III FZ 130/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Krzysztof Winiarski po rozpoznaniu w dniu 8 sierpnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia K.K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 31 stycznia 2024 r., sygn. akt I SA/Gl 1621/23 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi K.K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 25 września 2023 r., nr 2401-IEW3.603.1.2023.13 UNP: 2401-23-212875 w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich postanawia: oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z 31 stycznia 2024 r., sygn. akt I SA/Gl 1621/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę K.K. (dalej: Skarżący) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z 25 września 2023 r. w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Sąd wskazał, że pismem z 2 listopada 2023 r. radca prawny M.S., powołując się na pełnomocnictwo udzielone przez Skarżącego, wniósł skargę na ww. decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach. Do skargi dołączono dokument będący kopią poświadczonego za zgodność z oryginałem pełnomocnictwa z 1 lipca 2023 r. Mocą zarządzenia Zastępcy Przewodniczącego Wydziału I z 13 grudnia 2023 r. WSA w Gliwicach zobowiązał pełnomocnika Skarżącego do usunięcia braku formalnego skargi w terminie 7 dni od otrzymania wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi, poprzez złożenie pełnomocnictwa lub jego uwierzytelnionego odpisu do działania w imieniu strony skarżącej przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Wyjaśniono przy tym, że do skargi załączono jedynie kserokopię dokumentu pełnomocnictwa. Wezwanie Sądu (pismo z 18 grudnia 2023 r.) doręczono pełnomocnikowi 2 stycznia 2024 r. Z uwagi na niewywiązanie się przez pełnomocnika strony skarżącej z nałożonego obowiązku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, w oparciu o art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), odrzucił skargę. Od powyższego postanowienia Skarżący, działając przez swojego pełnomocnika, wniósł zażalenie, zarzucając mu: 1. naruszenie przepisów prawa, w zakresie w jakim Sąd pierwszej instancji uznał, iż do niniejszego sprawy nie został złożony dokument pełnomocnictwa, pomimo tego, że taki dokument został dołączony, a treść wezwania wskazywała na konieczność przedłożenia wyłącznie dokumentu pełnomocnictwa, nie natomiast jego oryginału, co narusza art. 53 § 1 pkt 3 p.p.s.a., 2. naruszenie przepisów prawa, w zakresie w jakim Sąd pierwszej instancji uznał, iż w aktach postępowania nie znajduje się pełnomocnictwo umocowujące pełnomocnika Skarżącego do jego reprezentacji przed WSA w Gliwicach, a tym samym brak było podstaw do zastosowania art. 53 § 1 pkt 3 p.p.s.a., ponieważ pismo mogło uzyskać bieg, a dodatkowo w przypadku kwestionowania umocowania, stosowne wezwanie winno być przesłane na adres skarżącego, celem podpisania skargi samodzielnie, 3. naruszenie przepisów prawa, w zakresie w jakim Sąd pierwszej instancji nie dokonał weryfikacji, czy na etapie postępowania przed organami podatkowymi złożone pełnomocnictwo nie obejmowało prawa do składania skargi od wydanych w sprawie decyzji. W ocenie Skarżącego brak było podstaw do odrzucenia skargi, ponieważ pełnomocnictwo, zgodnie z wezwaniem strona skarżąca złożyła, na co wskazuje sam Sąd odrzucający skargę. Sąd nie wezwał pełnomocnika do złożenia oryginału pełnomocnictwa, a jedynie pełnomocnictwa lub jego wierzytelnej kopii. Dokument taki został złożony, a w przypadku gdyby Sąd wymagał złożenia oryginału, winien, tak jak przy treści postanowienia o odrzuceniu wskazać, iż brak jest oryginału pełnomocnictwa w aktach postępowania. Skarżący zwrócił dodatkowo uwagę, że Sąd pierwszej instancji nie dokonał weryfikacji treści dokumentu pełnomocnictwa znajdującego się w aktach postępowania podatkowego, które zawierało umocowanie do wniesienia niniejszej skargi, co zresztą było przedmiotem wezwania organu podatkowego, który pomimo złożenia pełnomocnictwa ogólnego zażądał złożenia pełnomocnictwa szczególnego. Końcowo Skarżący zwrócił uwagę, iż stosownego wezwania nie otrzymał sam Skarżący, który mógłby sanować przedmiotowy stan rzeczy, podpisując i nadając samodzielnie skargę z pominięciem pełnomocnika, jeżeli w ocenie Sądu pełnomocnictwo nie zostało w sposób prawidłowy udzielone. W oparciu o powyższe Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przyjęcie do rozpoznania złożonej w niniejszej sprawie skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Z art. 37 § 1 zd. 1 p.p.s.a. wynika, iż pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa. Adwokat, radca prawny, rzecznik patentowy, a także doradca podatkowy mogą sami uwierzytelnić odpis udzielonego im pełnomocnictwa oraz odpisy innych dokumentów wykazujących ich umocowanie. Sąd może w razie wątpliwości zażądać urzędowego poświadczenia podpisu strony. Ponadto, zgodnie z art. 46 § 3 p.p.s.a. do pisma w postępowaniu sądowym należy dołączyć pełnomocnictwo, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który przedtem nie złożył pełnomocnictwa. Nieprzedłożenie takiego pełnomocnictwa jest brakiem formalnym pisma procesowego, uniemożliwiającym