II SA/Ka 1282/99

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Jana Z. na postanowienie (...) Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 22 czerwca 1999 r. (...) w przedmiocie niedopuszczalności odwołania w sprawie pozwolenia na zmianę sposobu użytkowania przebudowanych pomieszczeń - oddala skargę. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. decyzją z dnia 10 maja 1999 r. postanowił "wystąpić o zmianę sposobu użytkowania pomieszczenia z licznikami gazowymi i pomieszczenia łazienki oraz dostarczyć zgodę właściciela budynku, projekt powykonawczy dokonanych zmian oraz projekt przeniesienia liczników". U podstaw materialnoprawnych decyzji powołano art. 71 pkt 1 i 2 oraz art. 51 pkt 2 prawa budowlanego /Dz.U. nr 89 poz. 414 ze zm./, a w jej uzasadnieniu podano, że wskutek interwencji Jana Z. w sprawie zmian budowlanych dokonanych przez Jadwigę A. w lokalu nr 48 przy ul. (...) w B. stwierdzono, że zostały przeprowadzone prace budowlane powodujące zmianę funkcji użytkowania pomieszczeń z licznikami gazowymi i pomieszczenia łazienki, wymagające pozwolenia właściwego organu. W odwołaniu Jan Z. wskazał, iż lokatorka Jadwiga A. zmieniła sposób użytkowania wydzielonej części korytarza stanowiącego poziomą drogę ewakuacyjną oraz pomieszczenia z gazomierzami, bez uzyskania pozwolenia właściwego terytorialnie organu nadzoru architektoniczno-budowlanego i wniósł o wydanie decyzji nakazującej Jadwidze A. przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania ww. pomieszczeń. (...) Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. postanowieniem z dnia 22 czerwca 1999 r. stwierdził, że odwołanie Jana Z. jest niedopuszczalne. W motywach orzeczenia organ odwoławczy wskazał, iż faktycznymi stronami postępowania w przedmiotowej sprawie są inwestorzy - państwo A., jako sprawcy samowoli budowlanej i Gmina Miejska B. - Miejski Zarząd Budynków Mieszkalnych w B. jako zarządca budynku mieszkalnego. Jan Z. jako najemca lokalu nr 49 przy ul. (...) ma interes faktyczny niemniej jednak nie ma interesu prawnego, ani obowiązku w związku z zaistniałą samowolą, a tym samym nie może być uznany jako strona w rozumieniu art. 28 kodeksu postępowania administracyjnego. Nakazy należy w związku z powyższym kierować do sprawcy samowoli z powiadomieniem zarządcy obiektu, a nie do innych lokatorów. W skardze Jan Z. podniósł, że nigdy nie składał typowego odwołania, zaś do (...) Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego wysłał pismo informujące o samowolnej zmianie sposobu użytkowania części budynku mieszkalnego wraz z wnioskiem o nadzór i kontrolę nad przestrzeganiem przepisów prawa budowlanego. Skarżący wskazał ponadto, iż powyższa samowola mogąc doprowadzić do zatrucia gazem, bądź eksplozji narusza art. 5 ust. 1 pkt "b i c" prawa budowlanego, zaś ochrona elementarnych warunków bezpieczeństwa zdrowia i życia jest oczywistym interesem społecznym, jak i słusznym interesem obywatela. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy postulował jej oddalenie, nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie mogła zostać uwzględniona, albowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, a właśnie w tym zakresie Sąd dokonuje kontroli /art. 21 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym - Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./. Kategoria interesu prawnego, na której oparta jest legitymacja procesowa w postępowaniu administracyjnym, należy do prawa materialnego. Musi istnieć więc norma lub normy prawne przewidujące w określonym stanie faktycznym i w odniesieniu do określonego podmiotu możliwości wydania decyzji administracyjnej. Przewidziana w przepisach prawa materialnego możliwość /lub obowiązek/ konkretyzacji uprawnień i obowiązków określonego podmiotu oznacza, że interes prawny w rozumieniu art. 28 kodeksu postępowania administracyjnego oznacza w istocie związek między sferą indywidualnych praw i obowiązków określonego podmiotu, a sprawą administracyjną, w której taka konkretyzacja uprawnień lub obowiązków ma nastąpić i w konsekwencji decyzją administracyjną stanowiącą rozstrzygnięcie sprawy. Nie każdy jednak związek między sferą subiektywnych praw i obowiązków podmiotu a sprawą administracyjną oznacza, że podmiot ten posiada w danej sprawie interes prawny. Interes prawny, którego istnienie warunkuje przyznanie osobie przymiotu strony w określonej sprawie, musi bezpośrednio dotyczyć sfery prawnej tej osoby /podmiotu/. Wobec powyższego należy uznać, iż interes prawny przysługuje podmiotowi tylko w jego "własnej" sprawie administracyjnej /uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 3 lutego 1997 r. OPS 9/96 - ONSA 1997 Nr 3 poz. 102 i OSP 1997 z. 7-8 poz. 