III OSK 1682/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Tamara Dziełakowska po rozpoznaniu w dniu 26 maja 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 kwietnia 2019 r. sygn. akt II SAB/Wa 521/18 w sprawie ze skargi A. G. na bezczynność Przedsiębiorstwa Państwowego [...] z siedzibą w W. w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 27 kwietnia 2018 r. o udostępnienie informacji publicznej postanawia: 1. umorzyć postępowanie kasacyjne, 2. zwrócić A. G. ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie uiszczony wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 100 (sto) złotych. Wyrokiem z 10 kwietnia 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (sygn. akt II SAB/Wa 521/18) po rozpoznaniu sprawy ze skargi A. G. na bezczynność Przedsiębiorstwa Państwowego [...] w W. w rozpoznaniu wniosku z 27 kwietnia 2018 r. o udostępnienie informacji publicznej: 1. zobowiązał organ do rozpatrzenia punktu 2 i 4 wniosku skarżącej z 27 kwietnia 2018 r. w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddalił skargę w pozostałym zakresie; 4. przyznał skarżącej zwrot kosztów postępowania. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku w zakresie jego punktu 3 wniosła skarżąca. Z kolei Przedsiębiorstwo Państwowe [...] z siedzibą w W. zaskarżyło ww. wyrok w części obejmującej punkty 1 i 2. W piśmie procesowym z 2 kwietnia 2020 r. ww. Przedsiębiorstwo wskazało na zaistnienie w sprawie przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego, określonej w art. 183 § 2 pkt 1 P.p.s.a. spowodowanej wadliwą oceną przez Sąd pierwszej instancji legitymacji skarżącej do wniesienia skargi. Jak wynika z uzasadnienia wyroku Sąd pierwszej instancji oddalił częściowo skargę z powodu jej bezzasadności. Tymczasem w ocenie ww. Przedsiębiorstwa skarżąca nie była legitymowana do jej wniesienia. Zarzucana bezczynność odnosiła się bowiem do nierozpatrzenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej wniesionego wprawdzie przez skarżącą ale nie w imieniu własnym, lecz w imieniu podmiotu na rzecz którego jako radca prawny świadczyła usługę prawną. Stąd zdaniem Przedsiębiorstwa, w sprawie zaistniała przesłanka niedopuszczalności drogi sądowej wymieniona w art. 183 § 2 pkt 1 P.p.s.a. Jednocześnie PP [...] podtrzymało żądanie oddalenia skargi kasacyjnej skarżącej. Pismem z 30 marca 2021 r. skarżąca cofnęła skargę kasacyjną, wnosząc jednocześnie o zwrot uiszczonego od niej wpisu sądowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Cofnięcie skargi kasacyjnej regulują przepisy art. 60, art. 161 § 1 pkt 1 i art. 193 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. – zwanej dalej P.p.s.a.). Stosownie do pierwszego z nich: "Skarżący może cofnąć skargę. Cofnięcie skargi wiąże sąd. Jednakże sąd uzna cofnięcie skargi za niedopuszczalne, jeżeli zmierza ono do obejścia prawa lub spowodowałoby utrzymanie w mocy aktu lub czynności dotkniętych wadą nieważności". W myśl art. 161 § 1 pkt 1 P.p.s.a. "sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania jeżeli skarżący skutecznie cofnął skargę". Orzecznictwo przyjmuje, że z mocy art. 193 P.p.s.a., zgodnie z którym "jeżeli nie ma szczególnych przepisów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, do postępowania tego stosuje się odpowiednio przepisy postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym" ww. regulacje odnoszące się do cofnięcia skargi mają odpowiednie zastosowanie w postępowaniu kasacyjnym i stwarzają stronie możliwość cofnięcia skargi kasacyjnej z tym, że w