III FZ 256/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Paweł Borszowski (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 17 sierpnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia K. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 kwietnia 2022 r., sygn. akt III SA/Wa 592/22 w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi K. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 9 grudnia 2021 r., nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z 12 kwietnia 2022 r., sygn. akt III SA/Wa 592/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyniku rozpoznania wniosku K. S., zwany dalej "Skarżący", odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z 9 grudnia 2021 r., wydanej w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazano art. 61 § 3 i 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., zwana dalej "p.p.s.a.". Przedstawiając stan faktyczny sprawy, sąd pierwszej instancji wskazał, że w skardze inicjującej postępowanie sądowoadministracyjne Skarżący zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania kwestionowanej decyzji organu odwoławczego. Uzasadniając swoje stanowisko, strona powołała się na ryzyko prowadzenia wobec jej majątku egzekucji administracyjnej. Dodatkowym argumentem w ocenie Skarżącego jest charakter prowadzonej działalności gospodarczej związanej z branżą rozrywkową, która została szczególnie dotknięta skutkami pandemii. Do wniosku nie dołączono jakichkolwiek dokumentów celem wykazania ustawowych przesłanek uzasadniających zastosowanie instytucji z art. 61 § 3 p.p.s.a. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że wobec braku szczegółowego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji oraz poparcia stawianych twierdzeń jakimikolwiek dokumentami źródłowymi niemożliwym było przeprowadzenie merytorycznej oceny zaistnienia przesłanek umożliwiających objęcie skarżącego ochroną tymczasową. Sąd nie odniósł się do zarzutów stawianych zaskarżonej decyzji, albowiem ocena legalności zaskarżonych aktów nastąpi dopiero na etapie merytorycznego rozpoznania skargi. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, pismem z 20 kwietnia 2022 r. Skarżący wniósł zażalenie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez jego błędne niezastosowanie wskutek przyjęcia, że uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie odnosi się do konkretnych zdarzeń i okoliczności świadczących o zasadności wstrzymania wykonania aktu oraz, że punktem wyjścia oceny zasadności wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji musi być odniesienie wysokości dochodzonego zobowiązania do możliwości płatniczych Skarżącego - podczas gdy Skarżący powoływał się na konkretne okoliczności, tj., prowadzenie działalności w branży rozrywkowej, która wskutek obostrzeń epidemicznych poniosła ogromne straty, a wznowienie tej działalności wymaga poniesienia przez Skarżącego nakładów. Mając na względzie powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie podkreślić należy, że w odniesieniu do Skarżącego w analogicznej sprawie zapadło już prawomocne postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 czerwca 2022 r., III FZ 263/22, w którym uznano, że Skarżący nie podołał ciążącemu obowiązkowi wykazania zaistnienia przesłanek warunkujących zastosowanie instytucji określonej w art. 61 § 3 p.p.s.a. Pogląd zawarty w tym orzeczeniu Sąd w niniejszym składzie w pełni podziela, a przedstawioną w nim argumentację przyjmuje jako własną. W punkcie wyjścia odnotować należy, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek strony wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1 tego przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Jakkolwiek celem sięgnięcia do dyspozycji art. 61 § 3 p.p.s.a. wystarczające jest uprawdopodobnienie okoliczności, które stanowią podstawę wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności, wnioskodawca winien podjąć starania mające na celu owo uprawdopodobnienie. Kwestia stopnia konieczności uprawdopodobnienia racji w kontekście instytucji przewidzianej w komentowanym przepisie była wielokrotnie przedmiotem rozważań judykatury, w których podkreślano, że podstawą badania zasadności wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji lub aktu, jest prawidłowo uzasadniony wniosek, z