II SA/Łd 559/98

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu na rozprawie sprawy ze skargi Gminnego Zarządu NSZZ RI "S." w T.-M. na postanowienie Wojewody P. z dnia 11 lutego 1998 r. (...) w przedmiocie odmowy dopuszczenia do udziału w postępowaniu na prawach strony - oddala skargę. Gminny Zarząd NSZZ RI "S." w T.-M. zaskarżył do Naczelnego Sądu Administracyjnego postanowienie Wojewody P. z dnia 11 lutego 1998 r., (...), utrzymujące w mocy postanowienie Wójta Gminy T.-M. z dnia 21 stycznia 1998 r., (...) w sprawie odmowy dopuszczenia strony skarżącej do udziału w postępowaniu administracyjnym w sprawie zameldowania Jerzego P. w miejscowości W., na prawach strony. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia podano, że dopuszczenie organizacji społecznej do udziału w postępowaniu, dotyczącym innej osoby, może nastąpić tylko wówczas, gdy jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny, a obie te przesłanki muszą występować łącznie. Organ orzekający wskazał, że w tej sprawie przesłanki takie nie występują, przy czym udział organizacji społecznej w toczącej się sprawie musi zapewnić "pełniejszą ochronę interesu społecznego". Organ drugiej instancji wyjaśnił, że sprawa "meldunkowa" nie mieści się w celach działania związku, a nie ma także żadnego związku z reprezentowaniem interesów rolników jako grupy zawodowej, zwłaszcza, że sprawa dotyczy sporu pomiędzy osobami bliskimi sekretarza związku, tj. ojcem a bratem. W tym stanie, zdaniem organu orzekającego, Związek nie uzasadnił interesu społecznego w swoim udziale w tym postępowaniu, a udział organizacji społecznej w postępowaniu nie może służyć partykularnym interesom samej organizacji społecznej, czy interesom jej członków, lecz musi odpowiadać wymaganiom "racjonalnie pojmowanej kontroli społecznej nad postępowaniem administracyjnym w sprawach indywidualnych". W skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego na wymienione postanowienie Wojewody P., skarżący Zarząd, reprezentowany przez Przewodniczącego tego Zarządu, podniósł, że udział Związku w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym jest uzasadniony celami statutowymi, jak i przemawia za tym interes społeczny. Strona skarżąca zarzuciła, że "przed wydaniem decyzji" w sprawie zameldowania bez zgody właściciela posesji w W., Jerzego P. z rodziną, organ I i II instancji nie ocenił wszystkich dowodów "przedstawionych przez Związek". Strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia pierwszoinstancyjnego oraz o uchylenie "decyzji Wójta Gminy", jako niezgodnych z prawem. W odpowiedzi na skargę organ drugiej instancji wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu. Organ orzekający wyjaśnił, że w postępowaniu administracyjnym w sprawie anulowania czynności materialno-technicznej zameldowania Jerzego P. wraz z rodziną w domu nr 90 w W., gmina T.M., zostały wydane decyzje organu I i II instancji, a na wydaną w tej sprawie decyzję ostateczną przysługuje stronom prawo wniesienia skargi do Sądu administracyjnego, zgodnie z pouczeniem zawartym w decyzji ostatecznej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie mogła być uwzględniona z braku podstaw prawnych. Zgodnie z art. 31 par. 1 Kodeksu postępowania administracyjnego organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem: wszczęcia postępowania /pkt 1/, dopuszczenia do udziału w postępowaniu /pkt 2/, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny. W przypadku, gdy organ administracji publicznej uzna żądanie organizacji społecznej za uzasadnione, postanawia o wszczęciu postępowania z urzędu lub o dopuszczeniu organizacji do udziału w postępowaniu. W przeciwnym zaś wypadku organ administracyjny wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania lub o odmowie dopuszczenia do udziału w postępowaniu organizacji społecznej, a na takie postanowienie organizacji społecznej służy zażalenie. Prawo organizacji społecznej do wystąpienia z żądaniem dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu administracyjnym w sprawie dotyczącej innej osoby, powinno być zatem uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i interesem społecznym. W przypadku zaś dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu, organizacja uczestniczy w tym postępowaniu na prawach strony /art. 31 par. 3 Kpa/. Organizacja społeczna występuje więc po dopuszczeniu do udziału w postępowaniu, jako podmiot na prawach strony, nie mając w tym postępowaniu ani interesu prawnego ani obowiązku w rozumieniu art. 28 Kpa. Przepis art. 31 Kpa nie może mieć zastosowania do sytuacji, gdy postępowanie administracyjne dotyczy interesu prawnego lub obowiązku danej organizacji społecznej. W takim wypadku organizacja społeczna będzie bowiem stroną tego postępowania. Z powyższych względów przyjąć należy, że przesłankami inicjatywy procesowej organizacji społecznej z art. 31 Kpa, które to przesłanki muszą wystąpić łącznie, jest statutowy cel jej działalności i względy interesu społecznego. Inicjatywa procesowa organizacji społecznej w sprawie dotyczącej innej osoby będzie legitymowana tymi postanowieniami statutu organizacji, które określają cel działania całej organizacji oraz jej organów /por. B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Warszawa 1996, str. 225/. Nie ulega też wątpliwości, że omawiane żądanie może być wniesione przez organizację społeczną w toku postępowania prowadzonego w trybie zwykłym przed organem I lub II instancji oraz w postępowaniu prowadzonym w jednych z trybów nadzwyczajnych. Zgodnie z przepisem par. 1 dołączonego do akt sprawy przez stronę skarżącą Statutu Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego Rolników Indywidualnych "S.", Związek ten jest powołany do ochrony godności, praw i interesów zawodowych rolników zgodnie z ideami "S.". Związek ten działa na rzecz ochrony własności, praw i interesów ekonomicznych i socjalnych swoich członków i ich rodzin oraz na rzecz rozwoju gospodarczego i społecznego wsi i rolnictwa, a w szczególności dąży do pełnego zagwarantowania własności prywatnej oraz trwałych perspektyw rozwojowych dla indywidualnych gospodarstw rolnych - podstawy polskiego rolnictwa /par. 5 pkt 1 Statutu, zamieszczony w Rozdziale II tego Statutu, zatytułowanym "Cele i formy działania"/. Jak to już wcześniej wyjaśniono, przesłanką dopuszczenia organizacji do udziału w postępowaniu administracyjnym jest, obok jej celów statutowych, interes społeczny /"i gdy przemawia za tym interes społeczny"/. Wymienione przesłanki należy zaś stosować zawsze łącznie. Zgodzić się należy z utrwalonymi poglądami, według których aby organizacja społeczna mogła stać się podmiotem uprawnionym do wniesienia skargi w sprawie dotyczącej interesu prawnego innej osoby, powinna wystąpić zgodność udziału w postępowaniu z celami statutowymi organizacji oraz zgodność tego udziału z interesem społecznym. Pogląd ten znajduje uzasadnienie w tym, że organizacja społeczna nie jest powołana generalnie do ochrony interesów jednostki, nawet gdy jest ona członkiem danej organizacji społecznej, ale może występować w celu ochrony interesu społecznego /por. przykładowo B. Adamiak, [w:] B. Adamiak, J. Borkowski: Polskie postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne. Warszawa 1996, str. 287-288/. Z tych wszystkich względów zgodzić się należy z poglądami organów orzekających w tej sprawie w pierwszej i w drugiej instancji, że wymieniona sprawa administracyjna z zakresu ewidencji ludności, nie mieści się w celach statutowych działania Związku, a nie ma także żadnego odniesienia do reprezentowania interesu rolników jako grupy zawodowej. Oznacza to, że strona skarżąca nie uzasadniła dostatecznie celowości uwzględnienia jej żądania dopuszczenia do udziału we wskazanym postępowaniu administracyjnym, nie wykazała bowiem, że żądanie to posiada oparcie w treści statutu, ani też, że wynika z celów statutowych Związku. Nie ma też wątpliwości, że za udziałem strony skarżącej w tym postępowaniu administracyjnym nie przemawia interes społeczny. W tym stanie skarga, wobec braku trafnych zarzutów skargi oraz naruszeń prawa, które Sąd powinien wziąć pod uwagę z urzędu, została oddalona na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.