III FZ 64/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Grażyna Nasierowska po rozpoznaniu w dniu 27 stycznia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. T. - Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 6 października 2020 r. sygn. akt I SA/Gd 2202/19 w przedmiocie odrzucenia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi kasacyjnej A. T. - Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 21 kwietnia 2020 r. sygn. akt I SA/Gd 2202/19 w sprawie ze skargi A. T. - Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w S. na postanowienie Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 28 października 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o wydanie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z 6 października 2020 r., sygn. akt I SA/Gd 2202/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę kasacyjną A. T. - Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w S. (dalej: skarżąca) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 6 października 2020 r., sygn. akt I SA/Gd 2202/19, w uzasadnieniu orzeczenia jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazując art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. - Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.). Przedstawiając stan faktyczny sprawy, sąd pierwszej instancji wskazał, iż zarządzeniem z 3 września 2020 r. pełnomocnik skarżącej został wezwany do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie 100 zł, w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia, pod rygorem jej odrzucenia. Przesyłka zawierająca odpis zarządzenia została uznana za doręczoną 21 września 2020 r., zaś wpis od skargi kasacyjnej nie został uiszczony. W uzasadnieniu postanowienia WSA wyjaśnił, iż przesyłka zawierająca zarządzenie wzywające do uiszczenia wpisu sądowego została przesłana na prawidłowo wskazany adres kancelarii pełnomocnika skarżącej, a po jej dwukrotnym awizowaniu wobec niepodjęcia przesyłki w wymaganym 14-dniowym terminie - uznana za doręczoną z dniem 21 września 2020 r. (k. 83 akt sądowych). Zdaniem sądu pierwszej instancji w związku z powyższym termin do dokonania wpłaty upływał skarżącej 28 września 2020 r., zaś jego niedochowanie - brak uiszczenia wpisu sądowego - skutkować musiało zastosowaniem sankcji odrzucenia skargi kasacyjnej. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, pismem z 5 listopada 2020 r. skarżąca, zastępowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżyła rozstrzygnięcie sądu pierwszej instancji, zarzucając naruszenie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. i art. 83 § 1 i 3 p.p.s.a. oraz domagając się uchylenia kwestionowanego orzeczenia w całości oraz zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego. W uzasadnieniu stanowiska zażalenia pełnomocnik wskazał, iż nie otrzymał zawiadomienia o awizowaniu przesyłki sądowej zawierającej wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego. W piśmie procesowym pełnomocnik podniósł, iż z przyczyn nieznanych pełnomocnikowi operator pocztowy aktualnie nie podejmuje żadnych prób doręczania korespondencji na miejscu w lokalu, a awizowanie przesyłek przez pracowników obarczone jest rażącymi naruszeniami prawa i podstawowych standardów służbowych. Pełnomocnik wskazał przy tym, iż w rozpoznawanej sprawie nie podjęto żadnej próby doręczenia przesyłki zawierającej wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej, zaś sam pełnomocnik nie został w żaden sposób zawiadomiony o przesyłce pozostawionej rzekomo w placówce pocztowej do odbioru, zostając pozbawionym możności wykonania wezwania. Autor zażalenia powołał się na dokument śledzenia przesyłki zawierającej niepodjętą korespondencję sądową, wskazując na - jego zdaniem - występujące liczne nieścisłości przy doręczaniu ww. przesyłki, twierdząc, iż potwierdzają one fikcyjność rzekomego awizowania i brak możliwości przyjęcia fikcji jej doręczenia. Do zażalenia został przedłożony wydruk nazwany przez pełnomocnika odpisem reklamacji na okoliczność skierowania reklamacji w sprawie braku zawiadomienia o nadejściu przesyłki skierowanej w rozpoznawanej sprawie. Pełnomocnik podkreślił, iż również uprzednio składane były ustnie w placówce operatora pocztowego skargi dotyczące nieprawidłowości