III FZ 110/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jan Rudowski po rozpoznaniu w dniu 25 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia D. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 kwietnia 2022 r. sygn. akt III SA/Wa 794/21 w przedmiocie odrzucenia zażalenia w sprawie ze skargi B. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 31 października 2019 r. nr KOC/4073/Fi/17 w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2017 r. postanawia zwrócić zażalenie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w celu uzupełnienia dostrzeżonych braków. NSA/post.1 - postanowienie "ogólne" 1. Postanowieniem z dnia 11 kwietnia 2022 r., III SA/Wa 794/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił zażalenie B. P. (dalej: skarżąca) na postanowienie tego sądu z dnia 11 października 2021 r. o odrzuceniu jej skargi na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 31 października 2019 r. w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2017 r. Jako podstawę orzeczenia wskazano art. 220 § 2 i 3 oraz art. 178 w zw. z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej "p.p.s.a."). 2. W postanowieniu tym wskazano, że skarżąca zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału z dnia 3 grudnia 2021 r. została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 października 2021 r. w wysokości 100 zł. Ponadto pismem z dnia 14 grudnia 2021 r. wezwano skarżącą do usunięcia braków formalnych zażalenia poprzez nadesłanie 68 odpisów zażalenia. W wezwaniu zawarto pouczenie, że nieuiszczenie wpisu oraz nieusunięcie braków formalnych zażalenia w terminie 2 miesięcy od dnia doręczenia wezwania, spowoduje odrzucenie zażalenia. Wezwania te zostały doręczone skarżącej w dniu 14 grudnia 2022 r. (wezwania zostały odebrane przez pełnomocnika). Skarżąca nie uiściła wpisu oraz nie załączyła stosownej ilości odpisów, co skutkowało wydaniem postanowienia o odrzuceniu zażalenia skarżącej. 3. W dniu 5 września 2022 r. wspomniane wcześniej postanowienie zostało doręczone uczestnikowi postępowania D. P. (dalej: wnosząca zażalenie"). Pismem z dnia 9 września 2022 r. złożyła ona zażalenie, w którym wskazała, że wyznaczenie osobie mieszkającej w Austrii terminu 7 dni jest niezgodne z prawem, a ponadto przesyłana korespondencja nie zawiera żadnej podstawy prawnej. Wnosząca zażalenie wskazała również, że nie została poinformowana, że jest uczestnikiem postępowania toczącego się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie i brak jest podstaw do wzywania w niniejszej sprawie do przedłożenia 68 odpisów pisma. W zażaleniu wskazano również, na to, że, w ocenie wnoszącej zażalenie, błędnym jest rozpatrywanie zażalenia przez tego samego sędziego, który wydał zaskarżone postanowienie oraz niezasadne jest prowadzenie postępowania, w sytuacji gdy jeden z uczestników zmarł. W uzasadnieniu wskazano również, że sąd nie określił wysokości opłaty za skargę pomimo wskazania przez skarżącą wartości przedmiotu zaskarżenia oraz nie poinformowano uczestnika o posiedzeniach niejawnych, co potwierdza że wnosząca zażalenie nie jest uczestnikiem tego postępowania. Na zakończenie, w zażaleniu wskazano, że wszelką ewentualną korespondencje należy kierować do pełnomocnika I. P. Zarówno wnosząca zażalenie jak i wskazany przez nią pełnomocnik zamieszkują w Austrii. 4. Pismem z dnia 27 września 2022 r., sąd pierwszej instancji wezwał pełnomocnika wnoszącej zażalenie do usunięcia braków formalnych zażalenia poprzez (i) wskazanie zaskarżonego postanowienia i zawarcie wniosku o jego zmianę lub uchylenie; (ii) złożenie oryginału lub uwierzytelnionej kopii pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu wnoszącej zażalenie, oraz (iii) złożenie odpisu zażalenia celem doręczenia organowi administracji publicznej, w terminie 7 dni od daty doręczenia pisma, pod rygorem odrzucenia zażalenia. Wezwanie to zostało odebrane przez I. P. w dniu 24 października 2022 r. Pismem z dnia 31 października 2022 r., I. P. wezwał WSA w Warszawie do zachowania prawa i stosowanie prawa obowiązującego w Polsce, jednocześnie wniósł o wyznaczenie terminu do uzupełnienia braków formalnych zgodnie z art. 130 § 11 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 1805 ze zm., dalej: k.p.c.) w zw. z art. 300 p.p.s.a. Pismem z dnia 3 listopada 2022 r., I. P. przesłał do sądu pismo, w którym wskazał, że wykonując polecenie Przewodniczącej III Wydziału w sprawie zażalenia na postanowienie z dnia 11 kwietnia 2022 r. w załączeniu przesyła pełnomocnictwo do reprezentacji przez Naczelnym Sądem Administracyjnym. Załączone pełnomocnictwo zostało podpisane przez B. P. Pismem z dnia 22 listopada 2022 r., w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącej Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 8 listopada 2022 