III FZ 17/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jolanta Sokołowska po rozpoznaniu w dniu 28 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 18 czerwca 2024 r. sygn. akt I SA/Kr 253/24 w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi A. R. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 21 grudnia 2023 r. znak: 1201-IEW-2[1].4123.33.2023.10 w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 18 czerwca 2024 r., sygn. akt I SA/Kr 253/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie (dalej: WSA) odmówił A. R. (dalej: Skarżący) wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie (dalej: Dyrektor IAS) z dnia 21 grudnia 2023 r. w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki z tytułu podatku od towarów i usług. W skardze wniesionej na decyzję Dyrektora IAS Skarżący zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej. Twierdził, że skutkami ewentualnej egzekucji, której nie naprawiłoby wygranie sporu sądowego, będzie blokada środków pozwalających na zaspokajanie bieżących płatności. Skarżący posiada zaległości w ZUS, jak również posiada zawarte ugody z funduszem sekurytyzacyjnym Prokura (obsługiwanym przez K. S.A.). Obecnie posiada na rachunkach firmowych niecałe 5 tysięcy złotych. Wszczęcie egzekucji będzie oznaczało poważane ryzyko utraty płynności finansowej oraz zerwanie zawartych ugód, a w konsekwencji kolejne egzekucje. Skarżący utrzymywał, że przystąpienie do egzekucji kwot określonych zaskarżoną decyzją spowoduje, że utraci zdolność regulowania swoich bieżących zobowiązań związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą. W razie wszczęcia egzekucji, która musiałaby potrwać co najmniej 3 miesiące, wierzyciele mieliby prawo do wszczęcia kolejnych egzekucji. Taka sytuacja w oczywisty sposób wpłynie negatywnie na samą możliwość prowadzenia działalności gospodarczej przez Skarżącego, jak i na jego wiarygodność wobec dotychczasowych kontrahentów i partnerów biznesowych. Skarżący uważa, że w takiej sytuacji nawet ewentualny późniejszy zwrot świadczenia nie byłby w stanie odwrócić skutków poniesionej przez skarżącego szkody. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że skarżący nie przedstawił swojej sytuacji majątkowej w sposób wyczerpujący. W szczególności nie wskazał, jaki dochód uzyskuje z prowadzonej działalności gospodarczej, nie podał także jaki posiada majątek (nieruchomy, ruchomy). Sama konieczność uregulowania zaległych zobowiązań, bez zestawienia z ogółem sytuacji majątkowej skarżącego, nie może sama z siebie stanowić o ryzyku wyrządzenia stronie szkody, tym bardziej znacznej. Od powyższego rozstrzygnięcia wywiedzione zostało zażalenie, w którym Skarżący podnosi, iż przepis art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: P.p.s.a.) nie stawia wymogu szczegółowego przedstawienia własnej sytuacji majątkowej w przypadku wnioskowania o wstrzymanie wykonania decyzji dotyczącej pieniężnych zobowiązań publicznoprawnych. Według Skarżącego powołany przepis wyposaża Sąd administracyjny w kompetencję wstrzymania zaskarżonej decyzji, gdy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Dla wstrzymania przez Sąd wykonania zaskarżonej decyzji wystarczy zatem potencjalne, hipotetyczne negatywne oddziaływanie wykonania decyzji na sferę interesów majątkowych lub niemajątkowych Skarżącego. Nie chodzi o pewność wyrządzenia znacznej szkody lub powstanie trudno odwracalnych skutków, ale o samo niebezpieczeństwo, ryzyko ich powstania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Stosownie do art. 61 § 3 P.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1 cytowanego przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zamknięty. Niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody nie musi mieć charakteru materialnego. Chodzi więc o taką szkodę, która nie będzie mogła być zrekompensowana wskutek zwrotu spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Trudne do odwrócenia skutki, to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Uzasadnienie wniosku o wstrzymanie powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Twierdzenia powinny być poparte dokumentami źródłowymi, zwłaszcza dotyczącymi sytuacji finansowej oraz majątkowej Skarżącego. W sytuacji, gdy chodzi o akt administracyjny rodzący obowiązek zapłaty określonej sumy pieniężnej, a zatem rozporządzenia majątkiem wnioskodawcy, konieczne jest zobrazowanie okoliczności wskazujących na jego trudną sytuację materialną oraz wykazanie, że uszczuplenie majątku o kolejne sumy grozi wyrządzeniem znacznej szkody lub spowodowaniem skutków trudnych do odwrócenia. Obowiązek wnikliwego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu spoczywa na stronie skarżącej tak, aby przekonać sąd o zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Nie wystarcza przy tym jedynie złożenie wniosku, a nawet przytoczenie w jego uzasadnieniu okoliczności, które teoretycznie mogą pojawić się na etapie wykonywania orzeczenia. Jednocześnie brak wystarczającego uzasadnienia takiego wniosku nie jest brakiem, którego uzupełnienia winien żądać sąd. W świetle powyższego, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że sam fakt istnienia obowiązku wykonania aktu administracyjnego nie może stanowić podstawy uzasadniającej pozytywne rozpatrzenie wniosku o wstrzymanie wykonalności. Aby taki wniosek mógł zostać uwzględniony, wnioskodawca musi wskazać konkretne zagrożenia płynące z wykonania tego orzeczenia. W jego interesie leży zatem takie sformułowanie wniosku, aby był on precyzyjny i dotyczył konkretnych zagrożeń. Również w jego interesie jest poparcie tychże twierdzeń stosownymi dokumentami, co słusznie podkreślił sąd pierwszej instancji. We wniosku Skarżący posłużył się terminami z art. 61 § 3 P.p.s.a., ale nie wykazał w oparciu o konkretne dane i dokumenty, że występuje któraś z przesłanek określonych tym przepisem, odnosząca się do jego indywidualnej sytuacji. W konsekwencji, WSA nie miał możliwości ustalenia w sposób niebudzący wątpliwości, czy w sprawie zaistniały przesłanki zastosowania względem Skarżącego środka ochrony tymczasowej. Odnośnie do argumentów zażalenia, aktualne pozostają poczynione uwagi, które dotyczą wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Również bowiem nie zostały one poparte dowodami. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.