wyczerpująco opisanymi przesłankami oraz dowodami pozwalającymi na ich uprawdopodobnienie. Obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu spoczywa na stronie skarżącej, która winna przekonać sąd o zasadności zastosowania ochrony tymczasowej wynikającej z art. 61 § 3 P.p.s.a. Nie jest przy tym wystarczające złożenie samego wniosku, nawet z przytoczeniem w jego uzasadnieniu lakonicznych okoliczności, które teoretycznie mogą pojawić się na etapie wykonywania orzeczenia, czy wręcz samo sparafrazowanie treści dyspozycji art. 61 § 3 p.p.s.a., bez odniesienia się do okoliczności konkretnej sprawy. Sąd musi dysponować wyczerpująco wykazanymi, wiarygodnymi faktami, pozwalającymi na zastosowanie przedmiotowej instytucji, która – co należy podkreślić – stanowi wyjątek od zasady wykonalności zaskarżonych decyzji. W rozpoznawanej sprawie Skarżący nie podołał ciążącemu obowiązkowi wykazania zaistnienia przesłanek warunkujących zastosowanie instytucji określonej w art. 61 § 3 p.p.s.a., nie formułując jakiegokolwiek uzasadnienia wniosku, w szczególności nie przedstawiając jakichkolwiek dokumentów na poparcie występowania w sprawie którejkolwiek z przesłanek zawartych w hipotezie ww. przepisu. W złożonej skardze zawarto jedynie hipotetyczne tezy o zasadności zastosowania ww. regulacji oraz przykładowe poglądy orzecznictwa sądów administracyjnych. Na poparcie tezy nie przedstawiono żadnych argumentów opartych o konkretne dowody, które wynikałyby z indywidualnej sytuacji skarżącego. Na dalszym etapie sprawy, w tym w przedmiotowym zażaleniu, nie uprawdopodobniono w żaden sposób okoliczności, które uzasadniałyby stosowanie art. 61 § 3 p.p.s.a. Wyraźnie przy tym należy rozróżnić kwestię wykazania danej okoliczności od skorelowania jej z jedną z dwóch przesłanek ustawowych wymienionych w normie prawnej zawartej w omawianym przepisie. Nie jest gestią Sądu dopasowywanie poszczególnych twierdzeń i dowodów pod poszczególne przesłanki z hipotezy normy prawa materialnego oraz domyślanie się intencji Skarżącego w argumentacji wskazującej, w odniesieniu do której z przesłanek w istocie Skarżący upatruje tych okoliczności oraz w jaki sposób uznaje je za istotne z punktu widzenia przepisu. Z tego względu nie spełnia takich wymogów w szczególności ogólnikowe, lakoniczne powoływanie się na stan pandemii obowiązujący na terenie Rzeczpospolitej Polskiej, bez powiązania tej okoliczności z innymi zdarzeniami faktycznymi związanymi z osobą Skarżącego, zwłaszcza, iż argumentacja w rzeczonym zakresie mieści się w uzasadnieniu zażalenia, nie zaś wniosku inicjującym postępowanie w sprawie. Odnosząc się do podnoszonego ryzyka wykonania zobowiązania podatkowego w drodze przymusowej egzekucji, Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że każde wykonanie decyzji dotyczącej należności pieniężnych jest uciążliwe i stanowi uszczerbek w budżecie jej adresata, jednak nie oznacza to automatycznie, że zapłata należności, także w trybie egzekucyjnym, będzie za każdym razem powodować powstanie po stronie podmiotu wnoszącego skargę znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Podnoszony argument ma charakter hipotetycznych rozważań, zaś sama możliwość dokonania w przyszłości egzekucji z majątku skarżącego nie uzasadnia jeszcze udzielenia ochrony tymczasowej. Zasadność wniosku o zastosowanie ochrony tymczasowej odnosi się do braku możności pokrycia zaległości, nie zaś braku chęci spieniężenia posiadanego majątku przy jednoczesnym braku innych środków finansowych. Jednocześnie należy zaznaczyć, iż Naczelny Sąd Administracyjny nie przesądza, podobnie jak Sąd pierwszej instancji, czy w realiach rozpoznawanej sprawy Skarżący znajduje się w sytuacji uzasadniającej zastosowanie instytucji z art. 61 § 3 P.p.s.a. Brak uzasadnienia wniosku uniemożliwia poznanie sytuacji Skarżącego i poddanie ocenie, czy wobec tego zachodzą przesłanki warunkujące możność zastosowania ww. przepisu. Należy podkreślić, że niniejsze rozstrzygnięcie nie wyłącza uprawnienia Skarżącego do ponownego wystąpienia z wnioskiem w omawianym zakresie przy prawidłowo i wyczerpująco opisanych okolicznościach uzasadniających jego zdaniem zastosowanie art. 61 § 3 p.p.s.a. wraz ze złożeniem stosownej dokumentacji popierającej takie twierdzenia. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.