III FSK 2913/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Tomasz Zborzyński (sprawozdawca), Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, Sędzia WSA (del.) Paweł Dąbek, po rozpoznaniu w dniu 7 kwietnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej J. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 29 lipca 2020 r. sygn. akt I SA/Lu 54/20 w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Chełmie z dnia 3 grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oddala skargę kasacyjną Sygnatura akt III FSK 2913/21 U z a s a d n i e n i e Zaskarżonym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Chełmie w przedmiocie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres od stycznia do października 2018 r. Sąd zaaprobował ustalenia faktyczne organów administracji publicznej co do niezgodności pomiędzy złożoną przez skarżącego deklaracją, a rzeczywistą ilością odpadów (zadeklarowano gromadzenie odpadów w dwóch pojemnikach po 240 litrów, a gromadzono je w dwóch pojemnikach po 1.100 litrów); ponadto wbrew deklaracji gromadzono je w sposób nieselektywny. a także pozostawiano do odbioru odpady z innych nieruchomości. Ustalenia te poczyniono na podstawie raportów odbioru odpadów, sporządzonych przez podmiot je odbierający w oparciu o odczyt identyfikujących kodów kreskowych, a także oględzin urządzonej dla nieruchomości wiaty śmieciowej. Sąd uznał także, że wydanie decyzji następnego dnia po upływie terminu do wypowiedzenia się przez skarżącego w sprawie zebranego materiału dowodowego nie stanowi naruszenia zasady czynnego udziału strony w postępowaniu. W wywiedzionej od powyższego wyroku skardze kasacyjnej skarżący zarzucił naruszenie: I. art. 6q i art. 6o w związku z art. 6c ust. 1 i ust. 2, art. 6h, art. 6r ust. 1 oraz art. 6j ust. 1, ust. 3 i ust. 4 ustawy z dnia 13.09.1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2018 r., poz. 1454 ze zm., dalej: u.c.p.g.), a także § 1 ust. 1-3 i § 2 ust. 1-4 uchwały Nr [...] Zgromadzenia [...] z siedzibą we W. z dnia 22.08.2017 r. w sprawie wyboru metody ustalania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz ustalenia wysokości tej opłaty i ustalania stawki opłaty za pojemnik (Dz. Urz. Woj. Lub., poz. 3414), § 1 ust. 1-2 uchwały Nr [...] tegoż Związku z dnia 28.08.2017 r. w sprawie określenia terminu, częstotliwości i trybu uiszczania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi (Dz. Urz. Woj. Lub., poz. 3415) oraz uchwały Nr [...] Rady Miejskiej we W. z dnia 17.06.2016 r. w sprawie przyjęcia regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy Miejskiej W. wraz z załącznikiem do uchwały w postaci Regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy Miejskiej W. (Dz. Urz. Woj. Lub., poz. 3113), przez afirmację błędnego i bezpodstawnego określenia skarżącemu łącznej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, pochodzącymi z nieruchomości położonej we W., przy ul. J. [...], w sytuacji, gdy wysokości tych opłat w praktyce stanowią dyskrecjonalną, życzeniową i nie popartą żadnymi dowodami, a przy tym nieprawdziwą, projekcję kosztową ilości odpadów z tej nieruchomości, bowiem nie ma możliwości produkcji odpadów w ilości, które generowałyby tak wysokie koszty; II. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: P.p.s.a.), w związku z: - art. 122 ustawy z dnia 29.08.1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r., poz. 900 ze zm., dalej: O.p.) i art. 6o u.c.p.g. przez bezpodstawne przyjęcie, że dane zawarte w deklaracjach skarżącego budzą uzasadnione wątpliwości, w sytuacji, gdy były one zgodne z rzeczywistym stanem rzeczy, - art. 122 i art. 191 O.p., przez bezpodstawne i bezkrytyczne uznanie za wiarygodne raportów odbioru odpadów, w sytuacji, gdy są one oczywiście i jednoznacznie zawyżone oraz nie przedstawiają rzeczywistych okoliczności odbioru odpadów, - art. 121 § 1, art. 123 § 1, art. 200 § 1 i art. 233 § 1 pkt 1 O.p., przez afirmację przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze procedowania przez Związek [...] z ewidentnym naruszeniem tych przepisów, przejawiającym się w wyznaczeniu skarżącemu siedmiodniowego terminu na zapoznanie się z materiałem dowodowym sprawy, który upływał dnia 7.08.2019 r. i wydaniem decyzji w dniu 8.08.2019 r., bez poczekania na obrót pocztowy pisma pełnomocnika skarżącego, nadanego w dniu 7.08.2019 r., a więc z zachowaniem wyznaczonego terminu i to w sytuacji, gdy okres wakacyjny utrudniał skarżącemu zapoznanie się z materiałem sprawy w wyznaczonym terminie i tym samym został on pozbawiony realnego wpływu na merytoryczną treść decyzji, a organ stworzył