132/. Od tak pojmowanego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, to jest stan, w którym podmiot jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa powszechnie obowiązującego, mającego stanowić podstawę skutecznego żądania stosownych czynności organu administracji. W sprawie poddanej kognicji Sądu stroną postępowania administracyjnego przed organem I instancji była Jadwiga A. Brak jest również normy prawa materialnego uprawniającej skarżącego do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji wydanej w sprawie dotyczącej innego podmiotu. Skarżący nie miał więc interesu prawnego do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji. Z Jadwigą A. jako najemczynią sąsiedniego lokalu nie wiążą go bowiem takie stosunki prawne oparte na prawie materialnym, które dawałyby mu prawo bezpośredniej ingerencji w zachowania ww. dotyczące substancji obiektu i jego urządzeń poza jego lokalem. W tym względzie nie ma on bowiem "własnego" i bezpośredniego interesu prawnego, jakkolwiek nie da się wykluczyć, że działania sąsiadki mogą faktycznie wpływać chociażby na komfort korzystania z jego mieszkania. W szczególności taki bezpośredni i własny interes skarżącego nie wynika zdaniem Sądu z art. 9 ustawy z dnia 2 lipca 1994 r. o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych /Dz.U. 1998 nr 120 poz. 787 ze zm./, który to przepis reguluje obowiązki wynajmującego. Do wynajmującego powinien się zatem zwrócić skarżący z żądaniem usunięcia ewentualnych nieprawidłowości związanych z należytym funkcjonowaniem urządzeń technicznych budynku oraz z żądaniem wykonywania innych wynikających z tego przepisu obowiązków. Może mu też zasygnalizować, że najemca innego lokalu dokonuje czynności na które powinien mieć zgodę wynajmującego. To wynajmujący powinien dbać w pierwszej kolejności o stan techniczny budynku i funkcjonujących w nim urządzeń. Jako strona postępowania w rozumieniu art. 28 Kpa może też wynajmujący /a nawet powinien/ domagać się od najemcy przywrócenia pomieszczeń do stanu zgodnego z prawem. W tym też zakresie może on /wynajmujący/ żądać wszczęcia i uczestniczyć aktywnie w postępowaniach toczących się m.in. przed organami państwowego nadzoru budowlanego. Również skarżący może informować te organy o zdarzeniach lub zachowaniach innych podmiotów, które z racji ciążących na tych organach obowiązków mogłyby stanowić podstawę wszczęcia z urzędu konkretnych postępowań administracyjnych. Nie będzie to jednak ze strony skarżącego udział w charakterze strony postępowania ze wszystkimi wypływającymi z tego konsekwencjami. W tego typu postępowaniach administracyjnych sytuacja najemcy lokalu w stosunku do najemcy innego lokalu w danym budynku jest na gruncie prawa budowlanego podobna do sytuacji członków spółdzielni mieszkaniowych, którym w podobnych sprawach przymiotu strony również się nie przyznaje /zobacz m.in. wyrok NSA z dnia 24 stycznia 1996 r. IV SA 744/94 - OSP 1997 z. 4 poz. 84, zobacz też mający odpowiednie zastosowanie wyrok NSA z dnia 1 lutego 1991 r. IV SA 1341/90 - ONSA 1991 Nr 1 poz. 19/. Oczywiście nie można zdaniem sądu wykluczyć biorąc zwłaszcza pod uwagę treść art. 690 Kc, że w konkretnej sytuacji faktycznej najemca lokalu będzie stroną postępowania w sprawie administracyjnej z zakresu prawa budowlanego dotyczącej działań innego najemcy w tym samym budynku. Taka sytuacja jednak w niniejszej sprawie nie zachodzi, a to gdy nie zostało zdaniem Sądu wykazane iż zachowanie Jadwigi A., które jest przedmiotem postępowania administracyjnego objętego zaskarżonym postanowieniem, dotyczyło bezpośrednio interesu prawnego lub obowiązku skarżącego. Przesądza o tym m.in. zakres, miejsce i charakter wykonanych przez Jadwigę A. robót budowlanych, które zdaniem Sądu nie wpływają bezpośrednio na możliwość i sposób korzystania przez skarżącego z najmowanego przez niego lokalu zgodnie z jego przeznaczeniem. Nie oznacza to oczywiście wcale, iż w sprawie dokonanych przez ww. prac budowlanych postępowanie administracyjne powinno się toczyć z naruszeniem obowiązujących przepisów prawa. Z tych wszystkich względów Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie odpowiada co do istoty obowiązującemu prawu. Należy przy tym zwrócić uwagę, że zgodnie z treścią uchwały 7 sędziów NSA z dnia 5 lipca 1999 r. OPS 16/98 /ONSA 1999 Nr 4 poz. 119/ powinna zapaść w przedmiotowej sprawie decyzja o umorzeniu postępowania odwoławczego a nie postanowienie oparte na treści art. 134 Kpa. Uchybienie to nie miało jednak zdaniem Sądu istotnego wpływu na wynik sprawy w rozumieniu art. 22 ust. 2 pkt 3 ustawy o NSA. Skarga jako nieuzasadniona podlegała zatem oddaleniu na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy o NSA.