odniesieniu do tego "odpowiedniego ich stosowania" nie ma jednolitości poglądów. Kontrowersji nie budzi ani sama możliwość cofnięcia skargi kasacyjnej, ani związanie sądu tym oświadczeniem. Wątpliwości dotyczą natomiast oceny dopuszczalności cofnięcia w kontekście zdania trzeciego artykułu 60. Według jednego ze stanowisk, zdanie traktujące o uznaniu cofnięcia skargi za niedopuszczalne nie może być stosowane w odniesieniu do skargi kasacyjnej. W orzeczeniach prezentujących ten pogląd wskazuje się, że "skoro NSA na mocy art. 183 § 1 P.p.s.a. związany jest granicami skargi kasacyjnej, to tym bardziej wiąże go "brak" skargi kasacyjnej, czyli stan po jej cofnięciu. Wynikająca z art. 183 § 1 zasada dyspozycyjności sprawia, że każde cofnięcie skargi kasacyjnej jest dopuszczalne, i to bez zgody strony przeciwnej" (por. przykładowo postanowienia NSA o sygnaturach I FSK 474/12, II FSK 2891/17, II OSK 2112/12, II FSK 1207/11 dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na https://cbois.nsa.gov.pl). Według drugiego z poglądów z kolei odpowiednie stosowanie art. 60 P.p.s.a. w postępowaniu kasacyjnym oznacza, że sąd drugiej instancji uznaje cofnięcie skargi kasacyjnej za niedopuszczalne wówczas gdy czynność ta spowoduje uprawomocnienie się wyroku sądu pierwszej instancji wydanego w postępowaniu dotkniętym wadą nieważności (por. orzeczenia NSA o sygnaturach I OSK 1384/14, I OSK 2394/12, I OSK 2407/14 dostępne j.w). W rozpatrywanej sprawie cofnięcie skargi kasacyjnej jest dopuszczalne także w myśl poglądu drugiego niejako dalej idącego tj. zakładającego badanie wyroku sądu niższej instancji z punktu widzenia przesłanek określonych w art. 183 § 2 P.p.s.a. Wbrew bowiem stanowisku organu przesłanka z punktu pierwszego ww. artykułu - niedopuszczalności drogi sądowej - nie wystąpiła w sprawie. Skarga dotyczyła bowiem bezczynności podmiotu zobowiązanego w zakresie rozpatrzenia wniosku o dostęp do informacji publicznej. Kognicja sądu administracyjnego do rozpatrzenia takiej skargi znajduje podstawę w art. 3 § 2 pkt 1 i 8 P.p.s.a. Natomiast ewentualny brak legitymacji skarżącej z art. 50 § 1 P.p.s.a. do wniesienia skargi nie jest przyczyną nieważności postępowania sądowoadministracyjnego, lecz – co do zasady - podstawą oddalenia skargi. Organ zresztą na uzasadnienie swojego stanowiska co do braku legitymacji skargowej skarżącej odwołuje się do wyroków WSA w Warszawie wydanych w analogicznych okolicznościach faktycznych i prawnych w których skargi oddalono m. in. II SAB/Wa 49/19, II SAB/Wa 131/19, II SAB/Wa 13419. Dodatkowo sam też wnioskuje o oddalenie skargi kasacyjnej skarżącej od wyroku w części oddalającej skargę. Należy wyjaśnić, że podzielenie poglądu o braku legitymacji skarżącej do wniesienia skargi (oczywiście przy założeniu, że byłby to jedyny zarzut badany przez Sąd drugiej instancji w rozpatrywanej sprawie) prowadziłoby do oddalenia skargi kasacyjnej skarżącej ze wskazaniem, że wyrok w zakresie punktu 3 pomimo wadliwego uzasadnienia odpowiada prawu tak jak przewiduje to art. 184 P.p.s.a. Wobec powyższego, nie znajdując podstaw do uznania niedopuszczalności cofnięcia skargi kasacyjnej przez skarżącą na podstawie art. 161 § 1 pkt 1 P.p.s.a. orzeczono o umorzeniu postępowania kasacyjnego ze skargi kasacyjnej skarżącej. Do rozpoznania natomiast pozostaje skarga kasacyjna organu odnosząca się do innej części wyroku Sądu pierwszej instancji. O zwrocie uiszczonego przez skarżącego wpisu sądowego od skargi kasacyjnej orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a.