III FSK 1148/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Brolik (sprawozdawca), Sędzia NSA Jan Rudowski, Sędzia NSA Krzysztof Winiarski, Protokolant starszy asystent sędziego Jakub Witan, po rozpoznaniu w dniu 5 listopada 2025 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej T. S.A. z siedzibą w C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 maja 2024 r. sygn. akt III SA/Wa 650/24 w sprawie ze skargi T.S.A. z siedzibą w C. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 29 stycznia 2024 r. nr [...] w przedmiocie ulgi płatniczej 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od T. S.A. z siedzibą w C. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Zaskarżonym wyrokiem z 17 maja 2024 r. (sygn. akt III SA/Wa 650/24) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę T.S.A. z siedzibą w C. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z 29 stycznia 2024 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie rozłożenia na raty zapłaty zaległości podatkowych (wyrok wraz z uzasadnieniem dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła Spółka oświadczając, że zaskarża wyrok w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 151 p.p.s.a. przez jego zastosowanie w wyniku oddalenia skargi, która powinna być uwzględniona w całości, 2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. przez jego niezastosowanie, pomimo tego, iż istniały przesłanki do jego zastosowania i uwzględnienia skargi, 3) art. 134 p.p.s.a. przez jego niezastosowanie, pomimo tego, iż istniały przesłanki do jego zastosowania i uwzględnienia skargi, 4) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 249 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 2, art. 7 i art. 32 ust. 1 Konstytucji RP przez uznanie, iż przesłanką negatywną do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, jest wniesienie żądania po upływie 5 lat od jej doręczenia, podczas gdy analogiczny przepis zawarty w innej procedurze administracyjnej (tj. art. 156 § 2 k.p.a. w brzmieniu obecnie obowiązującym) przewiduje termin 10 lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji, a zatem 5-letni termin wynikający z przepisu art. 249 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej powinien być pominięty jako naruszający Konstytucję RP (tj. naruszający art. 2, art. 1 i art. 32 ust. 1 Konstytucji RP), a zgodnie z Konstytucją RP termin na złożenie wniosku powinien wynosić 10 lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji, 5) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 249 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 2, art. 7 i art. 32 ust. 1 Konstytucji RP przez uznanie, iż przesłanką negatywną do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, jest oddalenie skargi na tę decyzję przez sąd administracyjny (z jednym wyjątkiem nie mającym jednak zastosowania w tej sprawie), podczas gdy analogiczny przepis zawarty w innej procedurze administracyjnej (tj. art. 156 § 2 k.p.a. w brzmieniu obecnie obowiązującym) takiej przesłanki negatywnej nie przewiduje, a zatem przepis art. 249 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej powinien być pominięty jako naruszający Konstytucję RP (tj. naruszający art. 2, art. 7 i art. 32 ust. 1 Konstytucji RP), na co wskazuje również stanowisko NSA wyrażone w uchwale 7 sędziów z 7 grudnia 2009 r. (sygn. akt I OPS 6/09). W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ podatkowy wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie od strony skarżącej kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Brak było podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej. Na początek przypomnieć należy, że na podstawie art. 183§ 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.), poza wskazanymi w art. 183§ 2 p.p.s.a. przypadkami nieważności postępowania sądowego, których nie stwierdzono, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę wyłącznie w granicach skargi kasacyjnej, które wyznaczają adekwatne do tejże indywidualnej sprawy zarzuty kasacyjne: sformułowane, przedstawione i uzasadnione zgodnie z wymogami i standardami prawnymi, które wynikają z art. 174 p.p.s.a. i art. 176 p.p.s.a. Powoływany w skardze kasacyjnej przepis art. 249§ 1 pkt 2 ustawy Ordynacja podatkowa (o.p.) nie jest adekwatny do stanu sprawy, nie był więc w sprawie stosowany. Wymieniona regulacja prawna dotyczy przypadków, w których sąd administracyjny oddalił skargę na decyzję objętą następnie żądaniem stwierdzenia nieważności. Taki procesowy stan faktyczny nie miał miejsca w sprawie; decyzja, którą strona objęła wnioskiem o stwierdzenie nieważności, nie stanowiła przedmiotu osądu sądu administracyjnego. Niezasadny jest zarzut naruszenia art. 249§ 1 pkt 1 o.p. poprzez jego zastosowanie oraz naruszenia art. 156§ 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.) poprzez jego niezastosowanie. Na podstawie art. 2§ 1 o.p. w sprawach dotyczących podatków stosuje się przepisy Ordynacji podatkowej, nie zaś regulacje Kodeksu postępowania administracyjnego. Problematyka stwierdzenia nieważności decyzji wydanej w procesowym i materialnoprawnym obszarze ustawy Ordynacja podatkowa – jest sprawą podatkową, sprawą z zakresu prawa podatkowego; nie ma do niej zastosowania art. 156§ 2 k.p.a. Z żadnego przepisu obowiązującego prawa, w tym także z powoływanych przez skarżącego unormowań Konstytucji RP nie wynika, że dopuszczalne jest odstąpienie od stosowania art. 249§ 1 pkt 1 o.p. oraz "zamienne" zastosowanie art. 156§ 2 k.p.a. w zasadzie tylko dlatego, że w konkretnej indywidualnej sprawie byłoby to dla strony postępowania korzystniejsze. Regulacja prawna wynikająca z art. 249§ 1 pkt 1 o.p. jest obowiązująca, nie została derogowana przez inny przepis prawa ani też przez wyrok Trybunału Konstytucyjnego. Uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego wydana w sprawie (sygn. akt) I OPS 6/09, na którą powołuje się skarżący, dotyczyła innego stanu faktycznego oraz innego normatywnego przedmiotu. Dodać należy, że zastrzeżenia wysuwane przez skarżącego w stosunku do decyzji objętej żądaniem stwierdzenia nieważności nie mogły zostać w niniejszym postępowaniu rozpoznane, ponieważ wniosek o stwierdzenie nieważności tej decyzji, zgodnie z art. 249§ 1 pkt 1 o.p., nie mógł spowodować wszczęcia postępowania w tym przedmiocie, wobec niewątpliwego przekroczenia terminu wskazanego w wymienionej regulacji prawnej. Z tych powodów, na podstawie art. 184 p.p.s.a. i art. 204 pkt 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną oraz orzekł o kosztach postępowania kasacyjnego. s. Krzysztof Winiarski s. Jacek Brolik s. Jan Rudowski