dochodów w wysokości ok. 50 tys. rocznie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z konstrukcji powyższego przepisu wynika, że na skarżącym spoczywa ciężar wykazania przesłanek zawartych w cytowanym przepisie, zaś sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli jest spełniona ustawowa przesłanka określona jako potencjalna możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdy akt lub czynność zostanie wykonana. Jest to wyjątek od zasady, w myśl której wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Obowiązek uprawdopodobnienia istnienia przesłanek z tego przepisu spoczywa na wnioskodawcy. W rozpoznawanej sprawie złożony wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie został uzasadniony w sposób, który pozwalałby na jego uwzględnienie na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. Skarżący nie przedstawili bowiem okoliczności, które wskazywałyby, że wykonanie zaskarżonego aktu mogłoby wyrządzić znaczną szkodę lub wywoływać trudne do odwrócenia skutki. Ponadto trzeba podkreślić, że zarówno we wniosku, jak też w zażaleniu strona podniosła argumentację związaną z merytoryczną oceną zaskarżonego aktu. Tymczasem ocena wystąpienia przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu nie może być zastąpiona merytoryczną oceną zaskarżonego aktu z punktu widzenia jej legalności. W ramach rozpoznania wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej przez wstrzymanie wykonania aktu sąd nie ocenia go w aspekcie jego zgodności z prawem, ale to, czy jego wykonanie – jeszcze przed prawomocnym jego skontrolowaniem – może doprowadzić do sytuacji wyjątkowych, zagrażających chronionym dobrom strony skarżącej. Nie chodzi tutaj o niebezpieczeństwo wyrządzenia jakiejkolwiek szkody, ale takiej, która może przybrać znaczne rozmiary, a także o sytuację taką, w której powrót do stanu poprzedniego będzie w zasadzie niemożliwy lub będzie wymagał znacznych nakładów sił oraz środków. Zgodzić się należało z oceną Sądu Wojewódzkiego, że ogólnikowa argumentacja skarżących nie mogła stanowić podstawy do uwzględnienia wniosku. Wymóg uprawdopodobnienia wystąpienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. oznacza, że strona powinna przedstawić konkretne okoliczności uzasadniające wniosek, poparte rzeczowymi informacjami bądź stosownymi dokumentami. Zauważyć przy tym należy, że we wniosku o wstrzymanie wykonania przedmiotowego Zarządzenia Pokontrolnego skarżący powołali jedynie ustawową przesłankę wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, tj. niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody majątkowej, nie przedstawili natomiast żadnej argumentacji na poparcie swojego stanowiska. Dopiero na etapie postępowania zażaleniowego Spółka wskazała, że wykonanie zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego wiązać się będzie z obowiązkiem poniesienia kosztów utylizacji odpadów, uzyskania stosownych decyzji oraz utratą dochodu w wysokości ok. 50 tys. miesięcznie. Zaznaczyć jednak należy, że podane w zażaleniach okoliczności nie pozostają w bezpośrednim związku z zaskarżonym Zarządzeniem Pokontrolnym, którym zobowiązano Spółkę [...] do podjęcia działań mających na celu uregulowanie stanu formalno-prawnego w zakresie wytwarzania odpadów i uzupełnienia prowadzonej ewidencji. Brak było więc podstaw do przyjęcia, że realizacja zaleceń pokontrolnych stwarza dla strony skarżącej niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody. Ponadto we wniosku i zażaleniu nie przedstawiono kompleksowo sytuacji finansowej Spółki w relacji do ewentualnych kosztów związanych z dostosowaniem warunków prowadzonej działalności do wymogów prawnych. Z tych względów ocena Sądu Wojewódzkiego co do braku przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu nie została skutecznie podważona. W konsekwencji orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.