II SA/Ka 512/02

Naczelny Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik (spr.), Sędziowie asesor WSA Małgorzata Walentek, WSA Małgorzata Jużków, Protokolant sekr. sąd. Beata Jacek, po rozpoznaniu w dniu 19 marca 2004 r. sprawy ze skargi C. S, U. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie wymeldowania 1) uchyla zaskarżoną decyzję 2) zasądza od Wojewody [...] na rzecz C. S. i U. K. kwotę [...]zł ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją Nr [...] z dnia [...] r. wydaną na podstawie art. 104 § 1 k.p.a. oraz na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz.960) Prezydent Miasta Z. orzekł o odmowie wymeldowania K. S. z pobytu stałego z lokalu przy ul. A X/Y w Z.. W uzasadnieniu wskazał, że w dniu [...] 2001 r. C. S. i U. K. złożyły wniosek o wymeldowanie K. S., motywując swój wniosek tym, iż K. S. nie przebywa w lokalu. Podniesiono, iż przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykazało, iż K. S. nie przebywa w lokalu położonym w Z. przy ul. A X m Y. Fakt ten potwierdziły oględziny tego lokalu przeprowadzone w dniu [...] 2001 r. przez pracowników Wydziału Spraw obywatelskich Urzędu Miejskiego z Z., podczas których ustalono, iż w lokalu tym nie znajdują się rzeczy osobiste i przedmioty majątkowe należące do K. S. i wymieniony nie stołuje się i nie nocuje w podmiotowym lokalu. Wskazano, że w dniu [...] 2001 r. K. S. zapoznał się z zebraną dokumentacją oraz potwierdził fakt opuszczenia lokalu ze względu na konflikty rodzinne. Podkreślono, że budynek położonego w Z. przy ul. A X stanowi współwłasność D. S., M. K., K. S. i U. K. oraz K. S., o czym świadczy odpis z księgi wieczystej Sądu Rejonowego w Z. Kw nr [...] z dnia [...] r. oraz Akt notarialny Repetytorium A numer [...] z dnia [...] r., a tym samym wszyscy oni posiadają samoistne uprawnienia do zajmowania tego budynku. Nadmieniono, że stosowanie do przepisu art. 15 ust.2 cytowanej wyżej ustawy decyzja o wymeldowaniu osoby z miejsca pobytu stałego może zostać orzeczona, gdy zaistnieje jeden z następujących stanów prawnych: -osoba utraciła uprawnienia do przebywania w lokalu i bez wymeldowana się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego, albo - bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim przez okres co najmniej sześciu miesięcy, a nowego miejsca jej pobytu nie można ustalić. Do wymeldowania zaś nie może dojść, gdy w chociaż jednej z wymienionych sytuacji przesłanki wymeldowania zostaną spełnione łącznie. Podkreślono, iż przedmiotowa sprawa rozpatrywana była w oparciu o sytuację pierwszą art. 15 ust. 2 cytowanej wyżej ustawy, bowiem znane jest miejsce pobytu K. S.. Zaznaczono przy tym, iż K. S. pomimo, iż bez wymeldowania opuścił dotychczasowe miejsce pobytu stałego, będąc współwłaścicielem budynku przy ul. A X, posiada uprawnienia do przebywania w tym budynku, a co za tym idzie należało uznać, iż przesłanki wymeldowania określone w sytuacji pierwszej art. 15 ust. 2 cytowanej wyżej ustawy nie zostały spełnione łącznie i dlatego orzeczono jak w sentencji decyzji. Od tej decyzji odwołanie złożyły C. S. i U. K. domagając się wymeldowania Pana K. S. z pobytu stałego z lokalu przy ul. A X/Y w Z., albowiem nie zamieszkuje w tym lokalu od 1991 roku tj. od czasu wyjazdu na pobyt stały do Niemiec. Odwołujące się wskazały, że decyzją Prezydenta Miasta Z. z dnia [...] Nr. [...]. KW sporny lokal został przekwalifikowany z mieszkalnego na używkowy (gabinety [...]) i przez cały ten okres K. S. nie przebywał w tym lokalu i czerpał z tego tytułu korzyści finansowe. Podniesiono, że w momencie składania wniosku o wymeldowanie K. S. nie był współwłaścicielem nieruchomości w której znajduje się sporny lokal, a stal się nim dopiero [...] 2001 r. i to w wysokości [...] części nieruchomości, którą pospiesznie przepisała mu matka. Decyzja z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy kodeks postępowania administracyjnego oraz art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960) Wojewoda [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta Z.. W uzasadnieniu wskazano, że w rozpoznawanej sprawie nie może dojść do wymeldowania K. S. w oparciu o sytuację drugą art. 15 ust. 2 wyżej cytowanej ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, gdyż znane jest jego obecne miejsce pobytu. Podniesiono także, iż w niniejszej sprawie nie może również dojść do wymeldowania K. S. w oparciu o sytuację pierwszą art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, gdyż K. S. nie utracił bowiem uprawnień do przebywania w lokalu przy ul. A X/Y w Z.. Zdaniem organu za przyjęciem takiej interpretacji przemawia stan faktyczny sprawy, zgodnie, z którym budynek przy ulicy A X w Z. stanowi własność prywatną, której współwłaścicielami są D. S., M. K., C. S., U. K. i K. S., co wynika z odpisu z księgi wieczystej Sądu Rejonowego w Z. z dnia [...] r. oraz aktu notarialnego Repetytorium A numer [...] z dnia [...] r., a każdy ze współwłaścicieli posiada samoistne uprawnienia do zajmowania budynku. Zaznaczono, iż organ I instancji prawidłowo przeprowadził postępowanie wyjaśniające i pomimo, że K. S. bez wymeldowania opuścił miejsce pobytu stałego, będąc współwłaścicielem budynku przy ul. A X, posiada nadal uprawnienia samoistne do przebywania w tym budynku, a tym samym nie spełnia przesłanek do wymeldowania określonych w art.15 ust. 2 ustawy ewidencji ludności i dowodach osobistych. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego C. S. i U. K. wskazały, że nie zgadzają się z decyzjami organów obu instancji. Podkreśliły, że decyzje te legalizują fikcje – meldunek osoby w lokalu użytkowym. Ponadto powtórzono w całości argumentacje zawartą w treści odwołania. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o je oddalenie, podtrzymując w całości dotychczas prezentowaną argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga jest zasadna. Na wstępie należy stwierdzić, iż z dniem 01 stycznia 2004 r. weszły w życie ustawy reformujące sądownictwo administracyjne, tj. ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U., nr 153, poz. 1269), ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) i ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271). W myśl art. 97 § 1 ostatniej z powołanych ustaw sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie w nich nie zostało zakończone podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Na podstawie § 1 pkt 4 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz. U. nr 72, poz. 652) dla obszaru województwa śląskiego został utworzony Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach. W punkcie wyjścia należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenia to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 cytowanej ustawy tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Organy administracji obu instancji oparły zapadłe w sprawie rozstrzygnięcie o przepis art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 1984 r. Nr 32 poz. 174 ze zm.). Przepis ten stanowi, że organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która utraciła uprawnienie wymienione w art. 9 ust. 2 i bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego, albo osoby, która bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim co najmniej przez okres 6 miesięcy, a nowego miejsca jej pobytu nie można ustalić. Z powyższego wynika zatem, że decyzję o wymeldowaniu danej osoby organ administracji może wydać w dwóch sytuacjach: 1. a) gdy dana osoba utraciła uprawnienia wymienione w art. 9 ust. 2 omawianej ustawy b) bez wymeldowania opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego, 2. a) gdy dana osoba bez wymeldowania opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego b) nie przebywa w nim co najmniej przez okres 6 miesięcy, a nowego miejsca jej pobytu nie można ustalić. Bezsporne w niniejszej sprawie są ustalenia faktyczne. K. S. jest właścicielem [...] części kamienicy przy ul. A X w Z. i bez wymeldowania opuścił ten lokal (fakt ten potwierdza sam zainteresowany K. S.). Znane jest również aktualne miejsce pobytu zainteresowanego. W tym stanie rzeczy należy wskazać, że w rozpatrywanym przypadku organ mógł rozpatrywać jedynie, czy wystąpiła pierwsza z sytuacji o których mowa w wyżej cytowanym przepisie prawa. Przesłanką na której organ administracji oparł swoją decyzję odmowną jest fakt istnienia po stronie K. S. uprawnień do wyższej wymienionego lokalu (nieruchomości). Z treści wyżej przytoczonego już przepisu wynika, że w kwestii "uprawnień do lokalu" odwołuje się on wprost do dyspozycji przepisu art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Art. 9 ust. 2 omawianej ustawy w dacie wydawania zaskarżonej decyzji stanowił, że przy zameldowaniu na pobyt stały lub czasowy trwający ponad 2 miesiące należy przedstawić potwierdzenie uprawnienia do przebywania w lokalu (pomieszczeniu), w którym ma nastąpić zameldowanie. Z dniem 19 czerwca 2002 r. art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 i Nr 110, poz. 1189) został uznany za niezgodny z art. 52 ust. 1 i art. 83 w związku z art. 2 Konstytucji RP, a to na mocy wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. (Dz. U. z 2002 r. Nr 78 poz. 716). Skoro kontrola zgodności z Konstytucją ustaw i umów międzynarodowych oraz zgodności ustaw z ratyfikowanymi umowami między narodowymi stanowić ma element systemu ochrony praw jednostek w Polsce, to orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie której została wydana decyzja administracyjna wpływa na zmianę sytuacji prawnej podmiotów tego postępowania. Z powyższego wynika, zatem że w sytuacji faktycznej w której mamy do czynienia w rozpatrywanej sprawie, od wyżej wymienionej daty ([...] 2002 r.) jedyną i wystarczającą przesłanką do wymeldowania danej osoby z lokalu jest faktycznie opuszczenie przez nią, bez wymeldowania dotychczasowego miejsca pobytu stałego. Stosowanie do art. 145 § 1 pkt 1b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla decyzję lub postanowienie w części albo całości, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. W świetle powyższego należy przyjąć, iż jest zasadą, że Sąd Administracyjny uchyla zaskarżona decyzję, jeżeli stwierdzi występowanie w sprawie przesłanek do wznowienia postępowania administracyjnego. Skoro zatem – jak wskazano – powoływana okoliczność stwierdzenia przez Trybunał Konstytucyjny niezgodność aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja, jest podstawą do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 a k.p.a.) , to taka regulacja prawna uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. W tej sytuacji orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). O kosztach orzeczono po myśli art. 200 cyt. wyżej ustawy. Wskazania do dalszego postępowania w rozpatrywanym przypadku sprowadzają się więc jedynie do zobowiązania organu do ponownego rozpatrzenia materiału dowodowego zgromadzonego w aktach niniejszej sprawy i dokonania jego oceny z uwzględnieniem obecnie obowiązującego stanu prawnego.