II SA 1558/99

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Wiesława M. na decyzję Szefa Urzędu Ochrony Państwa z dnia 24 marca 1999 r. w przedmiocie odmowy zaliczenia do wysługi lat okresu pracy w gospodarstwie rolnym - uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję (...). Szef Urzędu Ochrony Państwa decyzją z dnia 24 marca 1999 r. utrzymał w mocy decyzję Szefa Delegatury UOP w O. z dnia 2 marca 1999 r., którą to decyzją - wydaną na podstawie par. 27 ust. 2 pkt w związku z par. 28 ust. 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 10 stycznia 1998 r. w sprawie służby funkcjonariuszy UOP /Dz.U. nr 8 poz. 28/ - odmówiono ppłk. Wiesławowi M. zaliczenia do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia funkcjonariuszy okresu pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym w latach 1968-1971. W uzasadnieniu decyzji podano m.in., iż zgodnie z par. 27 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 10.01.1998 r. do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia funkcjonariuszy UOP zalicza się okresy, jeżeli na podstawie odrębnych przepisów podlegają one wliczeniu do okresu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze. Takim przepisem odrębnym jest ustawa z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy. Jednakże par. 28 ust. 1 rozporządzenia z dnia 10 stycznia 1998 r. jednoznacznie stwierdza, iż do wysługi lat nie zalicza się okresów pracy, za które nie przysługiwało uposażenie zasadnicze lub zasiłek z tytułu choroby. Z taką sytuacją mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie, gdyż powyższe świadczenia zostały wprowadzone ustawą z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin. W swoim odwołaniu W.M. podnosi argument, iż zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 4 listopada 1992 r. /I PZP 6/92/ istnieje obowiązek zaliczenia wnioskowanego okresu pracy do wysługi lat. W odpowiedzi należy stwierdzić, iż orzecznictwo nie jest źródłem prawa /art. 87 Konstytucji/. Wspomniana wyżej uchwała nie jest wiążąca, gdyż nie dotyczy sprawy załatwianej w Urzędzie Ochrony Państwa. UOP obowiązany jest działać na podstawie i w granicach prawa, którym jest rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 10 stycznia 1998 r. w sprawie służby funkcjonariuszy UOP. Ponadto par. 27 ust. 2 pkt 4 w związku z par. 28 ust. 1 wymienionego rozporządzenia, nie został uznany za niezgodny z Konstytucją ani z ustawą o UOP. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego W.M. domagał się uchylenia powyższej decyzji zarzucając m.in., iż par. 28 ust. 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 10 stycznia 1998 r. nie może mieć w sprawie zastosowania, gdyż pozostaje w sprzeczności z przepisami ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. oraz z orzecznictwem Sądu Najwyższego. Szef Urzędu Ochrony Państwa w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, powołując się na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z par. 27 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 10 stycznia 1998 r. w sprawie służby funkcjonariuszy Urzędu Ochrony Państwa /Dz.U. nr 8 poz. 28/ do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia funkcjonariuszy zalicza się również inne okresy, jeżeli z mocy odrębnych przepisów podlegają one wliczeniu do okresu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze. Do takich zaś "odrębnych przepisów" należą przepisy ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy /Dz.U. nr 54 poz. 310/. Okoliczność zaś, że skarżący w okresie pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym rodziców nie pobierał wynagrodzenia, jest bez znaczenia dla sprawy. Przepis par. 28 ust. 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów w sprawie służby funkcjonariuszy Urzędu Ochrony Państwa, zgodnie z którym do wysługi lat nie zalicza się okresów służby /pracy/, za które nie przysługiwało uposażenie zasadnicze /wynagrodzenie/ lub zasiłek z tytułu choroby przewidziany w przepisach odrębnych, dotyczy wyłącznie okresów służby i pracy wymienionych w ust. 2 pkt 1-3 par. 27 omawianego rozporządzenia a nie "innych okresów wymienionych w pkt 4 ust. 2 par. 27 tegoż rozporządzenia." Wynika to bowiem z jednoznacznej wykładni językowej przepisu ust. 1 par. 28 omawianego rozporządzenia, w którym jest mowa o okresach służby i pracy za które nie przysługiwało uposażenie zasadnicze bądź wynagrodzenie, a nie o "innych okresach". W tej sytuacji, skoro literalna wykładnia omawianych przepisów jest jednoznaczna, nie zachodzi konieczność sięgania do innych rodzajów wykładni, a w szczególności do wykładni funkcjonalnej i celowościowej. Przemawia za tym również zasada legalności /art. 6 Kpa/. Naczelny Sąd Administracyjny sprawuje kontrolę decyzji administracyjnych pod względem zgodności z prawem /art. 21 ustawy o NSA/, a nie pod względem ich celowości. Już w wyroku z dnia 7 października 1992 r. SA/Po 1167/92 /Wspólnota 1993 nr 40 str. 18/ Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że wykładnię celowościową, jako pomocniczą można i należy stosować wówczas, gdy na tle dopuszczalnych reguł znaczeniowych języka sens przepisów prawa jest wieloznaczny. Wykładnia celowościowa nie może być stosowana w oderwaniu od wykładni językowej i wbrew tej wykładni. Zresztą gdyby przyjąć kierunek wykładni przedstawiony w zaskarżonej decyzji a mianowicie, że do wysługi lat zalicza się tylko takie "inne okresy", za które przysługiwało uposażenie zasadnicze !wynagrodzenie/ lub zasiłek z tytułu choroby /par. 28 ust. 1 omawianego rozporządzenia/, to zaliczanie tych "innych okresów" do wysługi lat byłoby tylko iluzoryczne i przepis par. 27 ust. 2 pkt 4 byłby zbędny. Takiej zaś regulacji nie można oczekiwać od racjonalnego ustawodawcy. Trudno bowiem - nawet teoretycznie - wyobrazić sobie jakieś "inne okresy" poza okresami służby i pracy, za które przysługiwałoby uposażenie zasadnicze /wynagrodzenie/ bądź też zasiłek chorobowy. W konsekwencji do wysługi lat funkcjonariuszy UOP nie podlegałby zaliczeniu także np. okres pobierania zasiłku dla bezrobotnych, mimo stosownej regulacji zawartej w art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /t.j. Dz.U. 1997 nr 25 poz. 128 ze zm./. Z przytoczonych powodów Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił też odmiennego stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartego w wyroku z dnia 20 kwietnia 1999 r. II SA 1707/98. Kierując się powyższymi względami Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w wyroku na mocy art. 22 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.