III FZ 501/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Krzysztof Winiarski po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia W. L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 sierpnia 2023 r., sygn. akt III SA/Wa 2600/22, w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi W. L. na postanowienie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie z dnia 22 sierpnia 2022 r., nr KOC/4506/Fi/22, w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2022 r. postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z 11 sierpnia 2023 r., sygn. akt III SA/Wa 2600/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę W. L. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 22 sierpnia 2022 r. w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2022 r. W przedstawionym stanie faktycznym sprawy Sąd pierwszej instancji wskazał, że w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 23 listopada 2022 r. Skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł, w terminie 7 dni od dnia doręczenia, pod rygorem odrzucenia środka zaskarżenia. Na powyższe zarządzenie Skarżący złożył zażalenie, które w wyniku kontroli instancyjnej zostało oddalone postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 kwietnia 2023 r., sygn. III FZ 59/23. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 3 lipca 2023 r. wezwano Skarżącego do wykonania prawomocnego zarządzenia z 23 listopada 2022 r. w przedmiocie uiszczeniu wpisu od skargi. Przesyłka zawierająca rzeczone zarządzenie została przesłana na adres Skarżącego. Po dwukrotnej awizacji przesyłka została zwrócona do adresata wobec jej niepodjęcia w terminie i następnie uznana za doręczoną 21 lipca 2023 r. w trybie art. 73 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Do dnia wydania kwestionowanego orzeczenia Skarżący nie dokonał czynności procesowej. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że pomimo skutecznego wezwania Skarżącego nie uzupełniono braku fiskalnego skargi w zakreślonym terminie, co obligowało do zastosowania sankcji odrzucenia wniesionego środka zaskarżenia. W reakcji na powyższe pismem z 14 września 2023 r. Skarżący złożył zażalenie, wskazując, że nie został prawidłowo wezwany do uiszczenia wpisu od skargi, gdyż przesyłka zawierająca owo wezwanie została bezskutecznie doręczona. Zdaniem Strony, Sąd pierwszej instancji zobowiązany był zainicjować u doręczyciela pocztowego postępowanie reklamacyjne, nie zaś odgórnie przyjmować skuteczność doręczenia przesyłki sądowej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Poza sporem w rozpoznawanej sprawie pozostawała poprawność wysokości żądanego wpisu oraz nałożenia obowiązku jego uiszczenia przez Skarżącego (wobec prawomocnego postanowienia tego Sądu z 17 kwietnia 2023 r., sygn. III FZ 59/23), brak uiszczenia przez Stronę wymaganego wpisu, a także nieodebranie przezeń awizowanej przesyłki sądowej. Korespondencja sądowa zawierająca wezwanie do uzupełnienia braku fiskalnego skargi została Skarżącemu doręczona w trybie doręczenia zastępczego. Wobec niepodjęcia korespondencji w terminie wezwanie uznano za skutecznie doręczone z końcem 21 lipca 2023 r., przyjmując dwukrotność zawiadomienia o awizacji przesyłki odpowiednio 7 lipca 2023 r. i 17 lipca 2023 r. Strona dla usprawiedliwienia niedokonania czynności procesowej w terminie powołała się na okoliczność braku uzyskania zawiadomień o awizacji korespondencji. W świetle tak zarysowanej argumentacji Skarżącego, należało stwierdzić, że przyjęcie oceny o braku należytego wypełnienia obowiązków przez doręczyciela (operatora pocztowego), tj. o nieskuteczności doręczenia sądowego, niweczy skutki prawne, jakie przepisy wiążą z odbiorem korespondencji, co oznacza, że wiążący się z takim zdarzeniem termin ustawowy do dokonania czynności procesowej nie rozpoczyna biegu. Z regulacji art. 73 p.p.s.a. wynikają przesłanki konieczne do wystąpienia kumulatywnie celem możności przyjęcia oceny o skuteczności doręczenia zastępczego. Przesłanki warunkujące prawidłowość wskazanej czynności procesowej, wobec doniosłości prawnej ryzyka zamknięcia stronie dalszej drogi sądowej, zwłaszcza w trybie tzw. doręczenia zastępczego, będącego wyjątkiem od reguły doręczania korespondencji do rąk adresata, winny być interpretowane ściśle. Jakakolwiek nieprawidłowość w poinformowaniu adresata o pozostawieniu pisma do odbioru wpływa na skuteczność doręczenia. Fikcja prawna wskazanej formy doręczenia opiera się na przyjęciu domniemania, jakoby przesyłka została doręczona adresatowi, mimo że faktycznie jej nie odebrał, niemniej domniemanie to nie występuje, ilekroć w toku doręczenia przesyłki przez doręczyciela pocztowego nie spełniono warunków określonych w art. 73 § 2 i 3 p.p.s.a. Konieczna w takiej sytuacji pozostaje ocena, czy na kanwie określonego stanu faktycznego uczyniono zadość przepisom proceduralnym traktującym o trybie doręczenia przesyłek sądowych, ze szczególnym uwzględnieniem przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 6 maja 2020 r. w sprawie szczegółowego trybu i sposobu doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym (Dz.U. z 2020 r. poz. 819), znajdującego zastosowanie w rozpoznawanej sprawie stosownie do art. 65 § 2 p.p.s.a. Relewantna