III OPP 6/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz Sędzia NSA Mirosław Wincenciak po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi A. T. na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w sprawie o sygn. akt II SAB/Wa 341/24 w sprawie ze skargi A. T. na bezczynność Komisji Śledczej do zbadania legalności, prawidłowości oraz celowości czynności operacyjno-rozpoznawczych podejmowanych m.in. z wykorzystaniem oprogramowania Pegasus przez członków Rady Ministrów, służby specjalne, Policję, organy kontroli skarbowej oraz celnoskarbowej, organy powołane do ścigania przestępstw i prokuraturę w okresie od dnia 16 listopada 2015 r. do dnia 20 listopada 2023 r. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia: oddalić skargę na przewlekłość postępowania. Pismem z dnia 10 stycznia 2024 r. A. T. (dalej: skarżąca) złożyła skargę na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. z 2023 r., poz. 1722) w sprawie o sygn. akt II SAB/Wa 341/24 zawisłej przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie. W treści skargi skarżąca wniosła o: 1. stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiła przewlekłość postępowania; 2. wydanie zalecenia podjęcia odpowiednich czynności w tej sprawie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w postaci niezwłocznego rozpoznania skargi na bezczynność organu; 3. zwrócenie skarżącej uiszczonej opłaty w wysokości 200 zł; 4. przyznanie od Skarbu Państwa na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w wysokości 20.000,00 zł tytułem naruszenia jej prawa do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowoadministracyjnym bez uzasadnionej zwłoki; 5. zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz skarżącej kosztów postępowania skargowego, w tym zwrotu kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W przedstawionym stanie faktycznym skarga na przewlekłość postępowania nie zasługuje na uwzględnienie i jako taka podlega oddaleniu. Skarga o stwierdzenie, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym nastąpiła przewlekłość postępowania może być uwzględniona, jeżeli są podstawy do przyjęcia, że na skutek działania lub bezczynności sądu naruszone zostało prawo strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki, Dz. U. z 2023 r., poz. 1725 ze zm., dalej: ustawa). Stosownie do art. 2 wskazanej ustawy, o nieuzasadnionej zwłoce można mówić wówczas, jeżeli postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne, uwzględniając ocenę terminowości i prawidłowości czynności sądowych, ale także zachowań stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania. Ocena ta nie może być oderwana od obowiązku rozpoznania wszystkich spraw wniesionych do sądu bez nieuzasadnionej zwłoki, przy zachowaniu zasady rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oraz uwzględnieniu przepisów nakazujących rozpoznanie niektórych rodzajów spraw w ustawowo określonych terminach. Pewna wskazówka, jaki okres może świadczyć o przewlekłości postępowania wynika z art. 14 ustawy, który stanowi, że skarżący może wystąpić z nową skargą w tej samej sprawie po upływie 12 miesięcy. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się więc, że ustawodawca uznał za przewlekłe takie postępowanie, które trwa dłużej niż 12 miesięcy. Przy czym, jeżeli postępowanie trwa dłużej niż 12 miesięcy nie oznacza to samo przez się, że nastąpiła przewlekłość postępowania w rozumieniu tej ustawy (por. postanowienia NSA z: 7 marca 2014 r., sygn. akt II OPP 14/14; 25 lipca 2013 r., sygn. akt II OPP 25/13; 19 sierpnia 2011 r., sygn. akt II OPP 27/11; 3 października 2014 r., sygn. akt I OPP 101/14). Istotne są, bowiem również ustalenia faktyczne danej sprawy. Przy rozpoznawaniu skargi na przewlekłość postępowania bierze się pod uwagę nie tylko czas trwania postępowania, ale kontrolą powinna być bowiem objęta także terminowość poszczególnych czynności podejmowanych przez Sąd w toku postępowania, a niezbędnych do rozpoznania sprawy. Początek biegu terminu dla obliczania przewlekłości postępowania sądowego stanowi wszczęcie tego postępowania w danej instancji. Ustalenie zaistnienia przewlekłości postępowania nie jest zależne jedynie od upływu czasu i subiektywnych odczuć skarżącego, a jest wypadkową czynników obiektywnych oraz czasu niezbędnego do podejmowania działań zgodnych z obowiązującymi przepisami przewidującymi prowadzenie określonych procedur. Przewlekłość jest bowiem pojęciem, które oznacza, że jakieś zdarzenia czy stany są nadmiernie rozciągnięte w czasie, rozwleczone i przedłużają się. Jest to, co oczywiste, pojęcie względne, a zatem zawsze musi być odnoszone do konkretnych realiów sprawy i przyjętego trybu postępowania (por. postanowienie NSA z 10 lipca 2013 r. sygn. akt I FPP 12/13). Jedynie nadmierne odstępstwa od czasu koniecznego do wykonania określonych czynności sądowych, prac i procedur mogą być uznawane za tworzące stan nieuzasadnionej zwłoki, o jakim mowa w ww. ustawie. Skoro pojęcie przewlekłości postępowania nie jest zależne wprost od długości toczącego się postępowania, to tym samym nie można dokonywać ocen wyłącznie przez pryzmat czasu, jaki upłynął od momentu wniesienia danego środka prawnego do momentu wydania prawomocnego rozstrzygnięcia. W doktrynie zwrócono uwagę, że jeśli ustawa nie zawiera żadnych wskazówek co do długości określonych czynności czy stadiów postępowania, należy się odwołać do wiedzy wynikającej z praktyki, orzecznictwa sądów lub przeciętnej długości postępowania w podobnych sprawach (P. Górecki, S. Stachowiak, P. Wiliński, Skarga na przewlekłość postępowania przygotowawczego i sądowego. Komentarz, Lex 2010). Z akt sprawy wynika, że od momentu wpływu do Sądu pierwszej instancji skargi na bezczynność organu, Sąd ten dokonywał bieżących czynności mających na celu nadanie dalszego biegu tej skardze, tj. m.in. zarządził doręczenie skarżącej odpisu odpowiedzi na skargę, skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym, zawiadomił strony o składzie sędziowskim mającym rozpoznać sprawę, zarządził wzajemne doręczenie pism procesowych złożonych przez strony postępowania sądowoadministracyjnego, a na skutek usprawiedliwionej nieobecności dwóch sędziów z wyznaczonego składu sędziowskiego, zdjął sprawę z wokandy i ustalił nowego sędziego referenta. Ponadto, po złożeniu przez skarżącą skargi na przewlekłość postępowania, Sąd pierwszej instancji wyznaczył termin rozpoznania sprawy, a także wskazał skład sędziowski, o czym zawiadomiono strony postępowania. Z uwagi na powyższe, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpoznającego niniejszą skargę na przewlekłość postępowania prowadzonego przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie, okres oczekiwania na rozpoznanie sprawy nie może stanowić o nieuzasadnionej zwłoce sądu, w szczególności biorąc pod uwagę fakt, iż Sąd ten terminowo podejmował czynności zmierzające do nadania sprawie dalszego biegu. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 12 ust. 1 ww. ustawy, orzekł jak w sentencji postanowienia.