II SA 928/91

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił na podstawie art. 207 par. 5 Kpa skargę Roberta O. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia 25 lipca 1991 r. w przedmiocie wpisu na listę radców prawnych. Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia 25 lipca 1991 r., wydaną na podstawie art. 31 ust. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych /Dz.U. nr 19 poz. 145 ze zm./, sprzeciwił się wpisowi Roberta O. na listę radców prawnych Okręgowej Izby Radców Prawnych w W., dokonanemu uchwałą Rady tej Izby z dnia 11 czerwca 1991 r. W uzasadnieniu decyzji Ministra powołano się na okoliczność, że wpis został dokonany przy błędnym założeniu, iż zainteresowany spełnia warunki określone w art. 79 ust. 1 pkt 3 powołanej ustawy. Przepis ten stanowi, że na listę radców prawnych może być wpisana osoba, która - poza spełnieniem innych warunków - ma co najmniej trzyletni okres zatrudnienia na stanowisku odpowiadającym funkcji radcy prawnego i zobowiąże się złożyć egzamin radcowski w ciągu dwóch lat od daty wpisu. Omawiany przepis ma charakter przejściowy, co oznacza, że określone w nim warunki muszą być spełnione przed wejściem w życie ustawy, to jest przed dniem 1 października 1982 r. Pogląd ten został potwierdzony ukształtowanym w tym zakresie wieloletnim orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zainteresowany ukończył wyższe studia prawnicze w 1991 r., wcześniej zaś, w 1980 r. ukończył wyższe studia w zakresie nauk administracyjnych. Ze złożonych do akt sprawy zaświadczeń wynika, że Robert O. od grudnia 1980 r. do sierpnia 1985 r. pełnił obowiązki referenta prawnego w Urzędzie Gminy w K., a następnie w Urzędzie Gminy w K. W okresie tym jednak zainteresowany nie miał kwalifikacji prawnych niezbędnych do wykonywania powierzonych mu zadań. W tej sytuacji nie można przyjąć, że okres jego zatrudnienia przed ukończeniem studiów prawniczych w 1991 r. stanowi pozytywną przesłankę przewidzianą w art. 79 ust. 1 pkt 3 cytowanej ustawy. Zainteresowany zatem nie spełnia warunków trzyletniego zatrudnienia przed dniem 1 października 1982 r. na stanowisku odpowiadającym funkcji radcy prawnego. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję Robert O. wniósł o jej uchylenie, zaznaczając, że Minister Sprawiedliwości błędnie przyjął, iż studia wyższe w zakresie nauk administracyjnych nie są równorzędne z wyższymi studiami prawniczymi, a art. 79 ust. 1 pkt 3 omawianej ustawy ustanawia warunek ukończenia wyższych studiów prawniczych przed wykonywaniem funkcji z zakresu działalności radcy prawnego. W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie, podnosząc, że już sam fakt wyraźnego wyodrębnienia na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu W-kiego studiów wyższych w zakresie nauk prawniczych od studiów wyższych w zakresie nauk administracyjnych świadczy o tym, iż nie są one takie same, a zakres kształcenia na tych kierunkach i uzyskane kwalifikacje są zupełnie różne. Powtórzył, że art. 79 par. 1 ust. 1 ustawy ma charakter przepisu przejściowego, a zatem wszystkie przesłanki określone w tym przepisie powinny być spełnione przed jej wejściem w życie, to jest przed dniem 1 października 1982 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Ma rację skarżący, gdy twierdzi, że ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych /Dz.U. nr 19 poz. 145 ze zm./ nie ustanawia w art. 79 ust. 1 pkt 3 warunku uprzedniego posiadania dyplomu prawniczego przed wykonywaniem zatrudnienia na stanowisku odpowiadającym funkcji radcy prawnego. Istota rozstrzygnięcia niniejszej sprawy jednak sprowadza się do innego problemu, a mianowicie czy wszystkie warunki wymienione