tylko iluzję poszanowania uprawnień skarżącego, - art. 122, art. 180 § 1, art. 187 § 1 i art. 188 O.p., przez zaniechanie podjęcia przez organ podatkowy wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz należytego załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym, w szczególności przez niekompletne zebranie materiału dowodowego, co objawiło się w oparciu rozstrzygnięcia przede wszystkim na raportach odbioru odpadów za styczeń – październik 2018 r., które są oczywiście i jednoznacznie zawyżone oraz nie przedstawiają rzeczywistych okoliczności dotyczących odbioru odpadów i pominięciu wyjaśnień skarżącego oraz jego wniosków dowodowych, w tym o wywołanie opinii biegłego, - art. 181 i art. 197 § 1 O.p., przez pominięcie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze (względnie oddalenie lub nieuwzględnienie) wniosku skarżącego o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego z zakresu wytwarzania i gospodarowania odpadami (z listy biegłych prowadzonej przez Prezesa Sądu Okręgowego w L.), na okoliczność ilości odpadów, ilości pojemników, rodzaju odpadów odbieranych w okresie styczeń – październik 2018 r. z nieruchomości położonej we W., przy ul. J. [...], w sytuacji, gdy ustalenie wskazanych powyżej okoliczności wymagało informacji specjalnych oraz miało istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że skarżący nie podważył skutecznie dokonanej przez organ oceny poszczególnych dowodów i nie przedstawił dowodów, które przeczyłyby stanowi faktycznemu przyjętemu za podstawę rozstrzygnięcia, - art. 239 O.p., przez jego bezpodstawne zastosowanie przy wydawaniu przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze zaskarżonej decyzji, w sytuacji, gdy rozpatrywało odwołanie od decyzji, a nie zażalenie, co rodzi obawy, czy argumentacja podniesiona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji dotyczy rzeczywiście w całości niniejszej sprawy. Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, a nadto zrzekł się przeprowadzenia rozprawy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Chełmie nie wniosło odpowiedzi na skargę kasacyjną ani nie zajęło stanowiska co do jej zasadności w innej formie procesowej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Istotę sporu w rozpoznawanej sprawie stanowi ustalenie faktyczne co do ilości i rodzaju odpadów komunalnych, odebranych w okresie od stycznia do października 2018 r. z wiaty śmieciowej urządzonej dla nieruchomości położonej przy ul. J.P. [...] we W. Spór nie dotyczy więc ani wykładni, ani zastosowania prawa materialnego w rozumieniu art. 174 pkt 1 P.p.s.a., w tym wykładni lub zastosowania art. 6q i art. 6o w związku z art. 6c ust. 1 i ust. 2, art. 6h, art. 6r ust. 1 oraz art. 6j ust. 1, ust. 3 i ust. 4 u.c.p.g.) lub przepisów uchwał Zgromadzenia [...] z siedzibą we W. oraz Rady Miejskiej we W. Tymczasem pierwszy zarzut skargi kasacyjnej oparto na tych właśnie podstawach kasacyjnych, pomimo wyjaśnienia w treści zarzutu, że wysokość określonych decyzją opłat "stanowi dyskrecjonalną, życzeniową i nie popartą żadnymi dowodami, a przy tym nieprawdziwą, projekcję kosztową ilości odpadów z tej nieruchomości"; przytoczone podstawy kasacyjne zarzutu są więc nieadekwatne do jego treści. Ponieważ zarzutami naruszenia prawa materialnego nie można zwalczać prawidłowości podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, zarzut ten jest procesowo bezskuteczny. Co się tyczy zarzutu drugiego należy stwierdzić, że jest on niezasadny merytorycznie. W szczególności nie można podzielić zapatrywania skarżącego, jakoby bezpodstawne było przyjęcie, że dane zawarte w złożonych przez niego deklaracjach budziły uzasadnione wątpliwości, a zwłaszcza, że nie były one zgodne z rzeczywistym stanem rzeczy. Jeżeli skarżący zadeklarował gromadzenie odpadów w dwóch pojemnikach po 240 litrów każdy, a gromadził je w pojemnikach o pojemności 1.100 litrów, to już tylko ta okoliczność podważa wiarygodność złożonych deklaracji. Jeżeli ponadto odpady gromadzono nieselektywnie, mimo zadeklarowania selektywności, a także w wiacie śmietnikowej nieruchomości pozostawiano do odbioru także odpady pochodzące z innych nieruchomości, uznanie, że dane zawarte w deklaracjach budzą uzasadnione wątpliwości nie naruszało wyrażonej w art. 122 O.p. zasady prawdy obiektywnej i stanowiło podstawę do wydania decyzji w oparciu o art. 6o ust. 1 u.c.p.g. Nie można też zgodzić się z twierdzeniem, jakoby uznanie raportów odbioru odpadów za wiarygodne było bezpodstawne i bezkrytyczne, skoro skarżący nie sformułował żadnych konkretnych zarzutów co do metodologii lub treści tych