II SA 777/02

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Teresa G. na decyzję Wojewody W.-M. z dnia 22 stycznia 2002 r. (...) w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia przedemerytalnego - uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji. Wojewoda W.-M. decyzją z dnia 22 stycznia 2002 r., na podstawie art. 138 par. 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego /t.j. Dz.U. 2000 nr 98 poz. 1071/ oraz art. 37k ust. 9 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /Dz.U. 2001 nr 6 poz. 56 ze zm./, po rozpatrzeniu odwołania Teresy G. od decyzji Starosty Powiatu O.-G. z dnia 26.11.2001 r. (...) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Ustawą z dnia 18 września 2001 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa /Dz.U. nr 122 poz. 1323/ wprowadzono zmiany w ustawie z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, w wyniku których pracownicy byłych państwowych przedsiębiorstw gospodarki rolnej, spełniający określone w ustawie warunki, są uprawnieni do świadczenia przedemerytalnego. W myśl wprowadzonego przepisu art. 37k ust. 9 pracownikowi byłego państwowego przedsiębiorstwa gospodarki rolnej spełniającemu określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego przysługuje świadczenie przedemerytalne, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy: - osiągnął wiek 50 lat - kobieta i 55 lat - mężczyzna, - przepracował w państwowym przedsiębiorstwie gospodarki rolnej najmniej 10 lat, - zamieszkuje w dniu nabycia prawa do świadczenia przedemerytalnego w powiecie /gminie/ uznanym za zagrożony szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym. Z uwagi na to, że ustawa z dnia 18 września 2001 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa nie jest ustawą samoistną, lecz zmieniającą ustawę o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, zapis "w dniu wejścia w życie ustawy" oznacza, że jest to dzień wejścia w życie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, tj. 1 stycznia 1995 r. Oznacza to, iż jednym z warunków nabycia prawa do świadczenia przedemerytalnego, na podstawie art. 37k ust. 9 ustawy zmieniającej, jest ukończenie w dniu 1 stycznia 1995 r. /a nie w dniu wejścia w życie nowelizacji ustawy - 7 listopada 2001 r./ przez wnioskującą osobę wieku 50 lat przez kobietę i 55 lat przez mężczyznę. Na podstawie przedłożonej dokumentacji stwierdzono, że Teresa G. w dniu 1 stycznia 1995 r. nie posiadała wieku 50 lat. Nie spełnia zatem warunków do przyznania świadczenia przedemerytalnego, o którym mowa w art. 37k ust. 9 ustawy. Zastosowanie powyższej właściwej wykładni art. 37k ust. 9 pkt 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu potwierdza zmiana treści tego przepisu przewidziana przez ustawę z dnia 17 grudnia 2001 r. Ustawa ta weszła w życie od dnia 1.01.2002 r. i przewiduje możliwość przyznania prawa do świadczenia przedemerytalnego z uwagi na osiągnięcie przez osobę ubiegającą się o nabycie prawa do tego świadczenia, wymaganego wieku w dniu 7.11.2001 r, posiadanie odpowiedniego okresu pracy w państwowym przedsiębiorstwie gospodarki rolnej oraz legitymowania się wymaganym okresem uprawniającym do emerytury i zamieszkiwania w powiecie /gminie/ uznanym za zagrożony szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym. Na powyższe decyzje wniosła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego Teresa G., wnosząc o ich uchylenie. Skarżąca podnosi w szczególności, że przepracowała ponad 10 lat w byłych państwowych przedsiębiorstwach gospodarki rolnej, ma ukończone 50 lat /urodziła się 1 marca 1950 r./ i pozostaje bez pracy. W odpowiedzi na skargę wnoszono o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonych decyzjach. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Ustawa z dnia 18 września 2001 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa /Dz.U. nr 122 poz. 1323/ - wprowadziła istotne zmiany w ustawie z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /Dz.U. 2001 nr 6 poz. 56; zm. nr 42 poz. 475, nr 89 poz. 973 i nr 100 poz. 1080/. M.in. w art. 37k dodano ust. 9 i 10 w brzmieniu: "9. Pracownikowi byłego państwowego przedsiębiorstwa gospodarki rolnej spełniającemu określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego przysługuje świadczenie przedemerytalne, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy: 1/ osiągnął wiek 50 lat - kobieta i 55 lat - mężczyzna, 2/ przepracował w państwowym przedsiębiorstwie gospodarki rolnej najmniej 10 lat, 3/ zamieszkuje w dniu nabycia prawa do świadczenia przedemerytalnego w powiecie /gminie/ uznanym za zagrożony szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym. 10. Świadczenie przedemerytalne przyznawane jest w kwocie aktualnie obowiązującego zasiłku przedemerytalnego. Przepis art. 371 ust. 3 stosuje się odpowiednio". Nowelizacja ta weszła w życie w dniu 7 listopada 2001 r. Następnie ustawa z dnia 17 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, ustawy o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest, ustawy o Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno-Gospodarczych i wojewódzkich komisjach dialogu społecznego