III FZ 22/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Dalkowska po rozpoznaniu w dniu 28 marca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia O. T. i V. I. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 19 grudnia 2023 r., sygn. akt I SA/Łd 554/23 w przedmiocie wyłączenia asesora w sprawie ze skargi O. T. i V. I. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 8 maja 2023 r. nr KO.400.6.2023 w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2019 r. postanawia oddalić zażalenie. 1.1. Postanowieniem z dnia 19 grudnia 2023 r., sygn. akt I SA/Łd 554/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił wniosek O. T. i V. I. (dalej: "Skarżący", "Strony") o wyłączenie asesora WSA Grzegorza Potiopy od orzekania w sprawie o sygn. akt I SA/Łd 554/23 w sprawie ze skargi O. T. i V. I. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 8 maja 2023 r. w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2019 r. 1.2. Pismem z dnia 11 grudnia 2023 r. skarżący złożyli wniosek o wyłączenie asesora WSA Grzegorza Potiopy od orzekania w niniejszej sprawie z powodu utraty zaufania oraz wątpliwości co do bezstronności asesora. Asesor WSA Grzegorz Potiopa 18 grudnia 2023 r. złożył oświadczenie, że nie zachodzą okoliczności przewidziane w art. 18 i art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 - dalej: "p.p.s.a."). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił wyłączenia asesora, uzasadniając, że zarzuty skierowane pod adresem wskazanego we wniosku asesora uznać należało za całkowicie gołosłowne i bezzasadne. 1.3. Skarżący na powyższe postanowienie wnieśli zażalenie, zarzucając błąd w ustaleniach faktycznych polegający na uznaniu, że fakt, iż sędzia ten orzekał w innych naszych sprawach nie przesądza o braku jego bezstronności oraz że złożenie przezeń oświadczenia w trybie art, 18 i 19 p.p.s.a. wyłącza taką możliwość, podczas gdy ogół okoliczności sprawy świadczy za uznaniem, iż jest on w istocie pozbawiony owej bezstronności; w konsekwencji powyższego naruszenie art. 19 p.p.s.a. polegające na uznaniu, że nie istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności, podczas gdy ogół okoliczności sprawy świadczy za uznaniem, iż jest on w istocie pozbawiony owej bezstronności. Wniesiono o zmianę zaskarżonego postanowienia i wyłączenie asesora WSA Grzegorza Potiopy od orzekania w sprawie. 2. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 2.1. Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. 2.2. W postępowaniu sądowoadministracyjnym kwestię wyłączenia sędziego normują przepisy art. 18 – 24 p.p.s.a., natomiast art. 19 p.p.s.a. zakreśla tzw. względne przesłanki wyłączenia wskazując, że niezależnie od wymienionych w art. 18 p.p.s.a. przyczyn wyłączenia, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Postanowienie w przedmiocie wyłączenia sędziego musi być poprzedzone złożeniem wyjaśnień przez sędziego, którego wniosek dotyczy. W niniejszej sprawie asesor WSA, którego wniosek o wyłączenie dotyczy, złożył oświadczenie, że nie zachodzą żadne przesłanki dające możliwość jego wyłączenia od rozpoznawania w niniejszej sprawy. Jak trafnie wskazał Sąd Najwyższy, "autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza jego prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które by podważały wiarygodność oświadczenia sędziego" (postanowienie z 25.08.1971 r., I CZ 121/71, OSN z 1972 r., poz. 55). 2.3. Użycie w art. 19 p.p.s.a. pojęcia "uzasadniona wątpliwość" oznacza, że chodzi tu o wątpliwość co do bezstronności sędziego, uzasadnioną obiektywnymi powodami, czyli takimi, które pozostają w związku przyczynowym między ich wystąpieniem a powstaniem oceny, że prawdopodobne jest, iż w tych okolicznościach sędzia może okazać się nieobiektywny (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, str. 82). Zatem, okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie musi być realna, a nie potencjalna. Okoliczność, że konkretni asesorzy bądź sędziowie orzekali w innych sprawach dotyczących strony czy innych uczestników postępowania, nie może stanowić o zaistnieniu uzasadnionej wątpliwości co do bezstronności tych sędziów. W literaturze podkreśla się, że "bezstronność" sędziego polega na tym, że traktuje on strony postępowania równorzędnie, zatem jest ona związana z obiektywizmem w rozpatrywaniu danej sprawy. Obiektywizm ten może zostać naruszony w przypadku emocjonalnego zaangażowania w sprawę poprzez wrogość czy niechęć, której dany sędzia daje wyraźne dowody np. poprzez ironiczne wypowiedzi mogące świadczyć o tym, że zajął stanowisko w sprawie jeszcze przed jej rozpoznaniem (zob. A. Wiktorowska, w: Hauser, Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2015, s. 186). Z taką sytuacją nie mamy jednak do czynienia w niniejszej sprawie. Należy w tym miejscu podkreślić, że Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie wskazywał, że o wyłączeniu sędziego nie może decydować subiektywne przekonanie strony o jego stronniczości i niesprawiedliwości. Zarzuty dotyczące niewłaściwego, zdaniem strony, sposobu orzekania przez sędziego mogą być podnoszone w ramach przysługujących środków zaskarżenia, nie stanowią natomiast przesłanki do wyłączenia sędziego. Przyczyny wyłączenia, które powinny zostać uprawdopodobnione we wniosku o wyłączenie sędziego, to wyłącznie przyczyny, na które wskazują art. 18 i 19 p.p.s.a. Oznacza to, że nie chodzi o jakąkolwiek okoliczność, która zdaniem strony wyłącza sędziego od rozpoznawania jego sprawy, ale okoliczność przewidzianą w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. 2.4. Skarżący ani we wniosku o wyłączenie sędziego, ani w zażaleniu na postanowienie o odmowie wyłączenia asesora, nie wskazali żadnych ustawowych przesłanek uzasadniających wyłączenie asesora. Nie wykazali ponadto, że istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co bezstronności w danej sprawie asesora WSA Grzegorza Potiopy. Ogólnikowe twierdzenia powołane przez skarżących nie mogą wskazywać na stronniczość czy niesprawiedliwość wskazanego sędziego przy rozpoznawaniu sprawy. Podkreślenia przy tym wymaga, że subiektywne przekonanie strony o tym, że sędzia nienależycie rozpoznał jej inne skargi nie może skutecznie uzasadniać wniosku o jego wyłączenie, chyba że możliwym byłoby wykazanie istnienia uprzedzeń sędziego względem strony. Biorąc pod uwagę złożone przez sędziego oświadczenie, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi słusznie orzekł, że brak było podstaw do wyłączenia od orzekania w sprawie sędziego objętego wnioskiem. 2.5. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu.