III FSK 5018/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Sokołowska, Sędzia NSA Dominik Gajewski, Sędzia NSA Bogusław Woźniak (sprawozdawca), po rozpoznaniu w dniu 17 kwietnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej I.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 9 września 2021 r. sygn. akt I SA/Ke 252/21 w sprawie ze skargi I.S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Kielcach z dnia 23 lutego 2021 r. nr 2601-IEE.711.14.2021 w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych oddala skargę kasacyjną. Zaskarżonym wyrokiem z 9 września 2021 r., sygn. akt I SA/Ke 252/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę I.S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Kielcach z 23 lutego 2021 r., nr 2601-IEE.711.14.2021 w przedmiocie umorzenia postępowania w zakresie wyłączenia spod egzekucji. Jako podstawę prawną orzeczenia Sąd I instancji wskazał art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) – dalej jako: "P.p.s.a". Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach wniosła I.S. zaskarżając ten wyrok w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła: - naruszenie prawa materialnego, a mianowicie: art. 38 § 1 i § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2020 r., poz. 1427 ze zm.) – dalej jako: "u.p.e.a." poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na zwolnieniu spod zajęcia pojazdu marki L. [...], rok prod. 2002, nr rej. [...] i przekazaniu pojazdu M.G., podczas gdy wnioskodawczynią i inicjatorką postępowania w sprawie o zwolnieniu spod zajęcia oznaczonego pojazdu była skarżąca I.S., i co do I.S. postępowanie z jej wniosku nie zostało rozpoznane, - naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: - art. 1 § 1, § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.) – dalej jako: "P.u.s.a." w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. w zw. z art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.) – dalej jako "K.p.a." w zw. z art. 77 § 1, § 2 K.p.a., poprzez oddalenie skargi oraz nieuchylenie decyzji organów obu instancji, pomimo że zaskarżone decyzje administracyjne zostały wydane bez zebrania i rozważenia pełnego materiału dowodowego, co doprowadziło do niesłusznego utrzymania ich w obrocie prawnym, - art. 1 § 1, § 2 P.u.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. w zw. z art. 105 § 1 K.p.a. poprzez oddalenie skargi oraz nieuchylenie decyzji organów obu instancji, pomimo że postępowanie zainicjowane przez skarżącą nie stało się bezprzedmiotowe, bowiem w sposób niewłaściwy doszło do przekazania pojazdu nieuprawnionej osobie. W związku z powyższym skarżąca wniosła o: - uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Kielcach, - przeprowadzenie rozprawy, - zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania, według norm prawem przepisanych. Zarządzeniem Przewodniczący Wydziału III Izby Finansowej NSA, działając na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 w zw. z ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.), z uwagi na konieczność jej rozpatrzenia bez zbędnej zwłoki oraz brak możliwości technicznych przeprowadzenia w krótkim terminie rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, zadecydował o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne. Strony, po otrzymaniu informacji o posiedzeniu niejawnym i podstawach jego zarządzenia, nie wnosiły zastrzeżeń do takiego trybu rozpoznania sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, zatem podlega oddaleniu. Stosownie do art. 105 § 1 K.p.a. w zw. z art. 126 K.p.a. i w zw. z art. 18 u.p.e.a. gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ egzekucyjny wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Bezprzedmiotowość postępowania, o jakiej mowa w powyższym przepisie, oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego skutkującego tym, iż nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Bezprzedmiotowość może wynikać z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych, ale zawsze oznacza brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć - na podstawie przepisów prawa materialnego - o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. Ramy prawne postępowania egzekucyjnego w niniejszej sprawie wyznaczał art. 38 § 1 u.p.e.a. zgodnie z którym kto, nie będąc zobowiązanym, rości sobie prawa do rzeczy lub prawa majątkowego, z którego prowadzi się egzekucję administracyjną, może wystąpić do organu egzekucyjnego - w terminie czternastu dni od dnia uzyskania wiadomości o czynności egzekucyjnej skierowanej do tej rzeczy lub tego prawa – z żądaniem ich wyłączenia spod egzekucji, przedstawiając lub powołując dowody na poparcie swego żądania. Stosownie do art. 38 § 2 u.p.e.a organ egzekucyjny rozpozna żądanie i wyda postanowienie w sprawie wyłączenia w terminie czternastu dni od dnia złożenia żądania. Termin ten może być przedłużony o dalsze czternaście dni, gdy zbadanie dowodów w tym terminie nie było możliwe. Warunkiem rozpoznania wniosku o wyłączenie prawa do rzeczy lub prawa majątkowego jest stan, w którym organ egzekucyjny prowadzi egzekucję z określonych składników majątkowych. Z niekwestionowanych w skardze okoliczności faktycznych przyjętych przez Sąd I instancji wynika, że Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w K. zwolnił spod zajęcia pojazd marki L. [...] i przekazał pojazd M.G. Należy więc przyjąć, jak słusznie uczynił to Sąd I instancji za organami egzekucyjnymi, że nie istniał przedmiot postępowania prowadzonego z wniosku o wyłączenie spod egzekucji. Skoro bowiem organ egzekucyjny zwolnił spod zajęcia oznaczony pojazd, to nie ma prawa lub prawa majątkowego, z którego prowadzi się egzekucję. Brak zaś przedmiotu postępowania obliguje organ administracji do umorzenia tego postępowania stosownie do art. 105 § 1 K.p.a. w zw. art. 126 K.p.a. i w zw. z art. 18 u.p.e.a. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że Sąd I instancji wyjaśnił, że organ egzekucyjny do czasu wydania postanowienia na podstawie art. 38 § 3 u.p.e.a. miał prawną możliwość wyłączenia spod egzekucji zajętego pojazdu. Wynikająca stąd bezprzedmiotowość postępowania skutkowała brakiem podstaw do podejmowania dalszych czynności i ustaleń względem wniosku strony. W skardze kasacyjnej nie został sformułowany adekwatny zarzut podważający prawidłowość czy zasadność zwrotu oznaczonego pojazdu M.G., po wyłączeniu go spod egzekucji administracyjnej. W dowodzie rejestracyjnym pojazdu to M.G. była oznaczona jako właściciel pojazdu, nie było więc podstaw aby zwrotu dokonać na rzecz innej osoby. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że bezzasadny jest zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i § 2 K.p.a. Należy wyjaśnić, że w momencie zaistnienia bezprzedmiotowości postępowania wynikającej z wyłączenia oznaczonego pojazdu spod egzekucji organ administracji utracił prawną kompetencję do ustalenia praw przysługujących osobie trzeciej do zajętego prawa do rzeczy lub prawa majątkowego. Zatem dalsze postępowanie co do ustalenia prawa własności oznaczonego pojazdu powinno być prowadzone przed właściwym sądem powszechnym. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1635 ze zm.) – orzekł jak w sentencji. Bogusław Woźniak Jolanta Sokołowska Dominik Gajewski