przy doręczaniu przesyłek i uchybienia w zakresie pozostawianych zawiadomień o awizacji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. Stosownie do art. 230 § 1 p.p.s.a. od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Pismami, o których mowa w § 1, są skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania (por. § 2). Zgodnie z art. 220 § 1 p.p.s.a. sąd nie podejmuje żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku przewodniczący wzywa wnoszącego pismo do uiszczenia stosownego wpisu sądowego w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania, przy czym na mocy art. 220 § 3 p.p.s.a. w przypadku, gdy rzeczony brak fiskalny dotyczy skargi kasacyjnej, bezskuteczny upływ wyznaczonego stronie terminu powoduje odrzucenie środka zaskarżenia. Jak wynika z akt sprawy przesyłka sądowa zawierająca wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej doręczono skarżącej w trybie doręczenia zastępczego. Instytucja doręczenia zastępczego przewidziana w art. 73 p.p.s.a. zakłada możliwość przekazania nieobecnemu adresatowi zawiadomienia o pozostawieniu pisma w placówce pocztowej wraz z informacją o możliwości jego odbioru, ze wskazaniem miejsca i daty. Rzeczone zawiadomienie umieszcza się w skrzynce na korespondencję, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe. Niedoręczona przesyłka sądowa pozostaje w urzędzie pocztowym przez okres 7 dni, po czym rzeczoną czynność powtarza się. Bezskuteczny upływ 14-dniowego terminu wyznaczonego na odbiór skutkuje przyjęciem doręczenia za dokonane. Fikcja prawna doręczenia zastępczego opiera się na przyjęciu domniemania, iż przesyłka została doręczona adresatowi, mimo że faktycznie adresat jej nie odebrał. Omawiana regulacja na mocy art. 193 p.p.s.a. znajduje zastosowanie również w toku postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. W rozpoznawanej sprawie przesyłka polecona zawierająca wezwanie do uzupełnienia braków fiskalnych skargi kasacyjnej została przekazana do doręczenia 7 września 2020 r. Ze względu na brak możliwości doręczenia w tym samym dniu przesyłkę awizowano i złożono w placówce pocztowej. Analizując stemple pocztowe widniejące na kopercie, należy wywieźć, iż druga awizacja niepodjętej korespondencji nastąpiła w dacie 15 września 2020 r., co wobec jej ostatecznego niepodjęcia w 14-dniowym terminie liczonym od pierwszej awizacji doprowadziło do odesłania do nadawcy. Rzeczone informacje znajdują potwierdzenie w danych zawartych w systemie informatycznym w zakresie usługi śledzenia przesyłek sądowych. Koperta pocztowa zawierająca przesyłkę sądową została zaadresowana na aktualny adres pełnomocnika skarżącej – tożsamy ze wskazywanym przez stronę w komparycjach wcześniejszych pism kierowanych do sądu (okoliczność bezsporna). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego sąd pierwszej instancji słusznie zastosował sankcję odrzucenia skargi kasacyjnej jako wniesionej bez należnego wpisu sądowego. Nie sposób uznać doręczenia zastępczego korespondencji sądowej kierowanej do skarżącej za nieskuteczne i niewywołujące skutków prawnych. Bez wpływu dla biegu terminu do uiszczenia wpisu sądowego oraz skutków prawnych wynikających z jego niezachowania pozostaje kwestia ewentualnego braku uzyskania pisemnego zawiadomienia o awizacji przesyłki sądowej. Z żadnego dokumentu znajdującego się w aktach sprawy nie wynika jakoby pełnomocnik skarżącej faktycznie nie został powiadomiony o pozostawieniu przesyłki sądowej w placówce pocztowej. Analiza znajdującej się w aktach sprawy koperty zawierającej ową przesyłkę (k. 83 akt sądowych) prowadzi wszak do zgoła odmiennych wniosków, zwłaszcza w kontekście znajdującej się tam adnotacji o złożeniu niedostarczonego listu w odpowiednim oddziale placówki pocztowej oraz datach awizacji przesyłki, które w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uznać należy za miarodajne, w pełni wystarczające, i znajdujące potwierdzenie w danych zawartych w systemie informatycznym. Oceny tej nie może zmienić przedłożony przez pełnomocnika skarżącej wydruk będący rzekomo reklamacją usługi pocztowej. Dokument ten, pozbawiony daty oraz jakichkolwiek danych identyfikacyjnych, nie nosi żadnych śladów pozwalających uznać jakoby w istocie został złożony