raportów, przeciwstawiając im jedynie własne przeświadczenie, że zawyżono w nich ilości odebranych odpadów. Poczynienie ustaleń na podstawie tych raportów, w powiązaniu z przeprowadzoną wizją lokalną wiaty śmietnikowej (a więc dowodem z oględzin w rozumieniu art. 198 § 1 O.p.), nie narusza zasady prawdy obiektywnej (art. 122 O.p.), a ponadto odpowiada regule wynikającej z art. 191 O.p., w myśl której to organ administracji publicznej na podstawie całego zebranego materiału dowodowego ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona. Niezasadny jest też zarzut naruszenia art. 121 § 1, art. 123 § 1, art. 200 § 1 i art. 233 § 1 pkt 1 O.p. przez faktyczne pozbawienie skarżącego możliwości wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego przed wydaniem decyzji. Jakkolwiek rzeczywiście pismo zawierające stanowisko skarżącego zostało wysłane w zakreślonym przez organ terminie, okoliczność, że organ otrzymał je już po wydaniu decyzji nie stanowi naruszenia art. 200 § 1 O.p., skoro decyzja wydana została także po upływie tego terminu; wymieniony przepis nie nakłada bowiem na organ administracji publicznej obowiązku wyczekiwania na pismo strony po upływie zakreślonego jej terminu. Ponieważ podniesiony problem dotyczy decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji, należy dodatkowo zauważyć, że argumentacja zawarta w nadesłanym przez skarżącego stanowisku podlegała ocenie organu odwoławczego, przeto chybione są obawy, że skarżący został pozbawiony realnego wpływu na merytoryczną treść decyzji ostatecznej. Nieuzasadniony jest również zarzut naruszenia art. 122, art. 180 § 1, art. 187 § 1 i art. 188, a także art. 181 i art. 197 § 1 O.p. ze względu na zebranie niekompletnego materiału dowodowego wskutek pominięcia wyjaśnień skarżącego oraz jego wniosku o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego. Skarżący w toku postępowania przedstawił swoje stanowisko co do ilości wytworzonych odpadów, mógł je też uzupełnić; przeprowadzanie jego przesłuchania celem potwierdzenia tych depozycji nie było więc celowe. Odnośnie opinii biegłego, jak sformułował to skarżący "z zakresu wytwarzania i gospodarowania odpadami" na okoliczność ilości pojemników oraz ilości i rodzaju odpadów odbieranych w określonym okresie z określonej nieruchomości, należy zauważyć, że dowód z opinii biegłego przeprowadza się wówczas, gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne (art. 197 § 1 O.p.). Tymczasem określenie liczby pojemników o określonej pojemności, wystawianych w określonym okresie w określonym miejscu odbioru odpadów, wiadomości specjalnych nie wymaga. Biegły nie mógłby zresztą okoliczności tych stwierdzić poniewczasie, mógłby jedynie opierać się na raportach podmiotów odbierających odpady, podczas gdy ocena mocy dowodowej tych raportów należy do prowadzących postępowanie organów administracji publicznej. Biegły mógłby co najwyżej wyliczyć przeciętne ilości odpadów wytwarzanych na nieruchomościach takiego typu, jakie posiadał skarżący, ale takie informacje byłyby nieprzydatne dla rozstrzygnięcia sprawy, bowiem wymiar opłat nie opierał się na wartościach przeciętnych, ale skonkretyzowanych dla danej nieruchomości. Proponowany przez skarżącego dowód w rzeczywistości nie mógł więc posłużyć do podważenia poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych. Przytoczenie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w zaskarżonej decyzji art. 239 O.p. było oczywiście błędne, jako że przepis ten odnosi się do zażaleń, a nie odwołań, nie sposób jednak przyjąć, aby uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nie budzi bowiem wątpliwości, czego dotyczyło rozstrzygnięcie i wspierająca je argumentacja, toteż obawy skarżącego odnośnie jej adekwatności do rozstrzyganej sprawy nie mogą być uznane za uzasadnione. Ponieważ żaden z zarzutów odnoszących się do naruszenia przepisów postępowania nie okazał się zasadny, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie trafnie nie zastosował art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., lecz oddalił skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a. Konkludując Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i podlega oddaleniu na podstawie art. 184 P.p.s.a. O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego nie orzeczono wobec braku stosownego wniosku od strony wygrywającej sprawę w postępowaniu kasacyjnym. Ponieważ skarżący zrzekł się rozprawy, a strona przeciwna nie zażądała jej przeprowadzenia, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 182 § 2 P.p.s.a. skargę kasacyjną rozpoznał na posiedzeniu niejawnym.