w art. 79 ust. 1 pkt 3 /łącznie z odesłaniem do art. 24 ust. 1-5/ muszą być spełnione przed wejściem w życie tej ustawy, to jest przed dniem 1 października 1982 r. Zagadnienie wykładni w tym zakresie art. 79 ust. 1 cytowanej ustawy nie jest w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego zagadnieniem nowym. Wystąpiło ono już w pierwszym okresie obowiązywania tej ustawy. W publikowanym wyroku z dnia 11 maja 1984 r. III SA 199/84 /ONSA 1984 Nr1 poz. 46/ Sąd przyjął /powołując się także na wcześniejsze orzeczenia w tym zakresie/, że "przesłanki wpisu na listę radców prawnych, o jakich mowa w art. 79 ust. 1 pkt 1-3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych /Dz.U. nr 19 poz. 145/, dotyczące posiadania określonego stażu pracy i kwalifikacji, powinny być spełnione w dniu wejścia w życie tej ustawy". Stanowisko to było potwierdzone także w późniejszym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. (...) Podziela je w pełni skład Sądu orzekający w niniejszej sprawie. W sprawie tej należy przypomnieć, że wyjątki od wprowadzonej od dnia 1 października 1982 r. zasady zawartej w art. 24 ust. 1 omawianej ustawy zostały wyrażone w jej art. 25 ust. 1 i 2. Wyjątków od zasady nie można interpretować rozszerzająco. Ze szczególnego przepisu przejściowego, jakim jest art. 79 tej ustawy, nie można wyprowadzać dalszych wyjątków, mogących mieć zastosowanie oprócz art. 25 od dnia wejścia w życie ustawy. Najogólniej mówiąc, istotą przepisu przejściowego jest między innymi uregulowanie sytuacji zastanych w czasie uchwalania i wprowadzania w życie aktu normatywnego, powstałych na tle dotychczasowego stanu prawnego, a nie przystających do uregulowań przyjętych w tym akcie. Dlatego nie do przyjęcia jest wykładnia art. 79 ust. 1 pkt 1-3 tej ustawy, prezentowana przez skarżącego, że wymienione w tym artykule przesłanki zwolnienia od warunków zawartych w art. 24 ust. 1 pkt 6 ustawy mogły zostać spełnione dopiero po jej wejściu w życie, to jest po dniu 1 października 1982 r. Gdy chodzi o sytuacje występujące po tym dniu, jedynymi przesłankami zwolnienia od powyższego warunku są przesłanki wymienione w art. 25 ustawy. W sprawie niniejszej jest bezsporne, że skarżący ukończył wyższe studia w zakresie nauk prawnych i uzyskał dyplom magistra prawa po dniu 1 października 1982 r., bo w dni u 19 lutego 1991 r. Nie spełniał zatem w dniu wejścia w życie cytowanej ustawy warunku ukończenia wyższych studiów prawniczych, o którym mowa w art. 24 ust. 1 pkt 1 ustawy, wymaganego także przez jej art. 79 ust. 1. Skarżący wprawdzie ukończył w 1980 r. wyższe studia w zakresie nauk administracyjnych i uzyskał dyplom magistra administracji, jednakże to nie jest tożsame z ukończeniem wyższych studiów prawniczych w rozumieniu art. 24 ust. 1 pkt 1 omawianej ustawy. O braku takiej tożsamości świadczy już okoliczność, że skarżący, aby uzyskać tytuł magistra prawa, nie mógł poprzestać na ukończeniu wyższych studiów "w zakresie nauk administracyjnych" i uzyskaniu "tytułu magistra administracji", lecz musiał ukończyć dodatkowo studia wyższe w zakresie nauk prawnych. (...) Studia te skarżący ukończył w 1991 r., to jest po wejściu w życie omawianej ustawy. Bezsporne jest również w niniejszej sprawie, że skarżący w okresie przed dniem 1 października 1992 r. był zatrudniony na stanowisku odpowiadającym funkcji radcy prawnego krócej niż przez trzy lata, bo od dnia 1 grudnia 1980 r. W dniu wejścia w życie omawianej ustawy więc nie spełniał także przesłanki wymienionej w jej art. 79 ust. 1 pkt 3. W powyższym stanie rzeczy zaskarżona decyzja nie narusza prawa, a zatem Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę na mocy art. 207 par. 5 Kpa.