II OZ 996/19

Dnia 7 listopada 2019 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Miładowski, , , po rozpoznaniu w dniu 7 listopada 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 kwietnia 2019 r., sygn. akt IV SAB/Wa 2/19 o umorzeniu postępowania sądowego w sprawie ze skargi V.Y. na bezczynność Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców w przedmiocie rozpatrzenia odwołania postanawia: 1) uchylić pkt 3 zaskarżonego postanowienia i oddalić wniosek o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego; 2) w pozostałej części oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 2 kwietnia 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w pkt 1 umorzył postępowanie sądowe na podstawie art. 161 § 1 pkt 1 i § 2 w zw. z art. 60 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a."; w pkt 2 zwrócił ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz V. Y. 100 złotych tytułem zwrotu uiszczonego wpisu sądowego na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.; w pkt 3 zasądził od Wojewody [...] na rzecz skarżącego V. Y. kwotę 497 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego na podstawie art. 201 § 1 w zw. z art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1804 ze zm.). Zażalenie na ww. postanowienie wniósł Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i orzeczenie o: 1) umorzeniu postępowania sądowego na podstawie art. 161 § 1 pkt 1 p.p.s.a.; 2) zasądzeniu na rzecz skarżącego zwrotu uiszczonego wpisu sądowego (100 złotych) ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie; 3) oddaleniu wniosku skarżącego o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego, względnie po uchyleniu postanowienia w całości – przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania sądowoadministracyjnego, tj. art. 161 § 1 pkt 3 i art. 54 § 3 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez: - umorzenie postępowania sądowego nie tylko na podstawie mającego zastosowanie art. 161 § 1 pkt 1 p.p.s.a., ale również wadliwie przywołanego art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., do czego doszło skutkiem; - bezpodstawne i arbitralne przyjęcie, że wydanie przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzji z dnia [...] stycznia 2019 r., znak: [...], było równoznaczne z uwzględnieniem skargi w całości w trybie art. 54 § 3 p.p.s.a., podczas gdy ani z treści decyzji ani z odpowiedzi na skargę w niniejszej sprawie nie wynikało, że organ uwzględnił w całości skargę. Skutkiem powyższego uchybienia w sprawie wystąpiło także: - naruszenie art. 201 § 1 p.p.s.a. poprzez bezpodstawne zasądzenie od organu administracji zwrotu kosztów postępowania sądowego w sytuacji, gdy umorzenie postępowania powinno nastąpić wyłącznie z uwagi na cofnięcie skargi (art. 161 § 1 pkt 1 p.p.s.a.), a nie w związku z rzekomym uwzględnieniem skargi w całości, - naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 201 § 1 i art. 200 p.p.s.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia postanowienia w sposób oczywiście sprzeczny z jego sentencją, polegające na zasądzeniu "od Wojewody [...]" kwoty 497 złotych, podczas gdy z uzasadnienia postanowienia wynika, że przedmiotem skargi była bezczynność Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców, a nie organu, od którego zasądzono ww. kwotę. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie podlega uwzględnieniu w części dotyczącej pkt 3 zaskarżonego postanowienia. W pierwszej kolejności wskazania wymaga, że Sąd I instancji w pkt 1 zaskarżonego postanowienia prawidłowo orzekł o umorzeniu postępowania sądowego na podstawie art. 161 § 1 pkt 1 w zw. z art. 60 p.p.s.a. W niniejszej sprawie strona skarżąca cofnęła skargę. W tym zakresie Sąd ocenił, że nie zachodzą przeszkody, o jakich mowa w art. 60 p.p.s.a., do uwzględnienia wniosku o cofnięcie skargi. Skoro Sąd ocenił, że strona skarżąca skutecznie cofnęła skargę, tym samym zaistniała przesłanka do zastosowania art. 161 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania jeżeli skarżący skutecznie cofnął skargę. W konsekwencji zastosowanie znalazł art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a., który w przypadku cofnięcia skargi stanowi podstawę do zwrotu z urzędu stronie skarżącej przez sąd administracyjny całego uiszczonego wpisu od skargi (w tej sprawie kwoty 100 zł, która została uiszczona przez skarżącego tytułem wpisu sądowego od skargi). W pkt 2 zaskarżonego postanowienia Sąd I instancji prawidłowo zatem orzekł o zwrocie ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz skarżącego kwoty 100 złotych tytułem uiszczonego wpisu sądowego. Z tych względów w omówionym powyżej zakresie zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. W pozostały zakresie zażalenie zawiera usprawiedliwione podstawy. Po pierwsze, w pkt 3 zaskarżonego postanowienia Sąd I instancji wskazał inny organ niż organ którego bezczynność została objęta skargą do Sądu Administracyjnego. Po drugie, wskazana przez Sąd I instancji okoliczność wydania po wniesieniu skargi na bezczynności przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzji nie oznacza z automatu, że została wydana w trybie autokontroli, o jakim mowa w art. 54 § 3 p.p.s.a., i że w konsekwencji zaistniała podstawa z art. 201 § 1 p.p.s.a. do zasądzenia od organu dla skarżącego zwrotu kosztów postępowania. W niniejszej sprawie podstawą do umorzenia postępowania sądowego było cofnięcie skargi, a nie wydanie decyzji administracyjnej w trybie autokontroli. Artykuł 201 § 1 p.p.s.a. wyraźnie stanowi, że zwrot kosztów przysługuje skarżącemu od organu także w razie umorzenia postępowania z przyczyny określonej w art. 54 § 3 w zw. z art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Skoro w niniejszej sprawie umorzono postępowanie z innej przyczyny niż art. 54 § 3 p.p.s.a., nie zaistniała tym samym przesłanka do zastosowania art. 201 § 1 p.p.s.a. Nie jest zatem dopuszczalne łączenie przy orzekaniu dwóch różnych podstaw prawnych celem zasądzenia kosztów postępowania. Po trzecie, wydanie przez organ administracyjny decyzji już po wniesieniu skargi na bezczynność do sądu administracyjnego nie stanowi przeszkody do rozpoznania skargi na bezczynność przez sąd administracyjny. W tym bowiem zakresie sąd administracyjny, z uwagi na wydanie decyzji przez organ, nie może orzec jedynie w zakresie, o jakim mowa w art. 149 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. Dlatego, po czwarte, w ramach rozważań czy w sprawie doszło do wydania decyzji w trybie autokontroli wymagane jest ustalenie czy organ uwzględnił w całości skargę na bezczynność. W takiej sytuacji organ w decyzji powinien potwierdzić stan bezczynności oraz dokonać dodatkowo oceny czy bezczynność miała miejsce bez podstawy prawnej albo z rażącym naruszeniem prawa (co wprost wynika z treści art. 54 § 3 p.p.s.a.). Jest to istotny element badania bezczynności organu, związany także z wymaganiami zawartym w Kodeksie postępowania administracyjnego (art. 12 K.p.a. – zasada szybkości postępowania; art. 35 K.p.a. terminy załatwienia spraw administracyjnych; art. 37 K.p.a. – wymóg stwierdzenia czy bezczynności miała charakter rażący). W tej zaś sprawie z treści wydanej decyzji nie wynika w ogóle czy została wydana w trybie autokontroli. Jak trafnie podniesiono w zażaleniu decyzja ta została wydana w trybie zwykłym. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela ocenę prawną wyrażoną w postanowieniach tegoż Sądu o sygn. akt II OZ 683/19, II OZ 718/19, II OZ 740/19 i II OZ 437/19. Jednocześnie z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela poglądu, na którym oparł się Sąd I instancji a prezentowanego w postanowieniach tegoż Sądu o sygn. akt II OZ 873/18, II OZ 944/18 i II OZ 185/19. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny w pkt 1 postanowienia orzekł na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., w pkt 2 – orzekł na podstawie art. 184 w zw. art. 197 § 2 p.p.s.a.