r. poinformowano I. P., że art. 300 p.p.s.a. nie ma zastosowania w niniejszej sprawie, ponieważ p.p.s.a. reguluję kwestię braków formalnych pisma. Art. 220 § 2 p.p.s.a. stanowi, że, jeżeli pismo wniosła osoba zamieszkała lub mająca siedzibę za granicą, która nie ma w kraju przedstawiciela, przewodniczący wyznaczy termin do uiszczenia opłaty nie krótszy niż dwa miesiące. Taki też termin został wyznaczony celem uiszczenia opłat sądowych. Natomiast art. 49 § 1 p.p.s.a. stanowi, że jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Jest to termin ustawowy, który nie podlega skróceniu, ani przedłużeniu. P.p.s.a. w przypadku uzupełnienia braków zażalenia nie przewiduje innego terminu ich uzupełnienia niż 7 dni. W tej sytuacji nie ma zastosowania art. 300 p.p.s.a., bowiem kwestia uzupełnienia braków formalnych zażalenia jest uregulowana w p.p.s.a i nie wymaga sięgania do przepisów k.p.c. 5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W wyniku wstępnego badania zażalenia Naczelny Sąd Administracyjny dostrzegł, że nie spełnia ono wszystkich wymogów formalnych. Zgodnie z art. 194 § 3 p.p.s.a. zażalenie powinno czynić zadość wymaganiom przepisanym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać wskazanie zaskarżonego postanowienia i wniosek o jego zmianę lub uchylenie, jak również zwięzłe uzasadnienie zażalenia. Wymagania dotyczące pisma w postępowaniu sądowym reguluje natomiast m.in. art. 46 i art. 47 p.p.s.a. W myśl tego drugiego przepisu, do pisma strony należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich stronom, a ponadto, jeżeli w sądzie nie złożono załączników w oryginale, po jednym odpisie każdego załącznika do akt sądowych (art. 47 § 1 p.p.s.a.). Zgodnie zaś z art. 49 § 1 p.p.s.a. jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. W przypadku strony, która ma miejsce zamieszkania w innym państwie niż Rzeczpospolita Polska zastosowanie znajdują przepisy działu X p.p.s.a., w tym art. 300 p.p.s.a., który odsyła do stosowania odpowiednio przepisów k.p.c. W myśl natomiast art. 130 § 1 k.p.c. jeżeli pismo procesowe nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych lub jeżeli od pisma nie uiszczono należnej opłaty, przewodniczący wzywa stronę, pod rygorem zwrócenia pisma, do poprawienia, uzupełnienia lub opłacenia go w terminie tygodniowym. Zgodnie zaś z art. 130 § 11 k.p.c. jeżeli pismo wniosła osoba zamieszkała lub mająca siedzibę za granicą, która nie ma w kraju przedstawiciela, przewodniczący wyznacza termin do poprawienia lub uzupełnienia pisma albo uiszczenia opłaty nie krótszy niż miesiąc, przy czym gdyby doręczenie wezwania miało mieć miejsce poza terytorium Unii Europejskiej, oznacza się termin nie krótszy niż trzy miesiące. W tym miejscu należy również wskazać, że zgodnie z przepisami p.p.s.a strona może ustanowić pełnomocnika. Pełnomocnictwo może być: 1) ogólne - do prowadzenia spraw przed sądami administracyjnymi; 2) do prowadzenia poszczególnych spraw; 3) do niektórych tylko czynności w postępowaniu. Powyższe przypomnienie przepisów było konieczne, z uwagi na dostrzeżone braki przesłanego przez sąd pierwszej instancji zażalenia. Zażalenie to nie zawiera bowiem wskazania zaskarżonego postanowienia i wniosku o jego zmianę lub uchylenie, jak również nie zostały do niego załączone odpisy dla stron postępowania. Sąd pierwszej instancji co prawda dostrzegł wskazane braki, ale w błędny sposób wezwał do ich uzupełnienia. Z akt sprawy nie wynika bowiem, że wnosząca zażalenie ustanowiła I. P. swoim pełnomocnikiem w sprawie. Z treści złożonego zażalenia można jedynie wywnioskować, że został on ustanowiony pełnomocnikiem do korespondencji. Do uzupełnienia braków nie powinno się zatem wzywać pełnomocnika, jak to zrobił sąd pierwszej instancji, a wnoszącą zażalenie, tyle, że wezwanie winno zostać wysłane na adres pełnomocnika. Ponadto w wezwaniu tym błędnie sformułowano wezwanie dotyczące przesłania odpisów zażalenia. Z akt sprawy wynika bowiem, że w sprawie, oprócz organu jest 67 uczestników, do zażalenia należało zatem dołączyć 68 odpisów pisma, a nie 1 odpis, jak wskazał w wezwaniu WSA w Warszawie. Dodatkowo, jak wynika, z przywołanych wcześniej przepisów prawa, z uwagi na fakt, że wnosząca zażalenie zamieszkuje w Austrii należało wyznaczyć jej termin do uzupełnienia braków zgodnie z zasadami wynikającymi z działu X p.p.s.a. i stosowanymi odpowiednio przepisami k.p.c., tj. termin nie krótszy niż miesiąc, a nie jak to zrobił sąd pierwszej instancji termin 7 dni. Art. 49 § 1 p.p.s.a. nie reguluje bowiem kwestii wezwań w przypadku gdy strona zamieszkuje poza granicami Rzeczpospolitej Polskiej. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 180 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił zwrócić zażalenie sądowi pierwszej instancji w celu usunięcia dostrzeżonych braków.