w tej materii pozostaje również okoliczność, że ilekroć analizy tej dokonuje się w postępowaniu wpadkowym w przedmiocie odrzucenia środka zaskarżenia, po stronie zainteresowanego spoczywa ciężar obalenia wspomnianego domniemania poprzez stanowcze wykazanie uchybień w procesie doręczania korespondencji. Jak wynika z adnotacji pocztowych znajdujących się na kopercie zawierającej wspomniane wezwanie sądowe (k. 37 akt sądowych), w odniesieniu do spornej przesyłki zachodziła dwukrotna awizacja - odpowiednio 7 lipca 2023 r. i 17 lipca 2023 r. Niepodjęta korespondencja została pozostawiona do odbioru w Urzędzie Pocztowym [...], ze wskazaniem dokładnego adresu placówki, zaś zawiadomienie o powyższym – w oddawczej skrzynce pocztowej (pkt 2 i 3 formularza zwrotnego potwierdzenia odbioru). Bezskuteczny upływ 14-dniowego terminu wyznaczonego na odbiór skutkował zwrócenie korespondencji do adresata i uznaniem przez Sąd pierwszej instancji doręczenia za skutecznie dokonanego. Wbrew twierdzeniom zażalenia, w rozpoznawanej sprawie nie sposób uznać doręczenia korespondencji kierowanej do Skarżącego za nieskuteczne i niewywołujące skutków prawnych. Z żadnego dokumentu znajdującego się w aktach sprawy, w szczególności koperty wraz z formularzem zwrotnego potwierdzenia odbioru nie wynika, jakoby Strona faktycznie nie została powiadomiona o korespondencji sądowej skierowanej na właściwy adres i pozostawionej we właściwej placówce Poczty Polskiej. Dokumentów takich nie dostarczył również sam zainteresowany, albowiem kontrdowodem w omawianym zakresie nie mogą być kserokopie zawiadomień kierowanych do osób trzecich, rzekomo omyłkowo pozostawionych u Skarżącego, która to okoliczność pozostaje poza możliwościami weryfikacyjnymi tutejszego Sądu. Jakkolwiek brak dowodu nie jest dowodem braku, niezaoferowanie przez Skarżącego dowodów mogących wykazać prawdziwość twierdzeń co do nieotrzymania stosownych zawiadomień nie mogło doprowadzić do obalenia fikcji doręczenia i zniweczenia skutków procesowych upływu terminu ustawowego do uzupełnienia braków fiskalnych skargi. Powoływanie się na okoliczności niepoparte dowodami czyni takowe twierdzenia mało wiarygodnymi, niepozwalającymi uznać za spełniony wymóg wykazania okoliczności istotnych w sprawie. Przyjęcie odmiennego stanowiska przekreślałoby istotę instytucji doręczenia zastępczego oraz sens istnienia terminów procesowych w ogólności, co ostatecznie stanowiłoby zbyt daleko idące rozluźnienie dyscypliny procesowej gwarantującej rzetelność prowadzonych postępowań sądowych. Ma to szczególne znaczenie w kontekście cechującego się ścisłymi formalnościami dowodowymi postępowania drugoinstancyjnego w zakresie badania legalności rozstrzygnięcia odrzucającego środek zaskarżenia (dowodzenie błędów w doręczeniu korespondencji w sprawie), w którym nie jest wystarczające uprawdopodobnienie określonych racji, wskazujące jedynie na określone prawdopodobieństwo twierdzeń czy zdarzeń. Okoliczności podnoszone przez Stronę wprawdzie mogłyby służyć pewnemu uprawdopodobnieniu określonych twierdzeń, jednak stanowczo nie mocnemu dowodzeniu błędów w doręczeniu korespondencji w niniejszej sprawie. Wobec okoliczności potwierdzenia danych znajdujących się na kopercie z datami awizacji widniejącymi w systemie śledzenia przesyłek pocztowych na stronie internetowej Poczty Polskiej, za niewiarygodne skład orzekający uznał twierdzenia o wadliwościach w toku doręczania przesyłki sądowej, a tym samym o obaleniu fikcji jej doręczenia i w konsekwencji upływu biegu terminu do dokonania przez Skarżącego czynności, do których był wzywany. Oceny tej nie mogły zmienić zarzuty sformułowane wobec Sądu pierwszej instancji, jakoby zobowiązany był przeprowadzić czynności wyjaśniające, w szczególności wnieść reklamację do operatora pocztowego. Pomijając okoliczność orzekania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w przedmiocie odrzucenia wniesionego środka zaskarżenia w momencie braku jakiegokolwiek sygnału o potencjalnych zaniedbaniach doręczyciela w procesie awizowania przesyłki, a także w istocie rysującej się po stronie Skarżącego próby przerzucenia ciężaru dowodzenia na ów Sąd, za niecelowe i nieznajdujące racjonalnych podstaw należy uznać oczekiwanie od sądu pierwszej instancji każdorazowego reklamowania usługi pocztowej, ilekroć nastąpi zwrot korespondencji sądowej wobec jej niepodjęcia w terminie. W świetle zasad doświadczenia życiowego oczywistym pozostaje, że wystawienie i pozostawienie adresatowi zawiadomienia o awizacji przez doręczyciela jest czynnością techniczną, której wsteczne zweryfikowanie - zwłaszcza po upływie określonego czasu - pozostaje utrudnione dowodowo. Weryfikację tej okoliczności należy zatem przeprowadzić w oparciu o całokształt okoliczności sprawy, oceniając, czy w świetle zaprezentowanej argumentacji przez stronę udowodnione pozostały nieprawidłowości. Prezentowane tymczasem przez Skarżącego argumenty, w obliczu m.in. faktu nieodebrania przesyłki sądowej zawierającej odpis orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego uprzednio zapadłego w sprawie, nie dają podstaw do uznania, jakoby do wskazywanych nieprawidłowości realnie doszło. Z tych względów na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji.