III OSK 2484/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Tamara Dziełakowska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 31 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku B. D. o zbadanie spełnienia wymogów niezawisłości i bezstronności sędziego NSA Piotra Korzeniowskiego w sprawie ze skargi kasacyjnej B. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 25 maja 2023 r. sygn. akt III SA/Łd 858/22 w sprawie ze skargi B. D. na zarządzenie zastępcze Wojewody Łódzkiego z dnia (...) października 2022 r. nr (...) w przedmiocie wygaśnięcia mandatu radnego postanawia: odrzucić wniosek. Przewodnicząca Wydziału III Izby Ogólnoadministracyjnej Naczelnego Sądu Administracyjnego zarządzeniem z 27 listopada 2023 r. skierowała do rozpoznania na rozprawie 6 lutego 2024 r., sprawę o sygn. akt III OSK 2484/23. Jako skład orzekający wyznaczeni zostali: sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak, jako przewodnicząca, sędzia NSA Piotr Korzeniowski oraz oddelegowany sędzia WSA Kazimierz Bandarzewski, jako sprawozdawca, w tym sędzia zastępca: sędzia NSA Małgorzata Pocztarek. Zawiadomieniem z 22 grudnia 2023 r. skierowanym do pełnomocnika B. D. i doręczonym 16 stycznia 2024 r., poinformowano o wyznaczonym do rozpoznania składzie orzekającym NSA oraz terminie rozprawy (k. 123). Pismem z 23 stycznia 2024 r., skarżący wniósł o zbadanie spełnienia przez sędziego NSA Piotra Korzeniowskiego wymogów niezawisłości i niezależności. W uzasadnieniu swojego stanowiska, skarżący ograniczył się wyłącznie do przywołania faktu powołania nadmienionego sędziego NSA przez Prezydenta RP na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, wyłonionej na podstawie ustawy z 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz. 3), której działanie skarżący upatruje jako nielegalne, zaś dokonane nominacje sędziowskie wadliwe. Ta okoliczność miałaby przemawiać jego zdaniem za wyłączeniem sędziego NSA Piotra Korzeniowskiego od rozpoznania sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek podlega odrzuceniu. Z dniem 15 lipca 2022 r., na podstawie przepisów ustawy z dnia 9 czerwca 2022 r. o zmianie ustawy o Sądzie Najwyższym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r. poz. 1259), wszedł w życie przepis art. 5a ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2021.137 t.j. ze zm.; dalej p.u.s.a.) przewidujący możliwość zbadania spełnienia przez sędziego sądu administracyjnego lub sędziego delegowanego do pełnienia obowiązków sędziego w sądzie administracyjnym wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowania po powołaniu, przy uwzględnieniu dalszych wymienionych w § 1 tego przepisu okoliczności. Badania dokonuje się na wniosek strony skarżącej lub uczestnika postępowania na prawach strony (art. 5a § 3 p.u.s.a.). Oprócz tego, jak wynika z § 4 powołanego przepisu, wniosek składa się w terminie tygodnia od dnia zawiadomienia uprawnionego do złożenia wniosku o składzie rozpoznającym sprawę. Po upływie terminu, o którym mowa w zdaniu pierwszym, prawo do wniesienia wniosku wygasa, co oznacza, że termin ten jest terminem prekluzyjnym. Sąd przy doręczeniu pierwszego pisma w sprawie zawiadamia uprawnionego do złożenia wniosku o składzie rozpoznającym sprawę, a przy każdym kolejnym - jeżeli skład rozpoznający sprawę uległ zmianie. Ponadto do wniosku rozpoznawanego przez Naczelny Sąd Administracyjny przepis art. 175 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2023.1634 t.j. ze zm.; dalej p.p.s.a.) stosuje się. Wniosek niespełniający wymagań, o których mowa w § 5, podlega odrzuceniu bez wezwania do usunięcia braków formalnych. Odrzuceniu podlega również wniosek złożony po upływie terminu albo z innych przyczyn niedopuszczalny (art. 5a § 6 p.u.s.a.). Co istotne, postępowanie to jest postępowaniem odrębnym od postępowania o wyłączenie sędziego z art. 18-24 p.p.s.a. o czym przesądził Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 3 kwietnia 2023 r., I FPS 3/22. Analizując realia przedmiotowej sprawy zauważyć należy, że jak wynika z treści wniosku został on złożony przez skarżącego, a nie jego pełnomocnika, co narusza dyspozycję art. 5 § 4 p.u.s.a. w zw. z art. 175 p.p.s.a. w zakresie przymusu radcowsko-adwokackiego i już to przesądzało o konieczności odrzucenia wniosku. Abstrahując jednak od powyższego, wskazując na art. 5a § 5 i 6 p.u.s.a. oraz pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 22 sierpnia 2022 r., II GSK 1396/22, podkreślić należy, że wymogiem formalnym wniosku jest m.in. przytoczenie okoliczności uzasadniających żądanie wraz z dowodami na ich poparcie. Należy przez nie rozumieć przede wszystkim okoliczności towarzyszące powołaniu sędziego. Przywołanie tych okoliczności i przedstawienie dowodów jest obligatoryjne, bowiem właśnie te okoliczności stanowią o odrębności podstawy wyłączenia sędziego z art. 5a p.u.s.a. Brakiem formalnym wniosku będzie więc nieprzywołanie okoliczności związanej z powołaniem sędziego na stanowisko i nieprzedstawienie stosownych dowodów na ich poparcie, zaś konsekwencją odrzucenie wniosku bez wezwania do usunięcia dostrzeżonego braku formalnego. Co więcej, w uzasadnieniu sygnalizowanej wyżej uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 kwietnia 2023 r., I FPS 3/22 - nawiązującej także do argumentacji przedstawionej w uzasadnieniu uchwały połączonych Izb Sądu Najwyższego: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z 23 stycznia 2020 r., sygn. akt BSA-I-4110-1/20 - wskazano, że mechanizm kontroli standardu niezawisłości i bezstronności powinien polegać na ocenie zarówno stopnia wadliwości poszczególnych postępowań konkursowych, jak też okoliczności odnoszących się do samych sędziów biorących w nich udział oraz charakteru spraw, w których orzekają (orzekały) sądy z ich udziałem, co oznacza, że przy ocenie wpływu wadliwości procesu powołania na urząd sędziego na dochowanie standardu bezstronności i niezawisłości sądu orzekającego z udziałem takiego sędziego konieczne jest uwzględnienie całego zespołu rozmaitych kryteriów. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w świetle kryteriów testu niezawisłości i bezstronności wyznaczonych przywołanymi uchwałami NSA i SN, należy definitywnie stwierdzić, że argumentacja skarżącego jest chybiona. W treści analizowanego wniosku skarżący nie przywołał żadnych okoliczności towarzyszących powołaniu kwestionowanego sędziego na zajmowane stanowisko, poza faktem udziału przy nominacji Krajowej Rady Sądownictwa w obecnym kształcie. Nie przedstawił tez żadnych "okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowaniu po powołaniu", o których mowa w art. 5a § 1 p.u.s.a. Mając na uwadze powyższe, w oparciu o treść art. 5a § 4 p.u.s.a. w zw. z art. 175 p.p.s.a. oraz art. 5a § 5 i 6 p.u.s.a. wniosek o zbadanie wymogów niezawisłości i bezstronności w stosunku do sędziego wyznaczonego do składu orzekającego w sprawie podlegał odrzuceniu.