III FZ 47/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Jolanta Sokołowska po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia Z.P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 30 listopada 2022 r., sygn. akt I SA/Po 867/22 odmawiające wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi Z.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 26 sierpnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia, po wznowieniu postępowania zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2018 r. postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 30 listopada 2022 r., sygn. akt I SA/Po 867/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, w sprawie ze skargi Z.P. (dalej: skarżący) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu (dalej: SKO) z dnia 26 sierpnia 2022 r. w przedmiocie ustalenia, po wznowieniu postępowania, zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2018 r. Przedstawiając stan faktyczny sprawy Sąd pierwszej instancji wskazał, iż skarżący pismem z dnia 10 października 2022 r., wniósł o wstrzymanie zaskarżonej decyzji. Skarżący uzasadniał swój wniosek faktem, iż organ pierwszej instancji wydał jednocześnie pięć analogicznych w swoim rozstrzygnięciu decyzji dotyczących poszczególnych lat (2017-2021), które to zostały podtrzymane przez SKO. Łączna kwota ustalona w ww. pięciu decyzjach, wydanych w trybie wznowieniowym wynosi 808 044, 00 zł. W ocenie skarżącego, wyegzekwowanie ustalonej kwoty zobowiązania podatkowego grozi szkodą po stronie skarżącego, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia. Sąd pierwszej instancji stwierdził, iż skarżący nie wykazał zaistnienia przesłanek, które dawałyby podstawę do zastosowania ochrony tymczasowej. Sąd wskazał, że skarżący domagając się wstrzymania wykonania decyzji podniósł jedynie, że ze względu na wartość zobowiązania podatkowego grożąca szkoda jest znaczna, a wykonanie decyzji wymuszałoby na skarżącym sprzedaż należących do niego aktywów na niekorzystnych warunkach, co wiązałoby się z niepowetowaną stratą. Sąd pierwszej instancji zważył, iż nie sposób uznać, że dostatecznym uzasadnieniem dla wstrzymania wykonania decyzji jest wysokość podatku, która wynika z zaskarżonej decyzji. Sąd pierwszej instancji uznał, że sama okoliczność nałożenia na skarżącego obowiązku zapłaty nawet wysokiej kwoty, nie może stanowić samoistnej przyczyny uzasadniającej wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Skoro skarżący nie przedstawił swojej sytuacji finansowej, Sąd nie mógł dokonać jej oceny w powiązaniu z wysokością nałożonego obowiązku, a także oceny wystąpienia przesłanek do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, skarżący wniósł zażalenie, zarzucając naruszenie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: P.p.s.a.) oraz wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Stosownie do § 3 tego przepisu sąd może na wniosek zainteresowanego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Jakkolwiek celem wykazania przesłanek zawartych w hipotezie art. 61 § 3 P.p.s.a. wystarczające jest uprawdopodobnienie okoliczności stanowiących podstawę wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności, wnioskodawca winien podjąć starania mające na celu owo uprawdopodobnienie. Kwestia stopnia konieczności uprawdopodobnienia racji w kontekście instytucji przewidzianej w komentowanym przepisie była wielokrotnie przedmiotem rozważań judykatury, w których podkreślano, że podstawą badania zasadności wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji lub aktu jest prawidłowo uzasadniony wniosek, z opisanymi przesłankami oraz dokumentami pozwalającymi na ich uprawdopodobnienie. Obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu spoczywa na stronie skarżącej, która winna przekonać sąd o zasadności zastosowania ochrony tymczasowej wynikającej z omawianego przepisu. Sąd musi dysponować wyczerpująco przedstawionymi, wiarygodnymi twierdzeniami pozwalającymi na zastosowanie przedmiotowej instytucji, która – co należy podkreślić – stanowi wyjątek od zasady wykonalności zaskarżonych decyzji. W rozpoznawanej sprawie skarżący nie podołał ciążącemu obowiązkowi wykazania zaistnienia przesłanek warunkujących zastosowanie instytucji określonej w art. 61 § 3 P.p.s.a. Argumentacja prezentowana przez skarżącego oscyluje w głównej mierze wokół kwestii wysokości zobowiązania podatkowego oraz ryzyka konieczności szybkiego upłynnienia majątku i w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie mogła doprowadzić do pozytywnego rozpatrzenia wniosku. Każde wykonanie decyzji dotyczącej należności pieniężnych jest uciążliwe i stanowi uszczerbek w budżecie jej adresata, nie oznacza przy tym, że zapłata należności będzie za każdym razem powodować powstanie po stronie podmiotu wnoszącego skargę znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Skoro każda decyzja podatkowa zobowiązująca do uiszczenia określonej należności pieniężnej (decyzja wymiarowa) ze swej istoty generuje dolegliwość rodzącą określone skutki w sferze finansowej i majątkowej zobowiązanego, skutki stąd wynikające należy uznać za oczywiste i zawsze prowadzące do ujemnych następstw chociażby w postaci zmniejszenia majątku strony. W przypadku nieposiadania środków pieniężnych na pokrycie zobowiązania podatnik winien podejmować wszelkie możliwe czynności zmierzające do uregulowania należności, w tym w zakresie upłynnienia posiadanego majątku ruchomego tudzież nieruchomego. Obowiązek uregulowania należności podatkowej ciążący na skarżącym, prowadzący do konieczności upłynnienia majątku w postaci nieruchomości, nie przesądza o zaistnieniu znacznej szkody czy trudnych do odwrócenia skutków, nawet jeżeli w wyniku transakcji mającej na celu pokrycie zobowiązania uzyska on cenę niższą aniżeli w innych warunkach rynkowych. Za równie bezskuteczną należało uznać argumentację dotyczącą samego faktu znacznej wysokości zobowiązania podatkowego Zgodnie z wielokroć prezentowanym stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego, okoliczność wysokiej należności decyzji nie świadczy sama w sobie o zajściu przesłanek uzasadniających wstrzymanie jej wykonania. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.