oraz inicjował postępowanie reklamacyjne w sprawie. Co więcej, do czasu rozpoznania zażalenia skarżącej nie dosłano do akt sprawy jakiejkolwiek korespondencji zawierającej odpowiedź Poczty Polskiej na zgłoszone zawiadomienie, co w świetle zasad logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego, przez wzgląd na reguły należytej staranności zawodowej profesjonalnego pełnomocnika, jawi się jako niezrozumiałe i rodzące wątpliwości co do wiarygodności dowodu. Tym samym należy stwierdzić, iż wobec braku złożenia kontrdowodów mogących wykazać prawdziwość twierdzeń skarżącej kasacyjnie, nie obaliła ona fikcji doręczenia zastępczego i nie zniweczyła skutków procesowych niezachowania terminu do uzupełnienia braków fiskalnych skargi kasacyjnej. W orzecznictwie tutejszego Sądu funkcjonuje trafny w ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie pogląd, zgodnie z którym gołosłowne powoływanie się przez stronę na okoliczności niepoparte jakimikolwiek dowodami, czyni jej twierdzenia mało wiarygodnymi, niepozwalającymi uznać za spełniony wymóg wykazania okoliczności istotnych w sprawie. Gołosłowne powoływanie się przez skarżącą na określone okoliczności, niepoparte wiarygodnymi dowodami, czyni w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego twierdzenia tejże mało wiarygodne wszak w przypadku odmiennego stanowiska sądu strony dowolnego postępowania każdorazowo przy uchybieniu terminu do dokonania określonej czynności procesowej powoływałyby się na okoliczność braku uzyskania awiza bądź jego błędnego wypełnienia, bez konieczności powoływania się na jakiekolwiek inne okoliczności i konkretne dowody na poparcie tychże twierdzeń. Powyższe w sposób nieuzasadniony pozwalałoby obalać fikcję doręczenia tylko na podstawie twierdzeń strony i przekreślało istotę instytucji doręczenia zastępczego oraz sens istnienia terminów procesowych w ogólności, co ostatecznie stanowiłoby zbyt daleko idące rozluźnienie dyscypliny procesowej gwarantującej rzetelność prowadzonych postępowań sądowych. Okoliczności podnoszone przez pełnomocnika mogłyby służyć pewnemu uprawdopodobnieniu określonych nieścisłości w działalności Poczty Polskiej, jednak w żadnej mierze nie mocnemu dowodzeniu błędów w doręczeniu korespondencji w niniejszej sprawie. Innymi słowy, dowody przytoczone przez skarżącą nie mają mocy dowodowej na wykazanie okoliczności podnoszonych w zażaleniu. Należy przy tym podnieść zaopatrywanie, iż pełnomocnik skarżącej, analizując dokument śledzenia przesyłki mógł bez przeszkód dostrzec informacje o dwukrotnej awizacji przesyłki, co dla profesjonalnego pełnomocnika winno być jednoznacznym sygnałem o ewentualnej konieczności wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego, czego jednakże w rozpoznawanej sprawie nie uczynił. Należy zauważyć i poddać wyraźnej emfazie, iż sąd w składzie rozpoznającym niniejsze zażalenie bynajmniej nie przesądza, czy w toku doręczania korespondencji sądowej skarżąca dopuściła się zawinionego działania polegającego na nieterminowym wniesienia środka zaskarżenia oraz jakie były rzeczywiste przyczyny takiego stanu rzeczy. Powyższe istotne z punktu widzenia hipotezy art. 87 § 2 p.p.s.a. mogłoby być przedmiotem oceny w sprawie z wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej, nie zaś skuteczności doręczenia oraz zasadności odrzucenia środka zaskarżenia. Przedmiotem analizy w niniejszej sprawie jest wyłącznie ocena prawidłowości rozstrzygnięcia postanowienia sądu pierwszej instancji z 6 października 2020 r. i taki jest zakres kognicji tutejszego Sądu. Podsumowując, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie będącej przedmiotem niniejszego wywodu zasadnym było stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku o odrzuceniu skargi kasacyjnej wobec jej złożenia bez należnej opłaty. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji. Odnosząc się do zawartego w zażaleniu wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, stwierdzić należy, iż nie może on zostać uwzględniony, albowiem art. 203 i art. 204 p.p.s.a. regulujące kwestie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego nie znajdują zastosowania do postępowania toczącego się na skutek wniesienia zażalenia na postanowienie sądu pierwszej instancji.