nadanie mu prawidłowego biegu. Stosownie do treści art. 49 § 1 p.p.s.a., sytuacja taka prowadzi do wydania zarządzenia wzywającego do usunięcia braku formalnego. Nieuzupełnienie braków formalnych skargi, mimo prawidłowego wezwania w tym zakresie, stanowi przesłankę odrzucenia tego pisma procesowego w myśl art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. W przedmiotowej sprawie pełnomocnictwo we właściwej formie nie zostało złożone równocześnie ze skargą. Dołączona do niej kserokopia nie może zostać uznana za, wskazane w art. 37 § 1 p.p.s.a., "pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa". Zatem prawidłowo zostało wystosowane do pełnomocnika wezwanie o jego przedłożenie. Wezwanie to zostało skonkretyzowane do wskazanej w jego treści sprawy – wskazano sygnaturę akt sprawy sądowoadministracyjnej, jak również datę i numer zaskarżonej decyzji. Wskazano również, jakiego dokumentu żąda przedłożenia Sąd, precyzując, iż chodzi o pełnomocnictwo lub jego uwierzytelniony odpis, rozróżniając tym samym oryginał od uwierzytelnionej kopii. W tej sytuacji zasadność jak i sposób wezwania nie budziły zastrzeżeń. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę nie podzielił również argumentacji zażalenia podnoszącej, że złożenie pełnomocnictwa w trakcie postępowania podatkowego zwalnia stronę skarżącą z obowiązku wskazanego w art. 37 § 1 i art. 46 § 3 p.p.s.a. Wykładnia systemowa obu tych przepisów wskazuje, że pierwszy z nich dotyczy czynności a drugi pism w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Oznacza to, że zwalnia od obowiązku złożenia pełnomocnictwa jedynie sytuacja, gdy pełnomocnik przedtem złożył to pismo w danej sprawie sądowoadministracyjnej, a nie w jakiejkolwiek sprawie. Nie zwalnia od obowiązku przedłożenia pełnomocnictwa w postępowaniu sądowoadministracyjnym przedłożenie pełnomocnictwa w postępowaniu administracyjnym, ani złożenie tegoż dokumentu do innej sprawy sądowoadministracyjnej (por. wyrok NSA z 23 sierpnia 2005 r., FSK 1955/04, także postanowienie NSA z 19 kwietnia 2011 r., I FSK 1305/10 - CBOSA). Naczelny Sąd Administracyjny nie uwzględnił także poglądu, że nieuzupełnienie braków formalnych skargi przez pełnomocnika, który złożył skargę (zwłaszcza w zakresie dokumentu pełnomocnictwa) nie wywołuje skutków z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. – mimo zawarcia rygoru zastosowania tego przepisu w wezwaniu – lecz wymaga od sądu wystosowania kolejnego wezwania, tym razem bezpośrednio do strony postępowania. Autor zażalenia wskazuje, że jego stanowisko znajduje potwierdzenie w orzecznictwie, odwołując się do kilku postanowień Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie dostrzega jednak, że w orzecznictwie tegoż Sądu szeroko reprezentowane jest też stanowisko przeciwne. W tym nurcie orzecznictwa Sąd odwołuje się do przede wszystkim do wykładni językowej art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., (ale również do wykładni systemowej i funkcjonalnej). Należy zatem wskazać, że zgodnie z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie jej braków formalnych. Sformułowanie przepisu wskazuje, że sąd nie ma uprawnienia do odstąpienia od jego zastosowania w sytuacji, gdy zostaną spełnione warunki w tym przepisie wymienione (co nie jest przez autora zażalenia kwestionowane). Skoro bowiem art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w sposób jednoznaczny przewiduje obowiązek odrzucenia skargi ("Sąd odrzuca skargę") w przypadku nieuzupełnienia w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi, to sąd nie ma kompetencji do uznania, że nieuzupełniony istotny brak formalny skargi (jakim jest brak pełnomocnictwa dla sporządzającego skargę radcy prawnego) może stać się innego rodzaju brakiem formalnym (brakiem podpisu strony pod skargą), który w dalszym ciągu podlegałby uzupełnieniu (por. np. postanowienie NSA z 25 października 2010 r., I FSK 916/10; 13 marca 2012 r., I FSK 628/11; 11 lutego 2014 r., II GSK 138/14; 12 czerwca 2014 r., I FSK 426/14; 14 października 2014 r., II GSK 2009/14; 17 listopada 2014 r., I FSK 1509/14; 17 listopada 2014 r., I FSK 1505/14; 22 kwietnia 2015 r., II OSK 825/15; 11 czerwca 2015 r., I FSK 637/15 - CBOSA). Nieuzupełnienie braku formalnego skargi w sytuacji, gdy brak był istotny, a wezwanie precyzyjne i prawidłowo doręczone, obliguje wojewódzki sąd administracyjny do odrzucenia skargi, nie dając mu w tym zakresie żadnego wyboru, w związku z czym stanowisko Skarżącego, że Sąd pierwszej instancji powinien był zignorować obowiązek odrzucenia skargi, mimo spełnienia przesłanek z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., nie znajduje uzasadnienia w przepisach prawa. W konsekwencji nie można się zgodzić z tym, że doszło do naruszenia art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. z uwagi na niewezwanie Skarżącego do uzupełnienia braków skargi. Z uwagi na powyższe stwierdzić należy, że prawidłowo Sąd I instancji uznał, że zaszły przesłanki do zastosowania w przedmiotowej sprawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. a tym samym zażalenie podlegało oddaleniu zgodnie z art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.