II SA 532/02

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Tomasza T. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł w przedmiocie unieważnienia konkursu na stanowisko dyrektora Urzędu Celnego - stwierdza nieważność decyzji. Prezes Głównego Urzędu Ceł pismem z 21 grudnia 2001 r., działając na podstawie par. 20 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 14 kwietnia 2000 r. w sprawie przeprowadzenia konkursów na stanowisko dyrektora w jednostkach organizacyjnych Służby Celnej, poinformował Tomasza T., że ze względu na zapowiedzianą restrukturyzację Służby Celnej konkurs na stanowisko dyrektora Urzędu Celnego w W. został unieważniony. Po wniesieniu przez Tomasza T. odwołania od tej decyzji, prezes GUC w piśmie z 21 stycznia 2001 r. stwierdził, że jego zdaniem pismo informujące o unieważnieniu konkursu nie ma charakteru decyzji administracyjnej. Tomasz T. zaskarżył oba te pisma prezesa GUC do Naczelnego Sądu Administracyjnego, traktując je jako decyzje administracyjne. Zarzucił, że unieważnienie konkursu, w którym brał udział, nie ma podstaw prawnych, w szczególności nie upoważnia do tego wspomniany par. 20 rozporządzenia ministra finansów z dnia 14 kwietnia 2000 r. w sprawie przeprowadzania konkursów na stanowisko dyrektora w jednostkach organizacyjnych Służby Celnej. Przepisy tego rozporządzenia przewidują tylko jedną możliwość unieważnienia konkursu, która w tej sprawie nie zachodziła. Nic też nie uzasadnia - zdaniem skarżącego - zatajenia wyników konkursu. Na tej podstawie wniósł o unieważnienie decyzji o zmianę decyzji o unieważnieniu konkursu. W odpowiedzi na skargę prezes GUC podał, że rozstrzygnięcie z 21 grudnia 2001 r. o unieważnieniu konkursu nie podlega kontroli NSA, ponieważ w myśl art. 19 pkt 4 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o NSA, sąd ten nie jest właściwy w sprawach odmowy mianowania lub powołania do pełnienia funkcji w organach administracji publicznej, chyba że obowiązek mianowania lub powołania wynika z przepisów prawa. Z ustawy o Służbie Celnej nie wynika jednakże obowiązek powołania na stanowisko dyrektora kandydata wyłonionego w drodze konkursu. Powołanie to jest kwestią swobodnej oceny prezesa GUC, dlatego żaden przepis prawa nie przewiduje drogi sądowej dla tego typu spraw. Naczelny Sąd Administracyjny rozpatrując skargę podkreślił, że w świetle art. 10 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej stosunek zatrudnienia funkcjonariusza celnego, powołanego na wyższe stanowisko kierownicze /w tym stanowisko dyrektora urzędu celnego/ jest stosunkiem służbowym, ma więc charakter publicznoprawny. Działania prezesa Głównego Urzędu Ceł, prowadzące do powierzenia tego stanowiska w drodze konkursu, należy zatem traktować w kategoriach działań władzy publicznej. Z tego względu rozstrzygnięcie prezesa GUC o unieważnieniu konkursu na dyrektora urzędu celnego jest jednostronnym i władczym aktem organu administracyjnego, o cechach decyzji administracyjnej. Przepisy rozporządzenia ministra finansów z dnia 14 kwietnia 2000 r. w sprawie przeprowadzenia konkursów na stanowiska dyrektorów w jednostkach organizacyjnych Służby Celnej /Dz.U. nr 36 poz. 402 ze zm./ przewidują możliwość unieważnienia konkursu przez prezesa GUC jedynie wtedy, gdy w wyniku rozpatrzenia odwołania prezes stwierdzi, że konkurs został przeprowadzony niezgodnie z przepisami /par. 22 ust. 4/. Tak więc, prezes GUC, unieważniając konkurs na dyrektora urzędu celnego ze względu na zapowiedzianą restrukturyzację Służby Celnej, działał bez podstawy prawnej. Również wadliwa jest uchwała zespołu konkursowego prezesa GUC z 19 grudnia 2001 r., wyłaniająca dwóch kandydatów na stanowisko dyrektora urzędu celnego, którzy osiągnęli w konkursie minimum 140 punktów, i jednocześnie zawierająca postanowienie o odstąpieniu od wskazania prezesowi GUC kandydatów na to stanowisko. Przepisy wspomnianego rozporządzenia ministra finansów pozwalają zespołowi na odstąpienie od wskazania kandydatów wyłącznie wtedy, gdy co najmniej dwóch z nich nie uzyskało 140 punktów /par. 18 ust. 3/. Przepisy art. 81 ust. 1-3 ustawy o służbie celnej wymieniają sprawy dotyczące stosunków służbowych funkcjonariuszy celnych, podlegające kognicji Naczelnego Sądu Administracyjnego. Spory o roszczenia ze stosunku służbowego niewymienione w art. 81 ust. 1 rozpatruje - według art. 82 tej ustawy - sąd właściwy w sprawach z zakresu prawa pracy. Przepis art. 81 ust. 1 ustawy pomija sprawy dotyczące postępowania konkursowego na wyższe stanowiska służbowe w Służbie Celnej. Nie należą one jednak do kategorii spraw, o których mowa w art. 82 ustawy, ponieważ nie są przedmiotem roszczenia ze stosunku służbowego. Dlatego też właściwość NSA w sprawach ze skarg na decyzje prezesa GUC dotyczące postępowania konkursowego wynika z przepisów ogólnych, określających właściwość tego sądu, zawartych w ustawie z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /art. 16 ust. l/. NSA nie podzielił stanowiska prezesa GUC, że w tej sprawie ma zastosowanie art. 19 pkt 4 ustawy o NSA, ponieważ prawo nie przewiduje obowiązku powołania na stanowisko osoby wyłonionej w drodze konkursu. Kwestia ta podlega swobodnej ocenie prezesa GUC. Treść art. 17 ust. 4 prowadzi - zdaniem sądu - do wniosku przeciwnego. Przepis ten stanowi, że prezes GUC powołuje na stanowisko jednego spośród dwóch kandydatów wyłonionych w drodze konkursu. Podkreślana swobodna ocena tego organu sprowadza się więc do wyboru jednego z dwóch kandydatów -zwycięzców konkursu. Nie oznacza zaś możliwości zrezygnowania w ogóle z powołania na stanowisko. Podkreśleniem tego obowiązku powołania jednego z kandydatów wyłonionych w konkursie jest przepis art. 17 ust. 5 ustawy, pozwalający wyjątkowo powołać na stanowisko kandydata spoza konkursu, oraz przepis par. 22 ust. 4 omawianego rozporządzenia ministra finansów z dnia 14 kwietnia 2000 r. ograniczający możliwość unieważnienia konkursu. Mówiąc najprościej - skoro prezes GUC nie może według własnego uznania unieważnić konkursu przeprowadzonego zgodnie z prawem, w którym wyłoniono co najmniej dwóch kandydatów, z co najmniej 140 punktami i nie może też powołać na wakujące stanowisko osoby me biorącej udziału w konkursie, to jest niejako w sytuacji przymusowej, ma obowiązek "skonsumowania" wyniku konkursu, czyli powołania jednego z kandydatów wskazanych przez zespół konkursowy. Mając to wszystko na uwadze, skargę uznano za uzasadnioną.