oraz ustawy o ułatwieniu zatrudnienia absolwentom szkół /Dz.U. nr 154 poz. 1793, z dnia 29 grudnia 2001 r./ mocą art. 3, pkt 14 lit. "f" - nadała nowe brzmienie ust. 9 i 10 art. 37k. ust. 9 otrzymał brzmienie: "9. Pracownikowi byłego państwowego przedsiębiorstwa gospodarki rolnej przysługuje świadczenie przedemerytalne, jeżeli w dniu 7 listopada 2001 r. posiadał status bezrobotnego oraz spełniał łącznie następujące warunki: 1/ osiągnął wiek - co najmniej 50 lat kobieta i 55 lat mężczyzna, 2/ posiadał okres uprawniający do emerytury - wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn, 3/ był zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy w państwowym przedsiębiorstwie gospodarki rolnej przez okres co najmniej 10 lat, 4/ zamieszkiwał w powiecie /gminie/ uznanym za zagrożony szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym", g/ ust. 10 otrzymał brzmienie: "10. Osobom wymienionym w ust. 9 przysługuje świadczenie przedemerytalne w wysokości 120 procent zasiłku, o którym mowa w art. 24 ust. 1". Nowelizacja ta weszła w życie z dniem 1 stycznia 2002 r. Centralne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy niniejszej ma wykładnia użytego w ust. 9 art. 37k sformułowania "(...) przysługuje świadczenie przedemerytalne, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy": Brak bliższego określenia jaką ustawę miał na myśli ustawodawca /czy ww. ustawę z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, która weszła w życie z dniem 1 stycznia 1995 r./ - zrodził wątpliwości interpretacyjne. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w obecnym składzie, wolą ustawodawcy było przyznanie prawa do świadczenia przedemerytalnego nowym grupom uprawnionych /byłym pracownikom państwowych przedsiębiorstw gospodarki rolnej/ z dniem wejścia w życie ustawy przyznającej te uprawnienia, a więc ww. ustawy z dnia 18 września 2001 r. Ustawa ta weszła w życie 7 listopada 2002 r. Przemawia za tym nie tylko wykładnia logiczna, ale także systemowa i celowościowa. Wprowadzone nowelizacją z 18 września 2001 r. zmiany były realizacją zapowiadanych od dawna zamierzeń objęcia świadczeniami przedemerytalnymi byłych pracowników państwowych przedsiębiorstw gospodarki rolnej. Za taką wykładnią przemawia także konstrukcja nowego ust. 9 dodanego do art. 37k ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. W pkt 3 ust. 9 zamieszczono warunek, by osoba ubiegająca się o świadczenie przedemerytalne zamieszkiwała w dniu nabycia prawa do tego świadczenia "w powiecie /gminie/ uznanym za zagrożony szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym". Należy więc wręcz wykluczyć, aby intencją racjonalnego ustawodawcy było odniesienie tego warunku do dość dalekiej przeszłości /dzień 1 stycznia 1995 r./. Przyjęte w ustawie o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu rozwiązania systemowe, uwzględniają istniejącą aktualnie, a nie w dość odległej przeszłości, stopę bezrobocia i sytuację na lokalnych rynkach pracy, a także aktualne zagrożenie bezrobociem strukturalnym. Należy przypomnieć, że określenie powiatów /gmin/ zagrożonych szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym, w którym na podstawie odrębnych przepisów są stosowane szczególne instrumenty ekonomiczno-finansowe i inne preferencje w celu ograniczenia bezrobocia i jego skutków - jest często aktualizowane. Z dniem ogłoszenia, z mocą od dnia 1 stycznia 1995 r. weszło w życie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 24 stycznia 1995 r. w sprawie wykazu gmin zagrożonych szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym /Dz.U. nr 14 poz. 64/. Rozporządzenie to zostało uchylone. Rozporządzenie z dnia 25 czerwca 1996 r. w sprawie określenia wykazu gmin zagrożonych szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym /Dz.U. nr 71 poz. 338/: - w załączniku nr 1 określiło wykaz gmin zagrożonych szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym w okresie od 1 marca 1996 r. do 30 czerwca 1996 r, - w załączniku nr 2 określiło wykaz gmin zagrożonych szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym, obowiązujący od 1 lipca 1996 r. Rozporządzenie to dwukrotnie nowelizowane, zostało uchylone rozporządzeniem z dnia 21 grudnia 1999 r. /Dz.U. nr 110 poz. 1264/, które w załączniku zawiera nowe określenie powiatów /gmin/ zagrożonych szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym, i to rozporządzenie było już dwukrotnie nowelizowane. Tak więc należy przyjąć, że ustawodawca w ww. nowelizacji z dnia 17 grudnia 2001 r. w ust. 9 art. 37k w celu usunięcia mogących powstawać wątpliwości interpretacyjnych, jednoznacznie potwierdził, że posiadanie statusu bezrobotnego i spełnienie łącznie warunków określonych w tym przepisie, odnosi się do dnia 7 listopada 2001 r., /tj. do dnia, w którym weszła w życie nowelizacja z dnia 18 września 2001 r./. Skarżąca wniosek o świadczenie przedemerytalne złożyła w dniu 23 listopada 2001 r. i organy zatrudnienia powinny ustalić, czy na dzień 7 listopada 2001 r. spełniała określone w ustawie warunki. Z tych względów i po myśli art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o NSA - orzeczono jak w sentencji.