III FSK 867/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Sokołowska, Sędzia NSA Bogusław Dauter, Sędzia NSA Agnieszka Olesińska (sprawozdawca), po rozpoznaniu w dniu 11 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej wniosku Burmistrza Miasta Zakopane o wyłączenie Sędzi Naczelnego Sądu Administracyjnego Anny Dalkowskiej w sprawie ze skargi kasacyjnej Burmistrza Miasta Zakopane od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 12 stycznia 2023 r., sygn. akt I SA/Kr 1110/22, w sprawie ze skargi P. B. na interpretację indywidualną Burmistrza Miasta Zakopane z dnia 7 lipca 2022 r., nr WPO.I.3135.2.2022, w przedmiocie opłaty miejscowej postanawia oddalić wniosek. 1. Wyrokiem z 12.01.2023 r. o sygn. I SA/Kr 1110/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie – po rozpoznaniu sprawy ze skargi P. B. na interpretację indywidualną Burmistrza Miasta Zakopane z dnia 7 lipca 2022 r., nr [...] w przedmiocie opłaty miejscowej uchylił zaskarżoną interpretację indywidualną oraz zasądził od Burmistrza Miasta Zakopane na rzecz skarżącego kwotę 697,00 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Jako podstawę prawną powołano art. 146 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a., a w zakresie kosztów postępowania - art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. 2. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku skierowaną do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł Burmistrz Miasta Zakopane, reprezentowany przez pełnomocników – adwokata i radcę prawnego. 3. Zarządzeniem z 28.11.2024 r. Przewodniczący Wydziału III Izby Finansowej Naczelnego Sądu Administracyjnego wyznaczył skład orzekający do rozpoznania sprawy na rozprawie, która miała się odbyć 14.01.2025 r. o godzinie 11:00, w osobach przewodniczącego sędziego NSA Wojciecha Stachurskiego oraz sędziów NSA: Anny Dalkowskiej (sprawozdawca) i Pawła Borszowskiego. 4. W piśmie z 7 stycznia 2025 r. Burmistrz wniósł o wyłączenie sędzi NSA Anny Dalkowskiej od orzekania w sprawie oraz o wezwanie do udziału w sprawie Prokuratora Generalnego Adama Bodnara. Jako podstawę prawną wniosku o wyłączenie wskazano art. 19 p.p.s.a. Z ostrożności procesowej, jako drugą podstawę prawną wskazano art. 183 § 2 pkt 4 p.p.s.a. W uzasadnieniu podano, że u podstaw złożenia wniosku stoi wyłącznie dbałość organu samorządowego - Burmistrza Miasta Zakopane o stabilność orzeczniczą i wykonalność wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, jaki zapadnie w sprawie. Skoro sędzia NSA Anna Dalkowska została zaakceptowana na stanowisko Sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego uchwałą nr 487/2020 z 18.06.2020 r. przez Krajową Radę Sądownictwa w składzie ukształtowanym ustawą z 8.12.2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych ustaw (Dz.U. poz. 3), tj. organu pozbawionego niezależności w procedurze wyboru, to procedura przeprowadzenia konkursu przez ww. organ zdaniem Burmistrza prowadzi do sytuacji, w której istnieją w sprawie wątpliwości prawno-formalne co do niezależności i bezstronności Sądu, a także w zakresie jego należytego obsadzenia. We wniosku na zasadzie analogii wskazano na postanowienie Sądu Najwyższego z 31 stycznia 2024 roku sygn. akt III K 406/23, zgodnie z którym wyłączenie sędziego na podstawie art. 41 par. 1 k.p.k. powinno nastąpić nie tylko w sytuacji, gdy istnieje okoliczność tego rodzaju, iż mogłaby wywołać wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie, ale również wówczas, gdy orzekanie przez sędziego w sprawie mogłoby realnie prowadzić do znacznie poważniejszego uchybienia, tj. naruszenia standardu z art. 6 ust. 1 EKPC i uznania, że taki skład orzekający nie stanowi niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą. Burmistrz wskazał też na uchwałę Sądu Najwyższego z 23 stycznia 2020 roku sygn. BSA 1-4110-1/20 - która w jego ocenie ma znaczenie dla niniejszego postępowania. W ocenie Burmistrza Miasta Zakopanego, udział organu prokuratorskiego - Prokuratora Generalnego, będzie stanowił również gwarancję w zakresie braku ewentualnego zarzutu co do ważności prowadzonego postępowania sądowego i "tym samym nie da podstaw dla ewentualnych zarzutów niedopełnienia przez niego obowiązków służbowych". 5. W wyniku losowania 13.01.2025 r. został ustalony skład orzekający do rozpoznania wniosku z 7.01.2025 r. o wyłączenie sędziego, w osobach przewodniczącego sędzi NSA Jolanty Sokołowskiej oraz sędziego NSA Bogusława Dautera i sprawozdawcy s. WSA (del.) Agnieszki Olesińskiej. 6. W rozpatrywanej sprawie sędzia, której dotyczył wniosek, złożyła oświadczenie z 11.02.2025 r., w którym stwierdziła, że w jej ocenie nie zachodzą żadne okoliczności, które mogłyby świadczyć o braku jej bezstronności w sprawie, o jakich mowa w art. 18 i art. 19 p.p.s.a. 7. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 7.1. W postępowaniu sądowoadministracyjnym przyczyny wyłączenia sędziego z mocy samej ustawy zostały enumeratywnie wymienione w art. 18 § 1 p.p.s.a. Ustawa ta określa ponadto tzw. względne przesłanki wyłączenia. Zgodnie z art. 19 p.p.s.a., niezależnie od przyczyn wymienionych w artykule poprzedzającym, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Użyte w powołanym przepisie określenie "uzasadniona wątpliwość" oznacza, że chodzi tu o wątpliwość co do bezstronności sędziego, uzasadnioną obiektywnymi powodami. Należy przez to rozumieć przyczyny pozostające w związku przyczynowym między ich wystąpieniem a powstaniem oceny, że prawdopodobnym pozostaje, iż w konkretnych okolicznościach sprawy sędzia może okazać się nieobiektywnym. Samo subiektywne przekonanie strony co do braku bezstronności sędziego nie stanowi jednak wystarczającej przesłanki do uwzględnienia żądania. Wątpliwość w tym zakresie musi być obiektywna, a nie wyłącznie oparta na subiektywnym odczuciu zainteresowanego. Wymaga zaakcentowania, że wspomniana wątpliwość musi w danej sprawie faktycznie wystąpić, tzn. nie może mieć jedynie charakteru potencjalnego. Przyjmuje się, że strona, domagając się wyłączenia sędziego od udziału w jej sprawie, winna wskazać rozsądny, zobiektywizowany powód, zdatny wzbudzić realne - również dla obiektywnego obserwatora - wątpliwości co do bezstronności danego sędziego. Jednocześnie zwraca się uwagę, że instytucja wyłączenia sędziego jest istotną gwarancją procesową mającą zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli wcześniej określonych związków z rozpoznawaną sprawą. Winna zapewniać obiektywizm sądu, nie może natomiast służyć do odsuwania od prowadzenia postępowania sędziów, których strona w sposób subiektywny uznaje za nieodpowiednich do rozstrzygnięcia jej sprawy. Zasadność wniosku o wyłączenie sędziego zależy od okoliczności faktycznych, jakie w każdym konkretnym przypadku mogą mieć wpływ na sposób prowadzenia postępowania przez sędziego, przy czym stosownie do art. 20 § 1 p.p.s.a., to na stronie składającej wniosek spoczywa ciężar wskazania i uprawdopodobnienia przyczyny wyłączenia. Żądanie wyłączenia sędziego nie ma charakteru automatycznego i stanowi instytucję o charakterze wyjątkowym, zaś wnioskodawca winien przedstawić konkretne okoliczności przemawiające za wyłączeniem sędziego i motywy ewentualnego stronniczego działania. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wskazane we wniosku Burmistrza z 7 stycznia 2025 r. o wyłączenie sędziego okoliczności nie mogły być wystarczające dla jego uwzględnienia, ponieważ żądanie nie zawiera argumentacji, która podważałaby wiarygodność złożonego przez sędziego oświadczenia, pozostając jedynie wyrazem subiektywnego odczucia wnioskodawcy. Burmistrz przywołał poglądy orzecznictwa dotyczące braku gwarantowania przez obecną Krajową Radę Sądownictwa niezależności od organów władzy wykonawczej i władzy ustawodawczej w procedurze powoływania sędziów, przy czym – nie wypowiadając się co do trafności stanowiska wyrażonego w przywołanych we wniosku orzeczeniach – należy zwrócić uwagę, że w poddanym ocenie przypadku uzasadnienie wniosku nie może być ogólnikowe, lecz winno odnosić się w sposób konkretny i zindywidualizowany do osoby sędziego, którego dotyczy wniosek o wyłączenie. Poglądy wyrażane w orzecznictwie na temat braku niezależności Krajowej Rady Sądownictwa nie mogą stanowić podstawy do oceny wskazującej na niespełnienie przez konkretnego sędziego wymogów niezawisłości i bezstronności, kwalifikujących do jego wyłączenia. Przywołanie tych argumentów, bez powiązania z okolicznościami dotyczącymi konkretnego sędziego, nie może zostać uznane za skuteczne uzasadnienie żądania jego wyłączenia. W uchwale składu siedmiu sędziów NSA z 3.04.2023 r., I FPS 3/22, sformułowana została teza, że zakres przedmiotowy art. 19 p.p.s.a. nie obejmuje badania spełnienia przez sędziego sądu administracyjnego wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowaniu po powołaniu, o których mowa w art. 5a p.u.s.a. Wniosek Burmistrza z 7 stycznia 2025 r. o wyłączenie sędziego, ze względu na jego treść i wskazane w nim przesłanki wyłączenia, mógłby być traktowany jako wniosek o zbadanie spełnienia przez sędziego wymogów niezawisłości i bezstronności w trybie art. 5a p.u.s.a, jednakże profesjonalny pełnomocnik Burmistrza wyraźnie jako podstawę prawną wniosku wskazał art. 19 p.p.s.a. Ponadto należy odnotować, że Burmistrz we wniosku o wyłączenie sędzi Anny Dalkowskiej nie przywołał żadnych okoliczności towarzyszących powołaniu na stanowisko sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego ani postępowaniu sędzi po powołaniu, poza faktem udziału przy jej nominacji Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej przepisami ww. ustawy z 8.12.2017 r. Jako drugą podstawę prawną Burmistrz wskazał art. 183 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie dostrzega jednak podstawy do tego, aby w ramach rozpoznawania wniosku o wyłączenie sędziego dokonać uprzedniej kontroli w zakresie potencjalnej nieważności postępowania. W tym zakresie wszystkie składy orzekające sądów administracyjnych są co do zasady związane, zgodnie z art. 269 § 1 P.p.s.a., powołaną wyżej uchwałą składu siedmiu sędziów NSA z 3.04.2023 r., I FPS 3/22. Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł też podstawy do wezwania do udziału w sprawie Prokuratora Generalnego. 7.2. W tych okolicznościach Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że nie występują przesłanki do wyłączenia sędzi NSA Anny Dalkowskiej od orzekania w niniejszej sprawie ani z mocy ustawy (art. 18 p.p.s.a.), ani na wniosek strony (art. 19 p.p.s.a.), toteż orzekł, jak w sentencji, za podstawę przyjmując art. 22 § 1 w związku z art. 193 p.p.s.a. Podjęte w tym zakresie rozstrzygnięcie jest tożsame z rozstrzygnięciem, jakie na wniosek Burmistrza Miasta Zakopane zostało wydane dnia 12 grudnia 2024 r. w sprawie o sygn. III FSK 1217/23. sędzia WSA (del.) Agnieszka Olesińska sędzia NSA Jolanta Sokołowska sędzia NSA Bogusław Dauter