II SA 379/93

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi P.R. na decyzję Prezesa Najwyższej Izby Kontroli z 11 sierpnia 1992 r., w przedmiocie rozwiązania stosunku pracy - zaskarżoną decyzję uchyla. Decyzją z 11 sierpnia 1992 r. Prezes Najwyższej Izby Kontroli w związku z reorganizacją połączoną ze zmniejszeniem zatrudnienia, na podstawie art. 15 ust. 3 ustawy z dnia 8 października 1980 r. o Najwyższej Izbie Kontroli /Dz.U. nr 22 poz. 82 ze zm./ oraz art. 13 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 września 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych /Dz.U. nr 31 poz. 214 ze zm./ - wypowiedział P.R. z dniem 1 września 1992 r. stosunek pracy przy zachowaniu trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia i z dniem 30 listopada 1992 r. zwolnił go ze stanowiska starszego inspektora kontroli państwowej byłego Zespołu Przemysłu Metalurgicznego i Elektromaszynowego w Ł. oraz rozwiązał z tym dniem stosunek pracy. Na powyższą decyzję wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego P.R., wnosząc o jej uchylenie. Skarżący podnosił w szczególności, że reorganizacja Najwyższej Izby Kontroli nie wiąże się ze zmniejszeniem zatrudnienia, że naruszono art. 17 ustawy z dnia 8 października 1980 r. o Najwyższej Izbie Kontroli, który w sposób szczególny chroni stosunek pracy pracowników Najwyższej Izby Kontroli oraz, że nie zaproponowano mu innej pracy ani w Najwyższej Izbie Kontroli, ani poza tą instytucją. W odpowiedzi na skargę wnoszono o jej oddalenie, podnosząc między innymi, że P.R. został zatrudniony w Najwyższej Izbie Kontroli w dniu 1 października 1989 r. w Zespole Przemysłu Metalurgicznego i Elektromaszynowego, grupie terenowej w Ł. na stanowisku starszego inspektora kontroli państwowej. Na podstawie uchwały Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z uchwała 19 maja 1992 r. zmieniającej uchwałę w sprawie nadania statutu Najwyższej Izby Kontroli /M.P. nr 15 poz. 115/ oraz wydanych w związku z przedmiotową uchwałą zarządzeń Prezesa Najwyższej Izby Kontroli: nr 10/92 z dnia 29 czerwca 1992 r. w sprawie szczegółowej organizacji wewnętrznej zespołów, departamentów i delegatur oraz zakresu ich właściwości i zarządzania nr 11/92 z dnia 29 czerwca 1992 r. w sprawie reorganizacji i delegatur Najwyższej Izby Kontroli w Ł. i w K. - dokonana została reorganizacji Najwyższej Izby Kontroli. W wyniku dokonanej reorganizacji wprowadzone zostały zmiany w strukturze organizacyjnej Najwyższej Izby Kontroli, wyrażającej się między innymi w likwidacji Zespołu Przemysłu Metalurgicznego i Elektromaszynowego wraz z grupą terenową w Ł. Ustosunkowując się do zarzutów skarżącego co do niewłaściwej podstawy prawnej, powołano się na par. 13 uchwały Rady Państwa z dnia 17 grudnia 1980 r. w sprawie szczególnych praw i obowiązków oraz wymaganych kwalifikacji pracowników Najwyższej Izby Kontroli /M.P. 1981 nr 1 poz. 4/ art. 15 ust. 3 ustawy o Najwyższej Izbie Kontroli oraz art. 13 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 września 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych /Dz.U. nr 31 poz. 214 ze zm./. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sprawa niniejsza jest jedną z kilkunastu skarg wniesionych przez pracowników Najwyższej Izby Kontroli na decyzje Prezesa Najwyższej Izby Kontroli w przedmiocie rozwiązania z nimi stosunku pracy. W sprawie II SA 1623/92 Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 10 listopada 1992 r. rozpoznanie sprawy odroczył i przedstawił Sądowi Najwyższemu następujące zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości: jaki sąd: Naczelny Sąd Administracyjny czy sąd pracy jest właściwy do rozpoznania sporu dotyczącego rozwiązania stosunku pracy z mianowanym pracownikiem Najwyższej Izby Kontroli? Sąd Najwyższy dnia 8 stycznia 1993 r. III AZP 33/92 podjął następującą uchwałę: "Decyzję o wypowiedzeniu stosunku pracy mianowany pracownik Najwyższej Izby Kontroli może zaskarżyć do sądu administracyjnego". W obszernym uzasadnieniu powyższej uchwały Sąd Najwyższy podkreślił, że ustawa z dnia 8 października 1980 r. o Najwyższej Izbie Kontroli zarówno w części dotyczącej zadań i zakresu działania Najwyższej Izby Kontroli, jak i w części regulującej położenie prawne pracowników Najwyższej Izby Kontroli, nie zawiera norm odsyłających w kwestiach nieunormowanych bezpośrednio w jej przepisach - do innych aktów prawnych. "Wraz z przepisami wykonawczymi i związkowymi stanowi ona zwarty system prawa o ustroju i zakresie działania kontroli państwowej" - podkreślił Sąd Najwyższy. Sąd Najwyższy rozważał także szczegółowe uprawnienia Rady Państwa do wydania aktów wykonawczych, stwierdzając, że - według brzmienia art. 18 pkt 1 ustawy o Najwyższej Izbie Kontroli - ograniczało się ono do szczegółowej regulacji praw i obowiązków oraz wymagań kwalifikacyjnych pracowników Najwyższej Izby Kontroli. Sąd Najwyższy wskazał między innymi, że ustawa z dnia 8 października 1980 r. o Najwyższej Izbie Kontroli zawiera większą stabilność zatrudnienia niż zapewniały to przepisy adresowane do pracowników innych urzędów państwowych oraz, że ta odrębność unormowań prawnych nie jest sprawą przypadku, albowiem normy ograniczające uprawnienia do rozwiązania stosunku pracy tylko do przypadków określonych enumeratywnie w tej ustawie, stanowią jedną z kilku gwarancji ustawowych wykonywania zadań Najwyższej Izby Kontroli, jako autonomicznego, niezależnego organu kontroli podporządkowanego naczelnym organom władzy w Państwie. Gwarancje dla pracowników Najwyższej Izby Kontroli wykonujących lub nadzorujących czynności kontrolne stanowią jedną a podstawowych przesłanek efektywności działania Najwyższej Izby Kontroli. Mając powyższe na względzie Sąd Najwyższy stwierdził, że Rada Państwa, działająca w granicach upoważnienia wynikającego z art. 18 ustawy nie była uprawniona do ograniczania tych gwarancji przez inkorporowanie do systemu przepisów Najwyższej Izby Kontroli, przepisów zaczerpniętych z innych aktów prawnych zawierających zgoła odmienną regulację zasad, przyczyn i trybu rozwiązania stosunku pracy. W konkluzji tych rozważań Sąd Najwyższy uznał, że Rada Państwa w uchwale z dnia 17 grudnia 1980 r. w sprawie szczegółowych praw i obowiązków oraz wymaganych kwalifikacji pracowników Najwyższej Izby Kontroli /M.P. 1981 nr 1 poz. 4/ w par. 13 wykroczyła poza granice ustawowego upoważnienia do wydania aktów wykonawczych. "Konkluzja ta wyklucza możliwość powoływania się przy rozstrzygnięciu niniejszego zagadnienia prawnego norm i instytucji prawnych zawartych w ustawie z dnia 16 września 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych" - stwierdził Sąd Najwyższy. Mając na względzie przedstawiony wyżej pogląd prawny Sądu Najwyższego oraz fakt, iż zaskarżona decyzja z 3 grudnia 1992 r. oparta została między innymi na podstawie art. 13 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 września 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych /Dz. U. nr 31 poz. 214 ze zm./ w związku z par. 13 wyżej wymienionej uchwały Rady Państwa z dnia 17 grudnia 1980 r., które to przepisy nie mogły stanowić podstawy prawnej do rozwiązania stosunku pracy ze skarżącym - Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 207 par. 2 pkt 1 Kpa zaskarżoną decyzję uchylił.